Ուսուցիչները 10 հազարով ավելի են. ինչու չնվազեցնել դասարանների խտությունը եւ դրույքաչափը

Օրեր առաջ Գեղարքունիքի մարզ կատարած այցելության ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անդրաձարձել էր աշակերտների եւ ուսուցիչների քանակի անհամապատասխանությանը, ու, որպես հետեւանք, վերջիններիս վճարվող ցածր աշխատավարձին: Այսինքն՝ ուսուցչական համեմատաբար փոքրաթիվ հաստիքները զբաղեցնում են ավելի մեծ թվով մանկավարժներ, ինչի պատճառով էլ այս կամ այն հաստիքի համար հատկացված ընդհանուր գումարը բաշխվում է երկու հոգու միջեւ ու փոքրանում:

Վարչապետը նկատել էր, որ այսօր Հայաստանում ուսուցչի աշխատավարձը պաշտոնապես 153 հազար դրամ է, բայց այդքան գումար ստացող մանկավարժների պետք է խոշորացույցով փնտրել: «Պատճառը շատ տրիվյալ է. մանկավարժական աշխատավարձերը որոշվում են դրույքներով: Հիմա մենք ունենք աշակերտների x քանակ: Նրանց կրթությամբ ապահովելու համար անհրաժեշտ է y դրույք: Եվ մենք այսօր հանրակթության ոլորտում ունենք 10 հազարով ավելի աշխատող, քան դրա կարիքը կա՝ աշակերտների թվաքանակից ելնելով: Նշանակում է, որ աշխատավարձի դրամագլուխը, որը պետությունը սահմանել է, բաժանվում է հավելյալ 10 հազար հոգու միջեւ»,- ասել էր նա:

Նաեւ կենցաղային օրինակ էր բերել: «Ենթադրենք տանը շինարարության գործ լինի, որը կատարելու համար պետք է 3 հոգի: Որեւէ մեկը կհամաձայնի՞ գա 8 հոգի, այդ գործը անի, սնվի: Կասեք՝ ես 3 հոգու կվճարեմ, բարձր կվճարեմ, ձեռքս էլ կխփեմ սեղանին ու որակ կպահանջեմ: Հայաստանի Հանրապետությունն էլ մեր տունն է»,- զուգահեռ էր անցկացրել Նիկոլ Փաշինյանը:

Ուսուցիչների չարդարացված մեծ քանակից խոսել է նաեւ կրթության եւ գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը: Նա չի բացառել, որ կարող են կադրային կրճատումներ լինել, բայց եւ նշել է, որ դա անել չեն շտապի՝ փորձելով ապագա գործազուրկների համար հնարավորություն ստեղծել վերապատրաստվել ու նախապատրաստվել մեկ այլ աշխատանքի:

Բայց վերոնշյալ իրավիճակին զուգահեռ պատեհ առիթով ուսուցիչներն են ահազանգում, որ աշխատում են խիստ ծանրաբեռնված: Մեկ դրույքը կազմում է շաբաթական 22 դասաժամ: Նրանք վստահեցնում են, որ դա չափազանց շատ է՝ ուսուցման բարձր որակ ու արդյունք ապահովելու համար, մանավանդ այն դեպքում, երբ աշխատում են այսօրվա տեղեկացված սերնդի հետ ու գերբեռնված դասարաններում:

Երեկ էլ մի խումբ մանկավարժներ ու նրանց դպրոցի տնօրենը մեզ հետ զրույցում կարծիք էին հայտնում, որ օպտիմալ տարբերակն այն կլինի, եթե դրույքը կազմված լինի 18 դասաժամից: Ի դեպ, ուշագրավ է, որ նրանք համաձայնեցին խոսել միայն անուններ չհրապարակելու պայմանով: «35-ից ավելի պետք է լինի աշակերտների թիվը, որ կարողանանք դասարանը կիսել: Եթե քիչ եղավ, իրավունք չունենք: 35 հոգանոց դասարան ու 22 ժամ դաս: Դու պիտի անընդհատ լարված լինես, պիտի կարողանաս աշխատանքդ ճիշտ կազմակերպել: Փառք Աստծո (կմեծամտանամ ու կասեմ) մեր դպրոցն այն դպրոցներից է, որ ուսուցիչներն անշահախնդիր աշխատում են: Բնականաբար, յուրաքանչյուրն էլ կուզի՝ բարձր վարձատրվել, բայց չեն ասում՝ ինչ եմ ստանում, որ մտնեմ դասարան»,- նշեց տնօրենը: «Այս սերնդի հետ բավականին բարդ է»,- կարծիք հայտնեց ուսուցիչներից մեկը: Ընդգծեցին, որ պահանջվող թղթաբանությունը վերջին տարիներին բավական շատացել է, ինչը էլ ավելի է դժվարացնում իրենց գործը:

Տարիներ առաջ «1 դրույք-22 դասաժամ» բանաձեւի վերաբերյալ մեզ հետ զրույցում բացասաբար էր արտահայտվել նաեւ ՀՀ վաստակավոր ուսուցչուհի Բեատրիչե Ստեփանյանը: «Այսօր երեխան դպրոց է գալիս այս կամ այն կերպ տեղեկացված, ինչ առարկայից ուզում է լինի: Հաղորդակցությունն այնպիսին է, որ այդ լրատվությունը երեխան ստանում է: Նրան բավարարելն արդեն ավելի դժվար է: Ուրեմն, ուսուցիչը ամեն դասից առաջ տանը 4-5 ժամ պիտի աշխատի, լրացուցիչ նյութեր հավաքի, որ կարողանա այդ դասարաններում պարապել: Ամեն ուսուցիչ չի կարող, ուստի եւ խուսափում են շատ ժամից: Ֆիզիկապես չեն կարող 22 ժամ դասարան մտնել, այդքան պատրաստվել չեն կարող»,- իր դիտարկումներն էր հայտնել Բեատրիչե Ստեփանյանը:

Հանրակրթության ոլորտի ներկայացուցիչներն այս խնդրի մասին տարբեր առիթներով խոսել են նաեւ ոլորտի պատասխանատուների հետ: Կրթության եւ գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանն ուսումնական տարվա սկզբին խոստացել էր, որ կանդրադառնան դրան: Նախարարությունից երեկ տեղեկացանք, որ այս պահի դրությամբ դրույքաչափերի վերաբերյալ քննարկումներ չեն ընթանում:

Մինչդեռ, եթե դասարանները, չհաշված հեռավոր շրջաններում գործող դպրոցների, այդքան խիտ չլինեն, ուսուցիչներն աշխատեն ավելի թեթեւ բեռնվածությամբ, նրանց քանակը գուցե անհրաժեշտից ավելի չլինի: Իսկ մանկավարժներին արժանապատիվ աշխատավարձով ապահովելու հնարավորության դեպքում էլ դա թեպետ բյուջեից կպահանջի համեմատաբար խոշոր գումարներ, բայց այդ ծախսերը կարող են փոխհատուցվել ստացվելիք արդյունքով:  

Ի դեպ, մանկավարժները նշում էին, թե մեկ դրույքի համար իրենց վճարվում է մոտավորապես 105 հազար դրամ: Եվս մոտ 20 հազար դրամ ուսուցիչը կարող է ստանալ, եթե դասղեկ է: Եզակի դեպքերում նրանց նաեւ 10 հազար դրամ հավելավճար է տրվում, եթե տարակարգ ունեն: Ստացվում է առավելագույնը 135 հազար դրամ, որը պարտադիր պահումներից հետո դառնում է լավագույն դեպքում կդառնա մոտ 105 հազար դրամ:

Հայաստանի պետական դպրոցներում սովորող աշակերտների թիվը 2017-2018 ուսումնական տարում եղել է 360 հազար 321: Ուսուցիչներինը՝ 36 հազար 678: 2016-2017 ուսումնական տարում եղել է 357 հազար 052 աշակերտ եւ 36 հազար 807 ուսուցիչ: Ավելի վաղ, ասենք 2011-2012 ուսումնական տարում ուսուցիչների թիվը շատ ավելի մեծ է եղել եւ կազմել է 41 հազար 757: Աստիճանաբար այդ թիվը կրճատվել է տարեկան մոտավորապես հազարով: