Իրանի գազը` Հայաստանի համար լուսե անհաս ցնորք

24/07/2015 schedule10:41

ԱԺ գազային հանձնաժողովի եզրակացությանը կցված էր մի տեղեկանք, որտեղ խիստ ուշագրավ տեղեկություներ կային իրանական գազը ՀՀ-ով Եվրոպա արտահանելու հեռանկարի վերաբերյալ: Տեղեկանքի հեղինակ, տնտեսագետ Աշոտ Եղիազարյանը նշել էր, որ Իրանի գազի արտահանման ինքնարժեքը ամենանվազագույններից է աշխարհում, իրանական գազի գները 15-17 տոկոսով ցածր են, քան ռուսականը եւ որ առաջիկայում մեր հարեւանը կարող է դառնալ գլոբալ գազային գերտերություն: Երեկ տնտեսագետը պատասխանել է մեր հարցերին:

- Պարոն Եղիազարյան, հիմա, երբ արդեն որոշված է վերացնել Իրանի դեմ պատժամիջոցները, որքանո՞վ է հավանական, որ ՀՀ-ն դառնա տարանցիկ ճանապարհ իրանական գազը դեպի Եվրոպա արտահանելու համար, որեւէ նախադրյալ կա՞, որ 2000-ականներից քննարկվող ծրագիրը՝ Իրան-Հայաստան-Վրաստան գազատարի կառուցումը, ի վերջո կարող է իրականություն դառնալ:

- Ներկա վիճակում միանշանակ՝ ոչ, որովհետեւ Հայաստանը ինքը չի կարող բանակցել, եթե նույնիսկ Իրանը ցանկանա, որովհետեւ Հայաստանը ԵՏՄ անդամ է եւ արտաքին գործընկերների հետ ինքնուրույն հարաբերվելու իրավունք չունի. ՀՀ-ն իր ինքնիշխանությունը հանձնել է ԵՏՄ-ին: Բացառվում է, որեւէ կերպ հնարավոր չէ այս պահին, որ ԵՏՄ անդամ Հայաստանի տարածքով դեպի Սեւ ծով գնացող գազատարը կառուցվի, որովհետեւ դա դեմ է ՌԴ-ի շահերին:

- Բայց Հայաստանը կարծես թե փորձում է նաեւ ԵՄ-ի հետ հարաբերություններ պահպանել, հայտարարություններ են արվում «եւ-եւ»-ի քաղաքականության մասին: Բացի ԵՏՄ-ից դուրս գալուց որեւէ տարբերակ չկա՞, որ իրանական էժան գազն անցնի Հայաստանով, ի՞նչ է պետք, որպեսզի դա տեղի ունենա,  այս հարցը հնարավո՞ր է լուծել:

- Ոչ մի տարբերակ: Ըստ ԵՏՄ պայմանագրի, Հայաստանն այլեւս իրավունք չունի հարաբերություններ ունենալ այլ գործընկերների հետ առանց ԵՏՄ կառույցների: Եթե նույնիսկ ԵՏՄ պայմանագրով Հայաստանի պարտավորությունները շատ հստակ նշված էլ չեն, միեւնույն է, որեւէ երկիր չի կարող մեզ հետ մտնել լուրջ բանակցությունների մեջ. Հայաստանը վստահելի գործընկեր չէ այլեւս, ՀՀ-ն չի դիտարկվում որպես առանձին սուբյեկտ: Դա պարզապես փաստ է այսօր: Օրինակ, Ղազախստանը, լինելով ԵՏՄ անդամ, կարողանում է իրեն թույլ տալ որոշակի հարաբերություններ պահպանել: Բայց Հայաստանի պարագայում մենք ոչ տեսել ենք, ոչ էլ կարող ենք տեսնել նման դեպքերի զարգացում: Հայաստանը իսկապես իրեն դրել է այդպիսի պարտավորությունների տակ եւ եթե հանկարծ այս գազատարը կառուցելու քննարկումներ սկսվեն, դա կնշանակի՝ Հայաստանը ԵՏՄ-ից դուրս գալու քաղաքական որոշում է կայացրել: Դա Հայաստանի կողմից կլինի անսպասելի քայլ:

- Եթե ՀՀ-ն նման քայլի գնա, ՌԴ-ն կպատժի՞ մեզ:

- Չեմ կարծում, որ դա պիտի այդպես շատ ուղղակի լինի, բայց Հայաստանը կունենա՞ երբեւէ այդ քաղաքական կամքը եւ այսպես ասած, հավակնությունը կամ կգնա՞ արդյոք ռիսկային քայլի: Վերջին 2 տարիների դեպքերը խոսում են, որ այս պահին նման բան սպասելը անիմաստ է, այսինքն, ոչ մի բան չի խոսում այն մասին, որ Հայաստանը կարող է գնալ կտրուկ քայլերի:

- Այո, բայց ՌԴ-ի հանդեպ Արեւմուտքի կիրառած պատժամիջոցները բավական թուլացրել են Ռուսաստանը, Եվրասիական տնտեսական միությունն էլ մեծ հաշվով, կայացած չէ:

- Մեր մեկուսացումը կրկնակի մեկուսացում է: Նախ, Ռուսաստանն է մեկուսացված աշխարհից, մենք էլ, լինելով ԵՏՄ անդամ, այս պահին, ըստ էության, պատժամիջոցների տակ ենք գտնվում: Մյուս կողմից մենք մեկուսացված ենք նաեւ ՌԴ-ի կողմից: Այսինքն, մենք չենք էլ կարող մեկ քայլ անել առանց Ռուսաստանի: Այո, ՌԴ-ի հնարավորություններն էլ սպառված են, նա չունի այդքան լծակներ Հարավային Կովկասը, ինչպես նաեւ Կենտրոնական Ասիան լիարժեք իր ազդեցության գոտում պահելու համար: Ռուսաստանը, այո, հեռանում է, դա այդպես է, բայց այնուամենայնիվ, Ռուսաստանը այս պահի դրությամբ կարողանում է շրջափակել, արգելափակել Հայաստանի ինքնուրույն գործողությունները եւ չկա իշխանությունների կողմից նշմարելի ազդակ, որ Հայաստանը արդեն փորձում է ինքնուրույն քաղաքականություն իրականացնել, դուրս գալ այս ազդեցությունից: Ես չեմ բացառում, որ նման պահ կստեղծվի, որովհետեւ ԵՏՄ ասվածը չկայացած կառույց է եւ վաղ թե ուշ նույնիսկ ֆորմալ առումով գոյություն չի ունենա: Կարող է մի քանի ամիս հետո լրիվ այլ իրավիճակ ստեղծվի թե՛ Հայաստանում, թե՛ ԵՏՄ-ում, բայց այս պահին Իրան-Հայաստան-Վրաստան գազատարի շինարարության հավանականություն չկա, 100-ը զրոյի վրա է: Իհարկե, հետագայում հնարավոր է, բայց դա ենթադրում է քաղաքական իրավիճակի փոփոխություն:

- Եթե քաղաքական պահերը դնենք մի կողմ, ուրիշ ի՞նչ է պետք` ֆինանսական կամ տնտեսական, որպեսզի ՀՀ-ն դառնա իրանական գազի տարանցիկ ճանապարհ:

- Սպառողը եվրոպացիներն են, արտահանողը` Իրանը, բնականաբար, այս 2 կողմերն են շահագրգռված տարանցիկ ճանապարհի կառուցման առումով: Այսինքն, ամեն ինչ կախված նրանցից: Եվրոպացիները վաղուց ցույց են տվել, որ նման կարգի մեծ պրոյեկտներ իրականացնելու խնդիրներ չունեն: Մյուս կողմից խնդիրը գազամուղը քաղաքական ավելի նվազ ռիսկեր ունեցող տարածաշրջաններով անցկացնելն է: Որքան քիչ լինի երկրների թիվը եւ ռիսկերը քիչ լինեն, բնականաբար, ավելի նախընտրելի տարբերակ է դառնում: Եթե Հայաստանը չլիներ ԵՏՄ անդամ, թե՛ Իրանի, թե՛ եվրոպացիների համար նախընտրելի էր Հայաստան-Վրաստանի տարածքով գազամուղի կառուցումը, քան Թուրքիայի, որովհետեւ աշխարհագրական առումով սա է ամենակարճ ճանապարհը: Բայց քաղաքական ռիսկերը երբ գնահատում են, ստացվում է, որ գազամուղը պետք է անցնի Ռուսաստանի տարածքով, որովհետեւ Հայաստանը այլ կերպ, քան Ռուսասատան չի կարող դիտվել այդ 2 սուբյեկտների կողմից:

Տպել
2112 դիտում

Ոստիկանները Սիսի ձկնաբուծարանում զենք ու թմրանյութ են հայտնաբերել (լուսանկարներ)

Մինչեւ հիմա այդ սիրուն աղջիկը որեւէ գործ, արդյունք չի տվել․ Անի Սամսոնյանը՝ Քաղավիացիայի պետի մասին

Վերին Լարսում արգելված իր տեղափոխելու համար կանգնեցվել է հայերի տեղափոխող ավտոբուս

Կարո՞ղ ա վաղն էլ բարձրացնեք ձեր հարեւանի տանը մնացած աղջկան ամուսնացնելու հարցը. Գեւորգ Պետրոսյանը՝ Ն․ Բաղդասարյանին

Արցախի Քաշաթաղի շրջանում վերաօծվել է 17-րդ դարի եկեղեցի

Մինսկի Եվրոպական խաղերում ՀՀ-ն 3 մեդալով 15-րդն է

Որեւէ մեկին թույլ չենք տալու սահմանադրական կարգի տապալման փորձ անել. Արայիկ Հարությունյան

Ամեն ինչ շատ լա՞վ է լինելու. Ստամբուլը դուրս եկավ Էրդողանի վերահսկողության տակից

Թվում է՝ պարոն Մարուքյանն իրենց բակի բեսեդկայում պպզած ռեպլիկ էր թողնում բակով անցնող աղջկա հետեւից. Արեն Մկրտչյան

Հարթագյուղում մոր կողմից խեղդամահ արված երեխային հայտնաբերել են կնոջ երկրորդ ամուսինն ու սկեսուրը. նոր մանրամասներ

Գործընթացները ստիպում են ավելի աչալուրջ լինել. Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել ԱԽ նիստ

«Իմ քայլը» դեմ քվեարկեց գործադիրի ներկայացրած «Փաստաբանության մասին» նախագծին՝ պատճառաբանությամբ, որ կա անփույթ աշխատանք

ԵԱՀԿ առաքելությունը դիտարկում կանցկացնի Արցախի եւ Ադրբեջանի սահմանին՝ Ակնայից հյուսիս-արեւելք

ՊՆ պայմանագրային զինծառայողը կեղծ վկայական եւ կեղծ տեղեկանք է ներկայացրել՝ վարկ ստանալու համար. ՔԿ

Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ Վիգեն Քոչարյանը երդվեց

Քոչարյանի գործը քննող դատավորների անվտանգությունն ապահովում է ոստկանությունը

Ոստիկանությունը պատասխանել է, թե ինչու չի թույլատրել Արմեն Գեւորգյանին լքել երկիրը. պաշտպանը դա ապօրինի է որակում

Հնարավորություն ընձեռել բարձր առաջադիմությամբ աշակերտներին սովորել Ֆիզմաթ դպրոցում. ծնողների բաց նամակը՝ նախարարին

Վեթինգը դատական իշխանության բոլոր խնդիրների համադարմանը չէ. ԲԴՀ նախկին անդամն առաջարկներ է ներկայացրել

Հայաստանի բարձրագույն խմբի առաջնության անցկացման ձևաչափաը կենթարկվի փոփոխության. Վանեցյան (տեսանյութ)