Մոսկովյան այցի արդյունքները. 102-րդ ռազմաբազան «ընդարձակվում» է դեպի Ղարաբաղ

Հայաստանի ռազմական, քաղաքական եւ տնտեսական վերնախավը մարտի 15-ին Մոսկվայում էր: Տրամաբանական է, որ ռուսական կողմի հետ քննարկվել են տնտեսական, քաղաքական եւ անվտանգությանը վերաբերող հարցեր:

Բաց աղբյուրներից ստացված տեղեկատվությամբ արդեն ստորագրվել է հայ-ռուսական ներդրումային հիմնադրամ ստեղծելու մասին համաձայնագիր: Սերժ Սարգսյան-Վլադիմիր Պուտին հանդիպման արդյունքում ՌԴ նախագահն առաջարկել է Հայաստանի հետ առեւտուր անել ազգային արժույթներով: Իսկ Հայաստանի եւ Ռուսաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետերի հանդիպմանը ՀՀ-ում ռուսական 102-րդ ռազմաբազան գնահատվել է որպես «տարածաշրջանային անվտանգության երաշխավոր»:

Հատկապես վերջին հայտարարությունը հետաքրքրական է, քանի որ նախ այն հնչել է ՌԴ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Վալերի Գերասիմովի շուրթերից: Մյուս կողմից, մինչեւ օրս ՌԴ ռազմաբազան համարվում էր միայն Հայաստանի անվտանգության երաշխավորը: Այս մոտեցումը դրված է 2010 թ. Հայաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ բազայի կարգավիճակի վերաբերյալ պայմանագրին կից կնքած նոր արձանագրության հիմքում: Թերեւս նորություն է ռուսական ռազմաբազայի գործառույթներին թեկուզ վերբալ առումով տարածաշրջանային անվտանգության երաշխավոր դիտարկելը: Սա, փորձագետների կարծիքով, ապրիլյան արյունալի իրադարձություններից հետո Ադրբեջանին ուղղված որոշակի մեսիջ է, քանի որ վերջինս, ռազմաճակատում իրավիճակը պարբերաբար շիկացնելով, շարունակում է սասանել տարածաշրջանային անվտանգության հիմքերը:

ՌԴ Արեւելագիտության ինստիտուտի Կովկասի եւ Կենտրոնական Ասիայի աշխատանքային խմբի ղեկավար, քաղաքագետ Ալեքսանդր Սկակովը Վալերի Գերասիմովի հայտարարությունը մեկնաբանում է որպես ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի պատասխանատվության գոտու փաստացի ընդլայնում: Այս հայտարարությունը, նկատում է նա մեզ հետ զրույցում, ունի երկակի նշանակություն:

«Մի կողմից Հայաստանի անվտանգության ապահովումն անհնար է պատկերացնել տարածաշրջանային անվտանգության համայնապատկերից դուրս: Սա հասկանալի իրողություն է: Ամեն ինչ այս հարցում փոխկապակցված է: Սակայն, բացի Հայաստանից, տարածաշրջանում կա Լեռնային Ղարաբաղը, որը ՀՀ մաս չի հանդիսանում եւ որի դեմ անցյալ տարի սանձազերծվեցին պատերազմական գործողություններ: Այս իմաստով, Գերասիմովի խոսքերը կարելի է ընկալել որպես ռազմաբազայի պատասխանատվության գոտու յուրօրինակ ընդարձակում դեպի Ղարաբաղ, դեպի տարածաշրջան», - ընդգծում է Սկակովը եւ հավելում, որ հաշվի առնելով տարածաշրջանում ու հատկապես Հայաստանում ՌԴ ռազմաքաղաքական ու տնտեսական շահերի խորությունն ու շերտերը, բնականաբար, Ռուսաստանը շահագրգռված է Հարավային Կովկասի կայունությամբ: «Լարումը շփման գծում աճում է, կողմերը ավելի շատ խոսում են պատերազմից, քան խաղաղությունից ու կայունությունից: Ուստի ՌԴ-ի նպատակն է պահել կայունությունը: Այդ նպատակի իրականացման համար օգտագործվում է հենց այն գործիքակազմը, որը կա ձեռքի տակ», - ասաց Սկակովը:

«Նպատակն է՝ թույլ չտալ ապրիլյան գործողությունների կրկնությունը,- ասաց Սկակովը՝ հավելելով, որ այդ հայտարարությունների հասցեատերը Բաքուն է:- Բաքուն մինչեւ հիմա հրաժարվում է Վիեննայում եւ Սանկտ-Պետերբուգում նախագահների մակարդակով ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կատարումից»,- պարզաբանեց փորձագետը:

Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանը, լինելով տարածաշրջանում ՌԴ միակ դաշնակիցը, բազմիցս ամենաբարձր մակարդակում դժգոհություն է հայտնել ռուս-ադրբեջանական միլիարդավոր դոլարների հասնող ռազմական գործարքներից: Այս համատեքստում հատկանշական է մինչեւ Պուտինի հետ հանդիպումը եւ Գերասիմովի հայտարարությունը Սերժ Սարգսյանի՝ ՄԳԻՄՕ-ում ելույթի ժամանակ կատարած շեշտադրումը: «Մինչեւ 2016 թվականը մեր գործընկերները մեզ համոզում էին, որ, պատերազմական քարոզչություն եւ հակահայկական հիստերիա տարածելով, Բաքուն լուծում է սեփական ներքաղաքական խնդիրները: 2016 թվականի ապրիլին Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված քառօրյա ռազմական արկածախնդրությունը Լեռնային Ղարաբաղի դեմ դարձավ Բաքվի հենց այդ երկարամյա ռազմատենչ հռետորաբանության եւ քաղաքականության մարմնավորումը՝ ի հակադրություն իր հողում սեփական ճակատագիրն ազատ տնօրինելու Արցախի ժողովրդի ցանկության», - ընդգծել էր Սարգսյանը:

Սա թերեւս ապրիլյան պատերազմական իրադարձություններից հետո Հայաստանում ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդեւի հետ հանդիպմանը Սերժ Սարգսյանի խոսքի տրամաբանական շարունակությունն է: Այդ հանդիպմանը Սարգսյանը հատուկ ընդգծեց, որ «Ռուսաստանից ձեռք բերված սպառազինությունը» կիրառվեց հայկական կողմի դեմ, իսկ երկրորդ նման սադրանքը կհանգեցնի «լայնամասշտաբ օպերացիայի»: «Ռուսաստանը, հաշվի առնելով հակամարտության գոտում լարված իրավիճակը, բավականին բարդ դրության մեջ է: Այն մի կողմից փորձում է պահել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում, իսկ մյուս կողմից սանձել Ադրբեջանին եւ փորձել մոտեցնել հակամարտող կողմերի դիրքորոշումները»,- արձանագրում է Ալեքսանդր Սկակովը:

Ըստ Սկակովի դիտարկման՝ Սարգսյան-Պուտին հանդիպումից հատկանշական է նաեւ մեկ այլ հանգամանք, որ ՌԴ ղեկավարը փաստացի առաջին անգամ բաց խոսեց ՀՀ-ում սահմանադրական փոփոխությունների եւ սպասվող քաղաքական տրասնֆորմացիաների մասին: «Ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանին ՀՀ-ում կատարվող փոփոխությունները հետաքրքրում են հենց երկրի ներքաղաքական կայունության տեսանկյունից: Իսկ այս հանդիպումը ես կգնահատեի որպես Հայաստանում սպասվող խորհրդարանական ընտրություններից առաջ մոտեցումների ճշգրտում», - ասաց մեր զրուցակիցը:

Հայաստանում առաջացած ներքաղաքական իրավիճակը, նշում է Սկակովը, շատ հարցեր է առաջացնում Մոսկվայում: «Ընդդիմության՝ որպես իրական քաղաքական գործոնի բացակայությունը մի կողմից, իսկ մյուս կողմից գործող իշխանությունների բավականին ցածր վարկանիշը հասարակության շրջանում. սա անհանգստացնող երեւույթ է Մոսկվայի համար: Ուստի, ՀՀ-ում սպասվող խորհրդարանական ընտրություններից առաջ այս հանդիպման կարիքը կար՝ առաջին ձեռքից Հայաստանում ստեղծված իրավիճակի մասին տեղեկատվություն ստանալու համար», - եզրափակեց Սկակովը: