«Մի տեղ սատկացնելու են, ի վերջո: Հարկավոր է կանգ առնել». կոչ իշխանություններին

Հարցազրույց գեղանկարիչ Նիկոլ Աղաբաբյանի հետ

- Պարոն Աղաբաբյան, այսօր Հայաստանն ինչպիսի՞ միջավայր է ստեղծագործող մարդու համար: Դուք, օրինակ, Ձեզ ինչպե՞ս եք զգում:

- Այսօր Հայաստանում հանցագործ միջավայր է, շատ վատ միջավայր է, եւ վատ է հատկապես նրանով, որ մարդկանց բարոյահոգեւոր դաշտը աղճատված է: Առաջ եթե ենթադրում էինք, որ իշխանությունները պարզապես չեն կարողանում լավ բան անել, հիմա համոզվում ենք, որ սա մտածված պրոցես է, որը ամեն ինչով նպաստում է հայաթափմանը: Այսինքն՝ թշնամու գործիք են դարձել մեր իշխանավորները մեր գլխին: Թշնամին վաղուց (արդեն երկու հազար տարի է, է՛), աշխատում է, որ հայի տեսակի հախից գա: Վերջապես 23 տարի առաջ՝ Կիլիկյան թագավորության անկումից հազար տարվա ընդմիջումից հետո, մենք ինքնիշխան պետություն ունեցանք ու հաղթանակ տարանք Ղարաբաղում, ողնաշարներս ուղղվեց: Եւ հիմա պետք է նորից ջարդել: Վերջին շտրիխներն են կատարում սրանք:

- 1918 թվականի անկախությունը չե՞ք հաշվում:

- Ես չեմ համարում, թե դա անկախություն էր: Դա մասոնների սարքած մի ինչ-որ անհասկանալի կառույց էր: Չմոռանանք, որ Դաշնակցությունը հենց մասոնական ծնունդ ունի, եւ որեւէ դրական բան մենք չենք տեսել ոչ դաշնակներից, ոչ էլ այդ մասոնական օթյակների հրամայականից: Լավ բան չեմ տեսնում, ինչը ցավալի է բոլորիս համար: Իրենց՝ իշխանությունների համար էլ է ցավալի, բայց կուրացել են այդ նյութից, իշխանությունից: Մոռանում են, որ շատ արագ կարող է իշխանությունն էլ ձեռքներից առնի այն նույն թշնամին, որն իրեն պարտադրում է այս ամեն ինչն անել:

- Իսկ այսօր ո՞վ է այդ թշնամին, ըստ Ձեզ:

- Մենք բարեկամ ազգ չունենք, դա պիտի հասկանանք ու գիտակցենք: Ու քանի որ բարեկամ ազգ չունենք, պիտի ինքներս կազմակերպվենք, հույսներս չդնենք ոչ մեկի վրա: Որ պահին հույսը դնում ենք օտարի վրա, տուժում ենք, կորուստներ ենք ունենում եւ ահռելի կորուստներ: Հիմա՝ ուրբաթ օրը Մինսկում ինչ-որ բան ստորագրեցին, բայց այդպես էլ չեն ասում՝ դա ինչ է: Նույն ռուսն էլ չգիտի՝ իր ուզածն ինչ է: Ինքը ուզում է իր կայսրությունը վերականգնել, իսկ մենք գնացել, ասում ենք՝ առաջինը ես եմ գալիս քո կայսրություն, ինձ լավ նայիր: Հենց առաջինը քո գլուխը կջարդի: Ջարդել է, ջարդում է եւ պիտի շարունակի ջարդել: Իհարկե, այս մեծ աշխարհի մեջ մենք չենք կարող բեւեռացված մնալ, բայց առաջնայինը պիտի երկրի, ժողովրդի շահը լինի: Ոչ թե՝ հանուն իմ իշխանության դու ինչ ասես կանեմ:

- Քաղաքական կուսակցությունների եռյակը հանրահավաքների շարք է սկսել, ասում է՝ իշխանափոխություն է անելու: Դուք ինչ-որ ակնկալիքներ ունե՞ք:

- Այդ եռյակից ես ոչ մեկին չեմ հավատում: Բոլորը նույնն են մնացել, նույն գիծն են տանում: Ի՞նչ է փոխվել: «Մարտի մեկ» են ասում: Նույն Հայ ազգային կոնգրեսը չէ՞ր, այդ թվում Նիկոլ Փաշինյանը, որ թողեց փախավ, ժողովրդին անտեր թողեց: Այսօր որքանո՞վ ես վստահ լինեմ, որ բանը հասնի դրան, նորից չեն փախչելու: Եկել էին կոտորելու ժողովրդին, ո՞ւր թողիք գնացիք: «Ժառանգության» Րաֆֆին ի՞նչ արեց: Ազնիվ տղերքին բացահայտեց, էն խեղճ Վարդանն էլ եկավ ելույթ ունեցավ, տեսա՞ք գլխին ինչ սարքեցին: Ես նրանց ինչի՞ն հավատամ: Կամ՝ նույն ԲՀԿ-ն խորհրդարանական, իսկ հետո էլ նախագահական ընտրությունների ժամանակ վերջին պահին ծռվեց դեպի իշխանությունը, դուք վստա՞հ եք, որ հիմա չի ծռվելու: Այս եռյակի հավաքները մի առողջ բան ունեն: Սա առիթ է, որ ժողովուրդը իրար գլխի հավաքվի, միգուցե մի առողջ բան ծնունդ ունենա:

- Իսկ ո՞ւմ եք տեսնում, որին արժե վստահել:

- Հային եմ տեսնում: Իսկ դրանց մեջ հայ չկա: Հայը մարդու էտալոնն է եղել: Այսօր էլ է այդպես: Երբ որ Ղարաբաղյան պատերազմը սկսվեց, հայը գնաց սահման: Կամավո՛ր գնաց: Հայը այդ տղերքն էին: Նրանցից մնացել են, եւ հետո սերունդ է գալիս: Իսկ այս խաժամուժը այն ժամանակ էլ կար: Պատկերացնո՞ւմ եք, երեք միլիոն բնակչություն կար Հայաստանում, ընդամենը 7 հազար հոգի գնացին ազգային ազատագրական պայքարին մասնակցելու: Հայը այդ 7 հազարն է: Հայաստանում շատ հայ չկա: Հայը չի կարող դավաճան լինել: Հայը Նժդեհն էր, Աղբյուր Սերոբն էր, Սոսեն էր հայը: Բեկոր Աշոտն էր, Մոնթեն էր հայը, Լեոնիդն էր Ազգալդյան, Գինոսյան Գագոն է հայը, Ժիրոն է Սեֆիլյան, Կոմանդոսն է: Մենք սովորել ենք անընդհատ մեռածներին մեծարել, բայց կենդանի մարդիկ կան, որոնք գիգանտներ են, անդավաճան տեսակ են, այ դրանց պիտի փառաբանել:

- Նույն Կոմանդոսն այսօր իշխանություններին է սատարում:

- Դուք սխալ տեղեկություն ունեք: Ինքը կարող է ոգեւորելու նպատակով սատարել, եթե մի դրական բան են անում: Այդ դեպքում բոլորը պիտի սատարեն: Արած գործը պիտի նայել: Մի Կոմանդոս կարողացավ ամբողջ ջոկատները հավաքել եւ Շուշին ազատագրել: Ընդ որում՝ դա այն պահին, երբ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը գնացել էր Իրանում Էլչիբեյի հետ կապիտուլյացիայի պայմանագիր կնքելու: Իրենք ամեն ինչ անում էին, որ մենք առաջխաղացում չունենանք: Ես ինքս անկախության բանակի ազատամարտիկ եմ եղել, օդից բաներ չեմ ասում: Իմիջիայլոց, երբ իրենց ջոկատները գալիս էին, մենք զգուշանում էինք թիկունքից խփվելուց, եւ այդ 7 հազար տղերքի մեծ մասը թիկունքից են խփվել: Հիմա այդ թիկունքից խփողները ի՞նչ հայրենասիրության մասին են խոսում: Ճանապարհ անցանք, տարիներ անցան, ի՞նչ արեցին, ավերեցին ամբողջ մշակութային հոգեւոր դաշտը:  ...Կործանվում է մեր երկիրը: Պիտի սթափվենք, է: Երկիրն առանց ժողովրդի չի կարող լինել: Եթե գնում է, արդեն դավաճանություն է: Երկրիդ վիճակը վատանում է, դու թողնում ես գնո՞ւմ: Դա նույն է, որ տանդ խնդիրներ լինեն, փոխանակ դրանք լուծելու, երեխաներիդ տիրություն անելու, գլուխդ առնես ու հեռանաս: Հիմա նոր շենքեր են սարքում, որտեղ բոլոր բնակարանները տեր ունեն: Բայց ովքե՞ր են դրանք: Հայեր չեն: Մենք չենք: Այսինքն՝ հայերին տանում են, նրանց տեղը բերում են այլազգիների, ինչպես որ Արեւմտյան Հայաստանում: Նույն ձեռագիրն է, ամեն տեսակ ազգ եկավ, լցվեց, հայերին կոտորեցին, մի մասն էլ փախավ, ու կորցրինք մեր երկիրը: Հիմա էլ ողբ ենք դնում՝ էրզրումս, Սարիղամիշս, չգիտեմ ինչս: Մե՛նք ենք մեղավոր: Մե՛նք թույլ տվինք: Այսօր մե՛նք ենք մեղավոր, մե՛նք ենք թույլ տալիս: Փոխանակ մի հատ բահի կոթ վերցնի, գլխներին տա, ասում է՝ թողնեմ գնամ: Գնալը լուծում չէ ո՛չ իր համար, ո՛չ էլ առավելեւս երկրի: Փակուղի չէ, տպավորություն չստացվի, որ փակուղու մասին եմ խոսում: Ընդհակառակը, սա կոչ է, որ չի կարելի այսպես, եւ այն առաջին հերթին իշխանություններին է ուղղված. սա նաեւ ձեր երկիրն է, չէ՞, այս ժողովուրդը նաեւ ձեր ժողովուրդն է: Որ երկիր չունեցար, ո՞ւմ ես պետք, քո միլիոնները ո՞նց ես ծախսելու: Մի տեղ սատկացնելու են, ի վերջո, է՛: Հարկավոր է կանգ առնել եւ ի շահ ժողովրդի գործել: