Հայաստան-ԱՄՆ հարաբերությունների որակն ու մակարդակը. Սուրեն Սարգսյանի հոդվածը

21/11/2017 schedule19:10

Օրեր առաջ միտք էի հայտնել, որ հայ-ամերիկյան հարաբերությունների այսօրվա մակարդակն ամենացածրն է վերջին 25 տարիների ընթացքում։ Նաեւ կարծիք էի հայտնել, որ դա առավելապես համակարգային եւ առաջնահերթությունների խնդիր է եւ պայմանավորված չէ անձերով։ Սա մեղադրանք չէր եւ ոչ թե քաղաքական, այլ գիտական գնահատական էր, հիմնված իմ կողմից արված ուսումնասիրությունների վրա։ Բնականաբար, եղան անհամաձայնություններ կարծիքիս հետ, այդ իսկ պատճառով էլ փորձեցի հիմնավորել ասածս փաստերով։ Եվ այսպես, ուղիղ մեկ տարի առաջ ԱՄՆ նախագահ ընտրվեց Դոնալդ Թրամփը, որն իր առաջնահերթություններն ու օրակարգը բերեց քաղաքականություն։ Այդ օրվանից մինչ օրս ՀՀ-ԱՄՆ բարձր մակարդակի որեւէ հանդիպում չի եղել։

Ոչ նախագահների, ոչ փոխնախագահ-վարչապետ, ոչ ԱԳ նախարար-պետքարտուղար, ոչ ՊՆ-Պենտագոն, ոչ ֆինանսների նախարար-գանձապետական դեպարտամենտի ղեկավար եւ այլն։ Եղել է ԱԳ նախարար-պետքարտուղար հեռախոսազրույց, Նալբանդյանը շնորհավորել է Թիլերսոնին նշանակումից օրեր անց։ Ինչի՞ մասին է խոսում բարձր մակարդակի հանդիպումների բացակայությունը։ Ճիշտ է, օրակարգի մակարդակի եւ հագեցվածության։ Եթե ասածս համոզիչ չէ, խնդիրը դիտարկենք համեմատության մեջ։ ԱՄՆ փոխնախագահն այցելել է Վրաստան, Վրաստանի վարչապետն այցելել է ԱՄՆ։ Պետքարտուղար Թիլերսոնը հանդիպում է ունեցել Ադրբեջանի նախագահ Ալիեւի հետ, իսկ Թրամփը հեռախոսազրույց է ունեցել Ալիեւի հետ։ Եթե դեռեւս համոզիչ չէ, ապա նշեմ, որ ԱՄՆ արտաքին օգնությունը ռեկորդային ցածր մակարդակի վրա է այսօր՝ կազմելով ընդամենը 6,8 միլիոն դոլար, իսկ այդ թիվը միջինում տասնյակ միլիոնավոր դոլարների է հասել։

Միաժամանակ Հայաստանի համար չի գործում «Հազարամյակի մարտահրավերներ» ծրագիրը, ԱՄՆ-ն նպատակահարմար չի գտնում Հայաստանի հետ ստորագրել կրկնակի հարկումից խուսափելու վերաբերյալ համաձայնագիր, հիմնավորելով, որ դրա կարիքը չկա, եւ այլն, եւ այլն։ Հայաստանին տրամադրվող օգնության ծավալի կրճատման փաստը մեկնաբանվում է իբրեւ ընդհանուր արտաքին օգնության կրճատման հետեւանք, ինչը չի հերքում ասածս, մանավանդ, որ ասենք Վրաստանը ստանում է 34 միլիոն դոլարի օգնություն։ Օգնության կրճատման հաջորդ հիմնավորումն այն է, որ ԱՄՆ օգնությունը փոխարինվել է ներդրումներով։ Իհարկե, ներդրումներ կան։ Ներդրումների ակտիվ մասնակից է ԱՄՆ հայ համայնքը։ Հայաստանի պատմության մեջ ամենախոշոր ամերիկյան մասնավոր ներդրումը կազմել է ընդամենը 180 մլն դոլար՝ 2014 թվականին։ Համեմատության համար նշեմ, որ ամերիկյան օգնության թիվը մշտապես տասնյակ միլիոնավոր դոլարների է հասել։ 

Հենց այս հանգամանքները հաշվի առնելով, հայտնել եմ վերոնշյալ միտքը։ Բնական հարց է առաջանում։ Իսկ ի՞նչն է նման անկման պատճառը։ Մի կողմից Վաշինգտոնում ունենք չափազանց էֆեկտիվ դեսպան, մյուս կողմից՝ ԱՄՆ դեսպանը Հայաստանում նույնպես պրոֆեսիոնալ է։ Մի կողմից ունենք ԱՄՆ հետ հարաբերությունների խորացման քաղաքական կամք եւ նախարար Նալբանդյանը գործուն քայլեր է անում, մյուս կողմից Թրամփն ու Թիլերսոնը չափազանց հետաքրքիր ուղերձներ են հղում Հայաստանի անկախության տոնի կապակցությամբ։ Մի առիթով ԱՄՆ նախկին դեսպան Հեֆերնը ասել էր, որ ԱՄՆ-Հայաստան հարաբերությունները երբեք չեն եղել այնքան բարձր մակարդակի վրա, ինչպես նախագահներ Սարգսյանի եւ Օբամայի օրոք է։ Ընդհանուր առմամբ համաձայն եմ դեսպանի այս գնահատականի հետ։

Հայաստանը մշտապես ձգտել է խորացնել հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ։ Իսկ Սերժ Սարգսայնը դեռեւս նախագահ է, ի տարբերություն Օբամայի։ Իսկ միգուցե խնդիրը Թրամփի՞ մեջ է։ Ոչ։ Թրամփին համարում եմ պրագմատիկ նախագահ եւ խնդիրը նրա մեջ չէ։ Խնդիրը հետեւյալն է։ Հայաստանը ԱՄՆ-ի համար առաջնահերթություն լինել չի կարող։ Ի՞նչ է Հայաստանը տալիս ԱՄՆ-ին։ Ոչինչ։ Ոչ քաղաքական, ոչ տնտեսական առումով։ Փոքր Հայաստանը չունի մեծ շուկա ներդրումների համար, չունի բնական պաշարներ, նավթ, գազ եւ այլն։ Միաժամանակ Հայաստանը երբեք չի կարող աջակցել ԱՄՆ-ին Իրանի դեմ գլոբալ պայքարում։ Այս ամենը մեզ դարձնում է առավել անհրապույր աշխարհի միակ գերտերության համար։ Հարց է առաջանում. իսկ ի՞նչ անել։ Բնականաբար, իմ խորհրդի կարիքը չկա, բայց կարծում եմ բոլոր հարցերի պատասխանները կարելի է գտնել հաջողակ բիզնեսմեն Թրամփի պրագմատիզմում եւ նրա «Առաջինը Ամերիկան» (America First) կոնցեպտի մեջ։ Այստեղ կան բոլոր հարցերի պատասխանները, թե ինչպես աշխատել Թրամփի Ամերիկայի հետ։

Վերջապես ընկալենք, որ Թրամփը բիզնես մտածելակերպ է բերել արտաքին քաղաքականություն եւ նրա աշխատանքի սկզբունքն էլ «դու ինձ, ես՝ քեզ»-ն է։ Իսկ մենք բան ունե՞նք ԱՄՆ-ին տալու։ Կարծում եմ՝ ունենք։

Տպել
9559 դիտում

«Նեմրան», Մգեր Արմենիան եւ «Դեպի Եվրատեսիլի» 1-ին կիսաեզրափակչի մյուս հաղթողները

Բանակցային գործընթացն անարդյունավետ է, պատերազմը կարող է վերսկսվել ցանկացած պահի. Հասանով

Թումոն արժանացել է ՏՏ համաշխարհային համաժողովի գլխավոր մրցանակին

Վթարային ջրանջատում՝ Երեւանի Նոր Նորք վարչական շրջանում՝ փետրվարի 20-ին

Ի՞նչու ԵՄ պաշտոնյաները չեն այցելում Արցախ. Եվրախորհրդի 16 անդամների հարցը Մոգերինիին

Հայաստանի յոթ բռնցքամարտիկ 300 ներկայացուցիչների հետ կմասնակցի «Ստրանջայի» մրցաշարին

ԱԻՆ-ը պարզաբանել է 9-ամյա դստեր հետ կամրջից նետված կնոջ աշխատանքից ազատվելու տեղեկությունը

Մրցույթ՝ «Կայուն դպրոցական սնունդ» հիմնադրամի գործադիր տնօրենի թափուր պաշտոնի համար

Վանաձորում գործազուրկների թիվը նվազել է. ո՞րն է պատճառը

ԱՄՆ-ում աշակերտների ցույցերը արդյունք տվեցին. զենքի ազատ վաճառքը սենատի որոշմամբ կխստացվի

Անառողջ սնունդ Հայաստանում, շուտով. McDonald's-ի բացասական կողմերը

Ի՞նչ է պետք անել Սերժ Սարգսյանի վարչապետացումը կանխելու համար

Մարտի 1-ից սկսած մինչեւ հոկտեմբեր 4 723 դեղից 3 632-ը բաց կթողնվեն միայն դեղատոմսով. ցանկ

Քաղաքացիական պայմանագիրը, Հանրապետությունն ու ԼՀԿ-ն առաջիկայում 1 կուսակցություն կդառնա՞ն

Թուրքիային հանձնված «Սանասարյան հան» շենքը վերադարձվել է Պոլսի Հայոց պատրիարքարանին

Այս ի՞նչ կեղտոտ երգեր եք երգում. Ձախ Հարութ

Արցախյան պատերազմում հաշմանդամ դարձածների բողոքի ձայնը տեղ է հասել  

Թուրքիայում առանց բացատրությունների 2 քուրդ լրագրողների են ձերբակալել

Ինչպես են զինվորները լվանում իրենց համազգեստը

Գորիսի ավտոճանապարհներին մառախուղ է, տեսանելիությունը՝ 60-70 մետր