Իրան-Հայաստան-Վրաստան-Եվրոպա

05/04/2015 schedule01:10

Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ Լոզանում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները շատ կոնկրետ հեռանկարներ եւ անելիք են բացում Հայաստանի առաջ: Մի քանի օր առաջ մենք մի հատված էինք տպագրել Հայաստանի գազամատակարարման համակարգի արդյունավետությունն ուսումնասիրող ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովի զեկույցից, որտեղ շատ մանրամասն նկարագրված էին իրանական գազի՝ դեպի Եվրոպա տարանցման հնարավորությունները եւ հստակ արձանագրված էր, որ Հայաստան-Վրաստան-Եվրոպա երթուղին ամենակարճ ճանապարհն է այդ նախագծի համար եւ ուրեմն՝ նաեւ ամենաէժան տարբերակը: Սա նշանակում է, որ Իրան-Հայաստան-Վրաստան էներգետիկ համագործակցության լրջագույն հեռանկար է բացվում:

Մինչեւ լոզանյան համաձայնությունները՝ նման համագործակցությանը դեմ էին Ռուսաստանը, ԵՄ-ն, ԱՄՆ-ն, Թուրքիան եւ Ադրբեջանը: Ռուսաստանը՝ որովհետեւ նման խողովակաշարի գործարկումը կթուլացներ ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ Եվրոպայի վրա իր ունեցած էներգետիկ ազդեցությունը: ԵՄ-ն եւ ԱՄՆ-ն՝ Իրանի միջուկային ծրագրի եւ դրա հետեւանքով հարուցված պատժամիջոցների պատճառով: Թուրքիան եւ Ադրբեջանը՝ որովհետեւ նման խողովակաշարը կմեծացներ Հայաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում եւ կթուլացներ Վրաստանի էներգետիկ կախվածությունը Ադրբեջանից եւ Թուրքիայից: Հիմա թուրքերն ու ադրբեջանցիները Վրաստանին նաեւ այս լծակի գործադրմամբ են ներքաշում հակահայկական պրոցեսների մեջ: Եւ ուրեմն՝ թուրքերին եւ ադրբեջանցիներին բացարձակապես ձեռնտու չէ, որ Վրաստանը գազային որեւէ այլընտրանք ունենա: Ինչպես հայտնի է, ներկայումս Վրաստանն Ադրբեջանից է ստանում բնական գազի հիմնական չափաբաժինը:

Ահա, ուրեմն, եթե լոզանյան հանդիպումներում գրանցված արդյունքը դե յուրե արձանագրվի եւ դառնա համապարփակ համաձայնություն, ԵՄ-ն եւ ԱՄՆ-ն փոխելու են իրենց դիրքորոշումը եւ շահագրգիռ են լինելու իրանական գազը Եվրոպա արտահանելու հարցում: Սրանով Եվրոպան կնվազեցնի իր գազային կախվածությունը Ռուսաստանից, որը ԵՄ երկրների գազային համախառն պահանջարկի 34 տոկոսի մատակարարն է: ԱՄՆ-ն, որ Եվրոպայում Ռուսաստանի ազդեցության թուլացման ջատագովն է, պիտի փորձի աջակցել այդ գործընթացին: Ու քանի որ եվրոպացիք ու ամերիկացիք պրագմատիկ են, շատ հավանական է, որ նրանց համար իրանական գազի արտահանման նախընտրելի ուղին դառնա հենց հայ-վրացականը, որովհետեւ, ինչպես ասացինք, դա ամենակարճ եւ էժան տարբերակն է: ԵՄ-ն եւ ԱՄՆ-ն հայկական երթուղու կողմնակից կլինեն նաեւ այն պատճառով, որ սա Հայաստանին կօգնի որոշակիորեն թուլացնել կախվածությունը Ռուսաստանից, Վրաստանի համար էր կդառնա Ռուսաստանից տնտեսապես եւ քաղաքականապես պոկվելու եւս մեկ գործոն:

Այս ամենին հասկանալիորեն դեմ է լինելու Ռուսաստանը, որի համար նման նախագծի իրագործումը ռազմավարական առումով կարող է դառնալ ոչ միայն գազային ազդեցության թուլացում կամ չեզոքացում Եվրոպայում, այլեւ Հայաստանի ռազմավարական կորուստ: Ու այս հարցում Ռուսաստանը, միանշանակ, դաշնակցելու է Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ: Վերջիններս էլ, իրենց հերթին, աշխատելու են իրենք դառնալ իրանական գազի արտահանման երթուղի, որովհետեւ դա կմեծացնի նրանց ազդեցությունը: Այստեղ է, որ նրանք որոշակի հակասությունների մեջ կմտնեն Ռուսաստանի հետ: Որովհետեւ Ռուսաստանը դեմ է ոչ միայն իրանական գազը Եվրոպա հասցնելու հայկական երթուղուն, այլեւ իրանական գազը Եվրոպա հասցնող ցանկացած նախագծի, որովհետեւ այսպես թե այնպես՝ դա թուլացնելու կամ զրոյացնելու է նրա գազային ազդեցությունը Եվրոպայի վրա: Վրաստանը, իր հերթին, կողմ կլինի ինչպես հայկական, այնպես էլ ադրբեջանական երթուղուն, որովհետեւ ինքը բոլոր դեպքերում դառնում է երկրորդ տարանցիկ երկիր: Վրաստանի համար անցանկալի կլինի Թուրքիայով տարանցման տարբերակը, չնայած՝ տեսականորեն, խողովակը Իրանից կարող է Թուրքիա մտնել, ապա՝ Վրաստան: Ինչ վերաբերում է Իրանին, կարծում ենք, այս երկրի համար էլ նախընտրելին լինելու է Հայաստան-Վրաստան տարբերակը, որովհետեւ Թուրքիայի հետ մրցակից լինելով՝ Իրանը չի ցանկանա նրան ուժեղացնել գազային այսպիսի լծակով: Ադրբեջանը նույնպես Իրանի համար ցանկալի տարբերակ չէ, որովհետեւ երկու երկրները խորքային պրոբլեմներ ունեն՝ կապված Իրանի հյուսիսում ապրող ադրբեջանցիների անջատողական տրամադրությունների հետ:

Ահա, ուրեմն, հայկական դիվանագիտությունը կանգնած է չափազանց պարզ եւ չափազանց բարդ մի խնդրի առաջ. Հայաստանը դարձնել իրանական գազի տարանցիկ երկիր: Խնդիրը պարզ է նպատակի ձեւակերպման իմաստով, բարդ է իրագործման տեսակետից, որովհետեւ Ռուսաստանը ունի բոլոր լծակները նման զարգացում թույլ չտալու համար, ներառյալ՝ ղարաբաղյան լծակը: Բայց իրանական գազի տարանցիկ երկիր դառնալը բխում է Հայաստանի ռազմավարական շահերից: Նաեւ տնտեսական շահերից: Գազային հանձնաժողովի հաշվարկներով, Հայաստանով հնարավոր է տարեկան տարանցել մինչեւ 70 միլիարդ խ/մ բնական գազ: Իսկ այդքան գազի տարանցման դիմաց Հայաստանը, որպես վճար, կարող է ստանալ այնքան բնական գազ, որ մոտ 200 տոկոսով կբավարարի նրա տարեկան սպառումը:

Տպել
3040 դիտում

Երևան-Արտաշատ ավտոճանապարհին վթար է տեղի ունեցել, կան տուժածներ

Էրդողանի Հնդկաստան այցից առաջ Հնդկաստանի փոխնախագահը Երևանում էր. Yeni Şafak

Թբիլիսիում ՆԱՏՕ-ի ԽՎ-ի ժամանակ Բաքվի ներկայացուցիչը բարձրացրել է ԼՂ հիմնախնդիրը

Թուրքիայի առաջին պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկը հայ Կարպիս Զաքարյանն է

Պաշտպանության բանակի որոշումը հակասական կարծիքների տեղիք է տվել

ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու Վրաստանի ձգտումներն ուղղված չեն ՌԴ-ի դեմ. նախարար

Սարգսյանն ընդունել է Մադրիդյան ակումբի և «Ավրորա»-ի ընտրող հանձնաժողովի ներկայացուցիչներին

Սիրիական կառավարական բանակն ազատագրել է Հալեպ նահանգի 12 բնակավայրեր

Ինչպիսի՞ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին

ԱՄՆ-ի և ՌԴ-ի միջև գաղտնի կապը՝ սովորական երեւույթ է. Թրամփի օգնական

Գազալցակայանները ստուգելու աշխատանքները նախապատրաստական փուլում են․ Դավիթ Տոնոյան

ՀՀ մատակարարվող գազի համար Իրանը Թուրքմենստանի դեմ դատական գործ կսկսի. Financial Tribune

«Ավրորա»-ի շնորհիվ Հայաստանը դառնալու է մարդասիրական ամենախոշոր կենտրոններից մեկը․վարչապետ

Հեծանվորդ Էդգար Ստեփանյանը 13-րդն է օմնիումում

Թրամփի վարչակազմը մտադիր է վաճառել ԱՄՆ նավթային ռազմավարական պաշարի կեսը. CNN

ԱԺ-ում որեւիցե կադրային ջարդ չկա. Արա Բաբլոյան

AP: Թրամփի փեսան ՌԴ դեսպանին առաջարկել է Սիրիայի հարցով «գաղտնի կապ» ստեղծել

Վոլոդյա Ավետիսյանն այսօր ժամանակավորապես կդադարեցնի նստացույցը

Պեկինը պահանջել է ԱՄՆ-ից դադարեցնել Չինաստանի սահմանների մոտ ռազմական մանյովրները

Չլիներ 1918 թվականի մայիսի 28-ը, չէր լինելու ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը․ Սարգսյան