Աշխատուժ ենք արտահանել. ինչ է «շահում» Հայաստանը ԵՏՄ-ի 170 միլիոնանոց շուկայում

Չորս տարի առաջ սեպտեմբերի 3-ին աշխատանքային այցով ՌԴ մեկնած Սերժ Սարգսյանը Պուտինի հետ փակ հանդիպումից հետո անակնկալ հայտարարեց, որ Հայաստանը ցանկանում է անդամակցել եվրասիական տնտեսական միությանը: Այն ժամանակ դա կոչվում էր Մաքսային միություն կամ միասնական տնտեսական տարածք:

Ասել, որ դա անակնկալ էր, կնշանակի ոչինչ չասել: Մինչ այդ Հայաստանը տարիներ շարունակ բանակցում է Եվրամիության հետ եւ ձգտում էր ստորագրել խորը եւ համապարփակ ազատ առեւտրի համաձայնագիր ԵՄ-ի հետ: Ու բոլորովին պետք չէ լինել տնտեսագետ կամ միջազգային իրավունքի մասնագետ՝ հասկանալու համար, որ ԵՏՄ-ին անդամակցելը խորապես հակասում է ԵՄ-ի հետ ազատ առեւտրի համաձայնագրի բովանդակությանն ու գաղափարախոսությանը:

Սակայն մեր պաշտոնյաները դուրս էին գալիս իրենց կաշվից, ապացուցելու համար, թե չի հակասում ու համոզված հայտարարում էին, թե եվրոպացիները կստորագրեն այդ համաձայնագիրը: Չստորագրեցին՝ բնականաբար: Ու մեր պաշտոնյաները սկսեցին շուտասելուկի պես հայտարարել, թե ԵՏՄ-ին անդամակցելով, Հայաստանի առաջ բացվում է այդ կառույցի մեջ մտնող երկրների 170 միլիոնանոց շուկան:

Հիմա բերենք մի քանի ցուցանիշներ՝ հասկանալու համար, թե ինչ տվեց մեզ այդ «170 միլիոնանոց» շուկան:

2013 թվականին, երբ հայտարարվեց, որ ՀՀ-ն անդամակցում է ԵՏՄ-ին, մեր համախառն ներքին արդյունքը կազմեց 11.2 միլիարդ դոլար: 2016 թվականին, երբ Հայաստանը արդեն երեք տարի այդ «170 միլիոնանոց» շուկայի լիարժեք մասն էր, մեր ՀՆԱ-ն կազմեց 10.3 միլիարդ դոլար: Նվազումը՝ ավելի քան 8 տոկոս: Սա մեր երկրի տնտեսական անկումն է: 

Իհարկե, մեր պաշտոնական վիճակագրությունը այլ կերպ էր հաշվում եւ ստանում էր տնտեսական աճեր, բայց նույնիսկ դրա արդյունքում անդամակցության առաջին տարում՝ 2014 թվականին  տնտեսական աճը ստացվեց 3.6 տոկոս, 2015-ին՝ 3.2 տոկոս, 2016-ին՝ 0.2 տոկոս: 

Բայց եթե սա կարելի է մեծ վերապահումներով բացատրել ՌԴ-ի տնտեսական վիճակով, որը ցնցվեց այդ երկրի դեմ Արեւմուտքի կիրառած պատժամիջոցներից, ապա կան պաշտոնական այլ տվյալներ, որոնք դուրս են այդ շրջանակներից: Օրինակ, օտարերկրյա ներդրումները: ԵՏՄ-ին անդամակցելու առաջին տարում օտարերկրյա ներդրումների զուտ հոսքը կազմեց 167.4 միլիարդ դրամ, երկրորդ տարում՝ 118.4 միլիարդ դրամ, երրորդ տարում՝ 81 միլիարդ դրամ: Այս տարվա առաջին կիսամյակում զուտ հոսքը ունի արդեն բացասական մեծություն: Իհարկե, պաշտոնյաները կասեն, թե օտարերկրյա ներդրումների համառ ու հետեւողական նվազումը կապ չունի ԵՏՄ անդամակցության հետ: Բայց թերեւս կհրաժարվեն բացատրել, թե ինչով է դա պայմանավորված:

2013 թվականին, երբ Հայաստանը դեռ ԵՏՄ անդամ չէր, Հայաստանում զբաղվածների թվաքանակը, ըստ պաշտոնական վիճակագրության, կազմում էր 1 միլիոն 164 հազար մարդ: Անդամակցության առաջին իսկ տարում զբաղվածների թվաքանակը նվազեց ավելի քան 30 հազարով ու կազմեց 1 միլիոն 133 հազար մարդ: 2015 այդ ցուցանիշը նվազեց եւս 60 հազարով եւ դարձավ 1 միլիոն 72 հազար մարդ: Անցած տարի, ըստ պաշտոնական վիճակագրության, զբաղվածների թիվը Հայաստանում ընդամենը 1 միլիոն 6 հազար էր:

Այս դեպքում եւս կարող են հնչել պատճառաբանություններ, թե սա կապ չունի ԵՏՄ-ին անդամակցելու հետ: Այդ դեպքում նման պատճառաբանությունների հեղինակները պետք է բացատրեն, թե երեք տարվա ընթացքում ուր կորան 160 հազար զբաղվածները: Արդյո՞ք նրանց հիմնական մասին պետք չէ փնտրել «170 միլիոնանոց» շուկայում: ԵՏՄ-ի գաղափարախոսությամբ սահմանված աշխատուժի ազատ տեղաշարժը հանգեցրեց նրան, որ նախկինում արտագնա աշխատանքի մեկնող մեր հայրենակիցները մշտապես մնացին ՌԴ-ում: Փաստորեն մեր աշխատուժը այն հիմնական «ապրանքն» էր, որը մենք հաջողությամբ արտահանեցինք «170 միլիոնանոց» շուկա:

Աշխատուժի ազատ տեղաշարժի, կամ այլ կերպ ասած՝ ազատ շուկայի սկզբունքները, սակայն, այդպես էլ չեն տարածվում, օրինակ, էներգակիրների վրա: Էներգակիրների միասնական շուկային ԵՏՄ առաջնորդները մտադիր են անցնել միայն 2025 թվականին: Ու արդյունքում ստացվում է մի աբսուրդ պատկեր, որը ոչ մի կերպ չի կարող տեղավորվել տնտեսագիտական տարրական տրամաբանության մեջ: Պատկերը հետեւյալն է՝ հայ եւ ռուս արտադրողները գտնվում են միեւնույն տնտեսական տարածքում՝ ԵՏՄ-ում: Բայց հայ արտադրողը իր արտադրանքի վրա ծախսվող գազը եւ նավթամթերքը գնում է մոտ երկու անգամ ավելի թանկ գնով, եւ դա ներառվում է նրա արտադրանքի ինքնարժեքի մեջ: Ու ստացվում է, որ միեւնույն ապրանքը մեզ մոտ արտադրելիս ունենում է շատ ավելի բարձր ինքնարժեք, քան Ռուսաստանում արտադրածը:  Բայց այդ արտադրողները իրար հետ մրցում են միեւնույն տնտեսական տարածքում: Սա նույնիսկ աբսուրդ չէ, սա տարրական իդիոտիզմ է:

Կարելի է անվերջ քննարկել ԵՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության օգուտները ու վնասները: Բայց փաստ է, որ այդ կառույցին անդամագրվելով՝ Հայաստանը գուցե եւ ձեռք բերեց «170 միլիոնանոց» շուկա, բայց քայլ առ քայլ կորցնում է 7 միլիարդանոց շուկան: Ակնհայտ է նաեւ, որ իրեն զուտ տնտեսական կազմավորում հայտարարած ԵՏՄ-ին Հայաստանը անդամակցեց զուտ քաղաքական դրդապատճառներով: Հենց այստեղից էլ գալիս է ողջ աբսուրդը:

Տպել
3430 դիտում

Ընտրողների մասնակցության թիվը խոսում է բավականին բարձր ակտիվության մասին. Տիգրան Մուկուչյան

ԿԸՀ նախագահ Տիգրան Մուկուչյանը հայտնեց՝ ինչպես են բաշխվելու Երեւանի ավագանու մանդատները

Երեւանի ընտրություններում փորձել են կատարել կրկնաքվերակություններ․ ՔԿ

Ջանի դե Բիազին՝  ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականը գլխավորելու թեկնածու

Փաշինյանն առողջապահական եւ աշխատանքի տեսչական մարմնի նոր ղեկավար է նշանակել

Պետք է օրենքով արգելվի եկեղեցու տարածքում բողոքի ցույցերն ու պատարագների խոչընդոտումը․ Շարմազանով

Բակո Սահակյանը Բորիս Դավիդովին շնորհել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում

ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը շնորհավորել է «Իմ քայլը» դաշինքին

10 տարի, 85 միլիոն դոլար, 600 կմ ճանապարհային ենթակառուցվածք․ ՀԲ պատվիրակությունը Երեւանում է

Երեւանի ընտրությունները վկայեցին, որ ժողովրդավարություն հաստատելու աննախադեպ դրական իրավիճակ է․ «Սասնա Ծռեր»

Սին են բոլոր պնդումները․ Հայաստանում հակահեղափոխություն անել հնարավոր չէ․ Փաշինյան

Երեւանյան ընտրություններ․ միայն մեծ մասշտաբի խաղացողները տեղ ունեն սեղանի շուրջ․ փորձագետ

Մնացականյանն ու Մամեդյարովը կհանդիպեն սեպտեմբերի 26-ին Նյու Յորքում

Ժամանակավորապես դադարեցվել է Հայաստանի գազամատակարարումը

Մարտի 1-ին եւ դրանից հետո Հայաստանի ողջ դատական համակարգը գործել է ապօրինի․ Փաշինյան

Ինչո՞ւ է անհանգստանում Բաքուն․ ՀՀ ԱԳՆ-ի արձագանքն Ալիեւի հայտարարությանը

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը Հայաստանում տեղի ունեցածն աշխարհի համար ֆանտաստիկ օրինակ է համարել

Էդուարդ Շարմազանովի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է Բելառուս 

Հարուցվել է քրեական գործ՝ 2 օր առաջ կրակոցից զոհված զինծառայողի սպանության դեպքի առթիվ

Երեւանի ավագանու ընտրության օրն արձանագրված ենթադրյալ 31 իրավախախտման դեպքով նյութեր են նախապատրաստրաստվում