Իսրայելի վարչապետը գալիս է Բաքու. սպառազինությունների նոր «մենյո՞ւ», ի՞նչ կհակադրի Երեւանը

07/12/2016 schedule17:05

Մի քանի օրից՝ դեկտեմբերի 13-ին, տեղի կունենա Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նաթանյահուի այցն Ադրբեջան:

Ադրբեջանական ու իսրայելական լրատվամիջոցներում ակտիվորեն քննարկվում է Նաթանյահուի՝ վարչապետի պաշտոնում առաջին այցը Բաքու: Խոսվում է իսրայելա-ադրբեջանական հարաբերությունների, ընդհանուր շահերի եւ հեռանկարների մասին: Իսկ այդ հարաբերություններն առեւտրի ոլորտում հենվում են հիմնականում, կարելի է ասել, «էներգակիրներ-սպառազինությունների դիմաց» բարտերային սխեմայի վրա: Այս ամենին աշխարհաքաղաքական ֆոն է ապահովում այն, որ Իսրայելն ու Ադրբեջանը, իհարկե, տարբեր ծավալի, սակայն խնդիրներ ունեն Իրանի հետ:

Իսրայելի եւ Ադրբեջանի հարաբերությունների սերտացման հիմնադիր հայր համարվում է Ավիգդոր Լիբերմանը, որը ժամանակին Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարն էր, իսկ այժմ՝ այդ երկրի պաշտպանության նախարարը: Նրա ջանքերով Իսրայելը սկսեց դիտարկել Ադրբեջանը որպես մուսուլմանական աշխարհում մեկուսացումից դուրս գալու՝ Թուրքիայի «մինի» տարբերակը: Ադրբեջանը Իսրայելի համար բավական ձեռնտու երկիր է: Նախ այն ունի խնդիրներ Իրանի հետ, ինչը նրանց միավորում է՝ «իմ թշնամու թշնամին իմ բարեկամն է» սկզբունքով, որպես պետություն եւ տնտեսություն՝ զարգացած չէ Թուրքիայի նման, ուստի վերջինիս հետ ավելի հեշտ է լեզու գտնել: Գումարած դրան Ադրբեջանն ունի Իսրայելի համար շատ անհրաժեշտ բոնուս՝ էներգակիրներ: 

Ուստի պատահական չէ, որ իսրայելական մամուլը Նաթանյահուի այցից առաջ կոմպլիմենտներ է շռայլում Ադրբեջանի հասցեին: Թեպետ երկու պետությունների միջեւ ուղիղ դիվանագիտական հարաբերություններ չկան, այն իմաստով, որ Իսրայելը չունի Ադրբեջանում դեսպանատուն, իսկ Ադրբեջանն՝ Իսրայելում, սակայն դա չի խանգարում, որ The Jewish Press-ը երկու պետությունների հարաբերություններն անվանի «ստրատեգիական, դաշնակցային»: Իսկ երկու երկրների միջեւ խորը հարաբերությունների ցուցանիշն, ըստ նույն մամուլի այն է, որ «Իսրայելի քաղաքացիները կարողանում են վիզաներ ստանալ Ադրբեջանի օդանավակայաններում»:

Քանի դեռ Բաքուն հանդիսանում է նավթի պահոց, իսկ Իսրայելը՝ տեխնոլոգիապես զարգացած պետություն, Լիբերմանի ջանքերը ցույց են տալիս իրենց արդյունավետությունը: Վերջին տասը տարվա ընթացքում Իսրայելը դարձել է Ադրբեջանի 5-րդ առաջատար առեւտրային գործընկերը: Այսօր Իսրայելում օգտագործվող նավթի կեսն առաքվում է Ադրբեջանից, իսկ Բաքուն շարունակում է միլիարդավոր դոլարների իսրայելական ռազմական տեխնոլոգիաներ գնել: Ռուսաստանից հետո Իսրայելն Ադրբեջանին ծավալներով երկրորդ սպառազինության մատակարարն է: Դեռ թարմ են հիշողությունները ԼՂ հակամարտության գոտում ապրիլյան պատերազմական իրադարձությունների մասին:

Այդ ժամանակ ադրբեջանական բանակի կիրառած ամենաարդիական զինատեսակները հենց իսրայելական արտադրության էին: Խոսքն առաջին հերթին այսպես կոչված «Կամիկաձե» անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) մասին է, որոնց գործադրման արդյունքում բավական շատ զոհեր գրանցվեցին: Պատահական չէ, որ այդ օրերին տեղեկատվություն տարածվեց առ այն, որ մարտադաշտում «Կամիկաձե» ԱԹՍ-ների կիրառումից հետո հայ դիվանագետներն այցելել են Իսրայել եւ բողոքի ձայն բարձրացրել Ադրբեջանին իսրայելական գերժամանակակից սպառազինությունների առաքման վերաբերյալ: Հայկական կողմի բողոքին ի պատասխան՝ պաշտոնական բացատրությունների մասին մենք, իհարկե, տեղյակ չենք: Միեւնույն ժամանակ բավական բարձր փորձագիտական մակարդակում Իսրայելից տրվում է ՀՀ դաշնակից Ռուսաստանի՝ Բաքվին սպառազինություններ մատակարարելու վերաբերյալ պատասխանի տրամաբանությանը մոտ բացատրություն:

«Եթե Իսրայել չվաճառի Ադրբեջանին նմանատիպ սպառազինության տեսակներ, ապա Ադրբեջանը դրանք ձեռք կբերի Եվրոպայի, Ասիայի այլ երկրներից: Իրականում հակամարտության խնդիրը Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ պայմանավորված չէ այս կամ այն պետության սպառազինություններով: Կարծում եմ՝ Իսրայելը շարունակելու է Ադրբեջանին առաքել համապատասխան սպառազինություններ»,- շաբաթներ առաջ ասել էր իսրայելական «Նատիվ» հատուկ ծառայության նախկին ղեկավար, այժմ իրեն քաղաքագետ հռչակած Յակով Քեդմին: 

Հանուն արդարության պետք է նշել, որ սպառազինությունների նույն «մենյուն» Իսրայելն առաջարկել էր նաեւ Հայաստանին, սակայն Երեւանը, ինչպես ամիսներ առաջ խոստովանեց պաշտպանության փոխնախարար Դավիթ Տոնոյանը, հրաժարվել էր դրանցից: Նախ դրանք թանկ են, իսկ հետո հայկական կողմի կարծիքով՝ ոչ այնքան արդյունավետ:

Միեւնույն ժամանակ հրեական պետության հետ Ադրբեջանի հարաբերությունների ֆոնին բավականին մարգինալ դիրքերում է Հայաստանը, թեեւ Իսրայելում գործում է մեծ եւ ազդեցիկ հայկական համայնք: Չնայած Մերձավոր Արեւելքում Իսրայելի ունեցած ռազմաքաղաքական դերակատարությանը, Հայաստանն այս երկրի հետ հարաբերությունների գոնե հստակեցման եւ հաստատման ուղղությամբ կամ քայլեր չի ձեռնարկում, կամ դրանց արդյունքներն անտեսանելի են: Հայ-իսրայելական միջպետական հարաբերությունների մակարդակը (կամ դրանց բացակայությունը) հակադարձ համեմատական է Իսրայելում հայ համայնքի զգալի դերակատարությանը: Առաջին հայացքից սա տարօրինակ է, սակայն ունի իր օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառները:

Ինչպես մեզ հետ զրույցում նշեց քաղաքագետ, Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը, Իսրայելը, ելնելով սեփական աշխարհաքաղաքական դրությունից, իսկապես Ադրբեջանի նման պետության հետ հարաբերվելու կարիք ունի: «Իրեն շրջապատող պետություններից միայն Հորդանանի հետ Իսրայելն ունի քիչ թե շատ նորմալ հարաբերություններ: Մյուսների հետ ավելի շատ խնդիրներ են, քան կապեր: Ուստի Իրանին հարեւան մուսուլմանական երկրներից, հատկապես Թուրքիայի հետ կապերի որոշակի վատթարացումից հետո, Ադրբեջանն այն պետություն է, որի կարիքն Իսրայելն ունի: Երկուսն էլ խնդիրներ ունեն Իրանի հետ, իսկ միմյանց համար հետաքրքրություն են ներկայացնում նաեւ զուտ առեւտրի տեսանկյունից», - ասաց փորձագետը՝ հավելելով, որ Իսրայելի հետ Ադրբեջանի նման սերտ հարաբերություններ հաստատելու հարցում Հայաստանն ունի որոշակի աշխարհաքաղաքական արգելքներ:

«Մենք նախ մուսուլմանական երկիր չենք: Այնուհետեւ մեզ համար շատ կարեւոր եւ արժեքավոր են Իրանի հետ հարաբերությունները: Բացի այդ, Հայաստանն ունի հարաբերությունների իր ձեւաչափն արաբական երկրների հետ: Մենք լավ հարաբերություններ ունենք Սիրիայի, Լիբանանի եւ Եգիպտոսի հետ: Ունենք լավ հարաբերություններ նաեւ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների հետ: Այստեղ մենք իսկապես բան ունենք կորցնելու: Այլ բան է, որ հայ-իսրայելական հարաբերությունները լավ դիվանագիտական աշխատանքի պարագայում կարելի է լավացնել, սակայն շատ վիճելի է, թե դրանք ինչ արդյունքների կհանգեցնեն, եւ արդյոք ստացված արդյունքը կարդարացնի գործադրված ջանքերը», - կասկածում է Իսկանդարյանը:

Տպել
2473 դիտում

Արարատ Միրզոյանի գլխավորած պատվիրակությունը կմեկնի Մոսկվա

Անթույլատրելի է այս տարածաշրջանում «յոլա գնալու» տրամաբանությամբ ապրել. Փաշինյանը կարեւորում է ռազմարդյունաբերությունը

Մաքսատուրքերի ժամանակավոր վերացում. Մհեր Գրիգորյանը նախագահում է ԵԱՏՀ խորհրդի հերթական նիստը

ՀԱՊԿ-ում ղեկավարման ոչ մի վակուում չկա. Պեսկով

«Երկրապահ»․ ռազմական կապիտալիզմից մինչեւ ՀԿ

Սանիտարական ավիացիայի առաջին ուղղաթիռը ժամանել է Հայաստան

Վիգեն Չալդրանյանն ազատվել է կինոակադեմիայի նախագահի պաշտոնից. ԱՄՆ-ից հրաժարականի նամակ է գրել

Ինչ են անում ՊՆ բժիշկներն ու ականազերծողները Սիրիայում. մանրամասներ

Կրկին հեշտ մրցակից «Արսենալի» համար Եվրոպա լիգայում

Ողբերգական դեպք. Ֆրանսիացի լեռնագնացը մահացել է ՊՆ ուղղաթիռում

Երեւանի քաղաքապետարանը թափուր պաշտոնների համար մրցույթ է հայտարարել

Թալանել են Արագածոտնի մարզպետարանի վարչության պետի պաշտոնակատարի տունը. տարել են ոսկյա զարդեր եւ փող

Լին Մ. Թրեյսին երդվեց ծառայել Հայաստանում որպես ԱՄՆ դեսպան

Կոտայքի լեռներում ձնահոսքի տակ մնացած Ֆրանսիայի քաղաքացիներին գտել են. ներգրավվել է ՊՆ ուղղաթիռ

Արցախում կան ծանրամարտի զարգացման հեռանկարներ. Նազիկ Ավդալյանը հանդիպել է Արցախի ԿԳ եւ սպորտի նախարարին

Ռազմարդյունաբերության համալիրի զարգացումը կառավարության առաջնահերթություններից է. Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ)

Համաներման որոշումը ՊՊԾ գունդը գրաված «Սասնա ծռերի» վրա չի տարածվի անգամ մեկ առարկության դեպքում. Զեյնալյան

Չիրացված մեծ ներուժ կա. Արարատ Միրզոյանն ընդունել է Նիդերլանդների դեսպան Յոհաննես Դաումային

Թուրքիայի իշխանությունները 295 զինվորականի կալանելու օրդեր են տվել

Մեկնարկում է «Աշխատիր Հայաստան» արշավը. կառավարությունում տեղի է ունեցել քննարկում