Քաղաքական մահվան դատավճիռ. եվրոպական մամուլի անդրադարձը՝ ՀՀ վարչապետի ընտրությանը

Հայաստանում ընթացող թավշյա հեղափոխության լուսաբանման աշխարհագրությունը վաղուց դուրս է եկել տարածաշրջանի եւ աշխարհաքաղաքական կենտրոնների սահմաններից: Այս պահին վստահաբար կարելի է ասել, որ համաժողովրդական շարժման մասին գրում են եւ խոսում են, եթե ոչ բոլոր երկրներում, ապա գոնե բոլոր մայրցամաքներում՝ բացառությամբ, թերեւս, Անտարկտիդայի: Բացի Politico, Bloomberg, Reuters, France Press, Deutsche Welle, CNN եւ շատ այլ հեղինակավոր լրատվական-վերլուծական գործակալություններից, Հայաստանին են անդրադարձել նաեւ China Daily-ն, The Jakarta post-ը, ավստրիալական SBS News-ը, անգամ աֆրիկյան եւ հարավամերիկյան մի շարք լրատվամիջոցներ:

Սակայն հանուն արդարության հարկ է նշել, որ դրանցից շատերն իրենց կայքերում ուղղակի տեղադրել են վերոնշյալ համաշխարհային հեղինակություն վայելող գործակալությունների հոդվածերը: Ամենատարածվածը Reuters-ի հոդվածն է, որում բրիտանական լրատվականն անդրադառնում է հայկական քաղաքացիական անհնազանդությանը:

Reuters-ը գրում է, որ ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանի՝ քաղաքացիական անհնազանդության կոչին, տասնյակ հազարավոր ցուցարարներ չորեքշաբթի օրը փակել են մի շարք փողոցներ, որպեսզի «ստիպեն իշխող վերնախավին՝ հրաժարվել իշխանությունից»:

Ըստ Reuters-ի, իրադարձություններին ուշադիր հետեւում է Ռուսաստանը, որը մտավախություն ունի, որ Հայաստանի բողոքը կզարգանա ուկրաինական սցենարով եւ Մոսկվան կկորցնի Հայաստանը: 

«Հակամարտության արդյունքը, հավանաբար, կախված է նրանից, թե ով ավելի շուտ կթարթի՝ ընդդիմությունը, որը ունակ է մոբիլիզացնել իրականությունից դժգոհ տասնյակ հազարավոր մարդկանց, թե իշխանական վերնախավը, որը վերահսկում է խորհրդարանն ու ուժային կառույցները եւ վայելում է Մոսկվայի աջակցությունը», - գրում է Reuters-ը:

Մեկ այլ բրիտանական լրատվամիջոց՝ BBC-ն, ավելի սթափ է գնահատում «Ռուսաստանի մտահոգությունները», նշելով, որ Ռուսաստանը գիտի՝ եթե նույնիսկ այս ժողովրդավարական շարժումը հաղթանակ տանի եւ «Հայաստանը թեւակոխի իր պատմության պակաս կոռումպացված փուլ, ապա միեւնույն է՝ Մոսկվայից տնտեսական եւ ռազմական կախվածությունը չի կորչի»:

Հոդվածի հեղինակ Ռայհան Դեմիտրիեն կենտրոնացել է բողոքի ներքին աղբյուրների վրա: Նրա խոսքով, խաղաղ անհնազանդության զանգվածային գործողությունները որոշակի հույս են առաջացրել «փոքրիկ, դեպի ծով ելք չունեցող նախկին խորհրդային պետությունում»:

«Դու հասկանում ես, որ ինչ-որ սկզբունքային բան է փոխվում, երբ հյուրանոցիդ բարմենը բացում է պահարանը եւ հանում ազգային դրոշը՝ ցույց տալու, որ նա պաշտպանում է բողոքի շարժումը»,- գրում է Դեմիտրիեն:

Նա նաեւ նշում է, որ 1991 թ. անկախացումից ի վեր շատ հայերի համար սա առաջին անգամն է, երբ «նրանք կարող են հավատալ ավելի լավ ապագայի»:

Գերմանական Deutsche Welle-ն հայ-ռուսական հարաբերությունների այս համատեքստում մեջբերում է Փաշինյանի խոսքը, որում վերջինս նշում է, որ կարվի ամեն ինչ՝ Հայաստանի քաղաքացիների համար ԵՄ մուտքի արտոնագրի պահանջը վերացնելու համար, սակայն կպահպանվեն նաեւ Ռուսաստանի հետ առկա հարաբերությունները:

Բրիտանական հեղինակավոր պարբերականներից Independent-ը անդրադառնում է նախօրեին տեղի ունեցած ԱԺ հատուկ նիստին: Independent-ը գրում է, որ Նիկոլ Փաշինյանի՝ վարչապետ ընտրվելու անհաջող փորձը սպառնում է երկիրը խորը քաղաքական ճգնաժամի մեջ գցել: Պարբերականը նշում է, որ Փաշինյանը միակ թեկնածուն էր, սակայն «մինչ նախկին լրագրողը կառավարում է փողոցը, խորհրդարանը մնում է նախկին վարչապետ Սերժ Սարգսյանի կողմնակիցների հսկողության ներքո»: Փաշինյանի եւ ՀՀԿ պատգամավորների բաց հանդիպման ընթացքում հայտարարած «էջը շրջելու» եւ «համերաշխության միջավայրի» հույսերը չարդարացան, քանի որ, գրում է Independent-ը, երկուշաբթի երեկոյան տեղեկատվություն տարածվեց, որ Հանրապետական կուսակցությունը պատրաստվում է տապալել քվեարկությունը:

Ֆրանսիական Liberation պարբերականը իր «56 ավազակները որոշել են ընդդիմանալ ժողովրդի կամքին» հոդվածում Հանրապետության հրապարակից անդրադառնում է վարչապետի ընտրությանը:

«Առավոտվանից, կիզիչ արեւի տակ բազմաթիվ երեւանցիներ հետեւում էին ԱԺ հատուկ նիստին: Որոշիչ քվեարկությանը սպասելիս՝ կյանքը մայրաքաղաքում ամբողջովին կանգ էր առել»,- գրում է Liberation-ը:

Ֆրանսիական պարբերականը նշում է, որ սրճարաններում, փողոցներում, պուրակներում յուրաքանչյուրը հեռուստացույցի, սմարթֆոնի կամ ավտոմեքենայի ռադիոյի միջոցով հետեւում էին ԱԺ նիստին:

Liberation-ը գրում է նաեւ հանրային տրամադրությունների մասին: Հարցված քաղաքացիներից մեկը նշել է, որ Նիկոլ Փաշինյանի համար չէ դուրս եկել փողոց:

«Մենք չենք ուզում կոռումպացված իշխանություն: Փաշինյանը կարող է մեր դուրը չգալ, սակայն նա այն մարդն է, որ մոբիլիզացրեց մարդկանց, եւ դա դարձնում է նրան շարժման առաջնորդ: Իր քայլերը խոսում են իր փոխարեն»,- ասել է նա:

Մեկ այլ ցուցարար անարդար է համարել քվեարկությունը: Նա նշել է, որ 56 ավազակ արտահայտվել է ժողովրդի ցանկության դեմ:

France 24 հեռուստաընկերությունը մի քանի ռեպորտաժ է պատրաստել Հայաստանի վարչապետի ընտրության եւ թավշյա հեղափոխության մասին: Հեռուստաընկերությունը հաղորդում է, որ «տասնյակ հազարավոր ցուցարարները շարունակում են փակ պահել Երեւանի կենտրոնում գտնվող փողոցները»: Մայիսի 1-ի ընտրության մասին խոսելիս France 24-ը ներկայացնում է ցուցարարների կարծիքը, որոնցից բխում է՝ հանրապետականների դեմ քվեարկելը ժողովրդի թեկնածուին կերկարաձգի ճգնաժամը, իսկ ՀՀԿ-ի համար կնշանակի «քաղաքական մահվան դատավճիռ»:

Հեռուստաընկերությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքի վրա, որ հայկական թավշյա հեղափոխությունը կտրուկ տարբերվում է Վրաստանի 2003 թ. Վարդերի հեղափոխությունից եւ 2013-14 թթ. Ուկրաինայում անցած ցույցերից, որոնք «բերեցին արեւմտամետ կառավարության եւ խզեցին Մոսկվայի հետ կապերը»:

Կարելի է փաստել, որ եվրոպական մամուլը, որոշակի վերապահումներով, անաչառ գնահատական է տալիս Հայաստանի թավշյա հեղափոխությանը: Վերապահումները վերաբերվում են, մասնավորապես ռուսական ազդեցության գոտուց Հայաստանի դուրս գալու մասին մտքերին, որոնք, թերեւս, ուղղակի հուսահատ ցանկություն են:

Տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի ապրիլի 3-ի համարում: