Գագիկ Սուրենյանը՝ ջրհեղեղի վտանգի մասին

ՀՀ ԱԻՆ «Հիդրոմետ» ծառայության օդերեւութաբանության  կենտրոնի պետ Գագիկ Սուրենյանն այսօր արդեն տեղեկացրել է, որ մոտենում է երկար սպասված գարունը: Փետրվարի 24-ից սկսած վերջապես Եգիպտոսից Հայաստան են ներթափանցելու հարավային տաք օդային հոսանքներ, որի հետեւանքով փետրվարի 24-25-ն ընկած ժամանակահատվածում հանրապետության ողջ տարածքում օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 10-15 աստիճանով:

Սուրենյանից հետաքրքրվել ենք, թե ի՞նչ եղանակ է սպասվում մինչեւ փետրվարի 24-ը, օդի ջերմաստիճանի բարձրացման հետեւանքով հնարավո՞ր են գետերի վարարումներ, կհալվի՞ արդյոք Սեւանա լիճը, որի վրա երեխաներն արդեն դահուկ են քշում, սահնակով սահում:

- Պարոն Սուրենյան, առաջիկա 4 օրերին ցուրտ եղանակը պահպանվելո՞ւ է:

- Այո, Հայաստանը շարունակում է գտնվել անտիցիկլոնի ազդեցության գոտում, սառն օդը եւ առանց տեղումների եղանակը կպահպանվեն: Փետրվարի 23-ի լուսադեմին թույլ արտահայտված ճակատ է անցնելու ՀՀ տարածքով, կարող է թույլ ձյուն տեղալ: Իսկ փետրվարի 24-ից Հայաստան կներթափանցեն եգիպտական տաք օդային հոսանքները:

- Տաք հոսանքների ամենամեծ ազդեցությունը Հայաստանի ո՞ր տարածքի վրա կլինի: Հատկապես ո՞ր մարզում է սպասվում բարձր ջերմաստիճան:

- Տավուշի եւ Սյունիքի հովիտներում փետրվարի 25-ին ցերեկը ջերմաստիճանը կհասնի +12...+15 աստիճանի: Իջեւանում երեկ արդեն այդպիսի բարձր ջերմաստիճան է գրանցվել: Արարատյան դաշտում եւ Երեւանում սպասվում է +5... +6 աստիճան տաքություն, որ զգալի բարձրացում է՝ հաշվի առնելով այժմ առկա -7-ը:

- Պարոն Սուրենյան, բնապահպանները հաճախ են խոսում վարարումների հնարավորության մասին: Ջերմաստիճանի այդ զգալի բարձրացումը եւ Երեւանում առկա ձնածածկույթը կարո՞ղ են Երեւանում ջրհեղեղի պատճառ դառնալ:

- Երեւանում երբեք ջրհեղեղ չի լինում: Բնապահպանները միշտ հիշեցնում են 1946 թվականի Գետառի վարարումը, երբ գետը քշել է գազանանոցը եւ այլն: Դա ձնհալի հետ կապված չի եղել, Գետառը ձնհալից երբեք չի կարող վարարել, որովհետեւ սնվում է Ողջաբերդի աղբյուրներից: 1946 թվականի վարարումը եղել է անձրեւի հետեւանք: 1 ժամվա ընթացքում 80 մմ անձրեւ է թափվել, որը մայիս ամսվա տեղումների նորմայի կրկնապատիկն է:

- Իսկ ՀՀ տարածքով հոսող այլ գետերի դեպքում կա՞ այդ հնարավորությունը:

- Մենք 5 օր առաջ կարող ենք ասել՝ ջրհեղեղ կարո՞ղ է լինել, թե՞ ոչ: 2012-ին ունեցել ենք կրկնակի շատ ձնածածկույթ, բայց անգամ գետերի մոտ վարարում չի գրանցվել, մի փոքր մակարդակն է բարձրացել: Ինչո՞ւ: Օդի ջերմաստիճանը բարձրացել է, ձյունը աստիճանաբար հալվել է, ներծծվել երկրակեղեւի մեջ, անգամ գետերի մոտ չենք արձանագրել վարարումներ:

Բայց 2004 թվականի մարտի 5-ին նախալեռնային եւ հովտային գոտիներում ընդհանրապես ձյուն չկար, լեռնային շրջաններում էլ 25-30 մմ էր, բայց հենց Եգիպտոսից տաք հոսանքը եկավ, դրան գումարվեցին նաեւ տաք անձրեւները, Քասախը, Հրազդանը, Ազատը լցվեցին Արարատյան դաշտ, ջրհեղեղ  եղավ: Ասածս նշանակում է, որ ձնածածկույթը դեռեւս բավարար պայման չէ վարարումների, հեղեղումների համար: Այդտեղ համալիր օդերեւութաբանական երեւույթների ինտերվալ պետք է լինի. այսինքն՝ ջերմաստիճանի կտրուկ բարձրացում, դրան գումարած անձրեւներ, որ լեռնային գոտիներում հալք առաջանա, միանգամից իջնի ներքեւ: Այնպես որ հիմա ասել, որ հնարավոր է վարարում, հեղեղ, աբսուրդ է. դա հնարավոր է ասել 5 օր առաջ, եթե առկա լինի տաք օդի ալիքը, դրան գումարած անձրեւներ:

- Սպասվող 10-15 աստիճան ջերմաստիճանի բարձրացումը կարելի՞ է կտրուկ բարձրացում համարել:

- Ջերմաստիճանի սպասվող բարձրացման հետեւանքով Երեւանում կլինի +5+6 աստիճան տաքություն: +5...+6 աստիճանը լինելու է օրվա մեջ 1 ժամ, ցերեկվա 16:00-ից 17:00-ն: 1 ժամում խտացված ձյունը չի կարող հալվել այնքան, որ հեղեղում առաջացնի: Երբ որ կլինի +15+16 աստիճան, այդ ժամանակ կմտահոգվենք:

- Սեւանա լճում առկա սառցածածկույթը կհալչի՞ առաջիկայում:

- Եթե ջերմաստիճանը Սեւանում +5 էլ լինի, դա չի կարող հալեցնել սառույցը, մի քանի պայման է պետք: Սառույցը ոչ թե ջերմաստիճանի բարձրացման հետեւանքով է հալվում, այլ քամու: Սառույցն արեգակնային էներգիայի 90 տոկոսն անդրադարձնում է հետ, չի տաքանում: Պետք է քամի լինի, սառույցը կոտրվի, արեւի ճառագայթներն ընկնեն ջրի վրա, որ սկսի հալվել: Սեւանա լճի վրա ձեւավորված սառույցը սովորաբար հալվում է մարտին, երբ ցիկլոն է անցնում ՀՀ տարածքով, ուժեղ քամիներ են լինում: 

Սեւանա լիճը՝ սառած (լուսանկարը Սեւանի գարեջրի գործարանի ֆեյսբուքյան էջից)