Ինքնասպանություն է Լարսով անցնելը, եթե փակ է՝ պետք է հանգիստ նայել դրան. Գագիկ Աղաջանյան

Այսօր եւս Վերին Լարսի անցակետը փակ մնաց բեռնատար տրանսպորտային միջոցների համար: Վրաստանի ենթակառուցվածքների նախարարության ճանապարհային դեպարտամենտից  ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությանը տեղեկացրել են, որ կատարվում են ճանապարհի մաքրման, աղով մշակման աշխատանքներ հնարավորին սեղմ ժամկետներում նաև բեռնատար տրանսպորտային բոլոր միջոցների  համար երթևեկությունը վերականգնելու համար: Թե երբ կավարտվի այդ աշխատանքը՝ դեռ չի հստակեցվում: Հիշեցնենք, որ դեկտեմբերի 2-ից ձյան տեղումների եւ ձնասահքի վտանգի հետեւանքով ճանապարհը փակվել է եւ որոշ վարորդներ արդեն 6օր է՝ մեքենաների մեջ են գիշերում:

«Ապավեն» միջազգային բեռնափոխադրող ընկերության գործադիր տնօրեն Գագիկ Աղաջանյանը կարծում է, որ այս իրավիճակը նորմալ է՝ հաշվի առնելով, որ վերջին հաշվով Լարսը ռեալ ճանապարհ էլ չէ:

- Պարոն Աղաջանյան, տեղեկություններ ունե՞ք ինչ իրավիճակ է Լարսում:

- Մեր տեղեկությունը մեր վարորդներն են, որ ճանապարհին են:

- Ձեր ընկերության քանի՞ վարորդ կա ճանապարհին:

- Շատ, մոտավորապես 15-20: Եղանակային պայման է, ճանապարհ է, փակ է, դրա մեջ ոչ մի բան չկա: Նույն հաջողությամբ կարող է Քաջարանի ճանապարհը փակվել, Սոթքի ճանապարհը փակվել: Ուղղակի դա միջպետական նշանակության ճանապարհ է՝ մեզ համար ստրատեգիական, բայց ինքը ճանապարհ է, որտեղ կարող է ամեն բան էլ լինել: Դրան նորմալ պետք է վերաբերվել:

- 6 օր շարունակ նման միջպետական ճանապարհի փակվելը նորմա՞լ է:  

- Լրիվ նորմալ իրավիճակ է: Եվ հենց դրանով է պայմանավորված, որ ձմեռվա փոխադրումների դեպքում մենք պլանավորում չենք անում այնպես, ինչպես տարվա մյուս եղանակներին: Ասում ենք այնքանով, որքանով հնարավոր է անցանելիությունը օգտագործել, օգտագործում ենք՝ չվտանգելով ոչ բեռը, ոչ վարորդին: Շատ վտանգավոր է այդ ճանապարհով գնալ նույնիսկ այն դեպքում, երբ ճանապարհը հայտարավում է բաց՝ անվաշղթաների կիրառման դեպքում: Այսօր ռադիոյով լսեցի, որ վրացական կողմը ճանապարհը հայտարարեց բաց՝ շղթաների կիրառման պարագայում: Դա բավարար չէ մեզ համար. վերջնական որոշումը ընդունելու է վարորդը, ինքը պետք է գնահատի ռիսկայնությունը՝ գնա՞, թե՞ չգնա: Այնպես որ, եթե մենք կոնյակով բեռնված 15 մեքենա ունենք Լարսում կանգնած՝ ո՞նց եք պատկերացնում, դա ռիսկի կդնե՞նք հենց այսօր գանք, թե՞ կսպասենք մեկ օր էլ: Մենք կսպասենք՝ հասկանալով իհարկե, որ սպասելն էլ ծախսերի հետ է կապված, բայց ամեն դեպքում ռիսկի խնդիր կա, որը փորձում ենք նվազագույնի հասցնել:

- Վարորդները տեղեկություն ունե՞ն՝ որքան կշարունակվի այդ վիճակը:

- Դուք մեր վարորդներին Աստծո հե՞տ եք ուզում համեմատել: Այնտեղ կա ոստիկանական համապատասխան ծառայություն, որն ամբողջովին վերահսկում է իրավիճակը, թույլ է տալիս կամ թույլ չի տալիս երթեւեկել որոշակի տեղերում, անվտանգությունն է ապահովում, երթեւեկելի մասից դուրս է բերում մեքենաները: Դա արվում է շատ քաղաքակիրթ, շատ ցիվիլ ձեւով:

- Իսկ աշխատանքներ տարվո՞ւմ են ճանապարհը մաքրելու ուղղությամբ:

- Ճանապարհը մաքրում են միշտ: Բայց երբ որ մինուս 20 աստիճան է լինում, ձյան բարակ շերտը, որը հնարավոր չի լինում մաքրել՝ մեծ վտանգ է ներկայացնում: Դրա համար, եթե ձյան շերտը չհանեն, երբեք երթեւեկելի չի դառնա: Ձյան շերտը հանում են, բայց դա չի նշանակում, որ այն երթեւեկելի է դառնում: Ծածկույթը մնում է: Ծածկույթը կարող է հալվել աղի, արեւի, տաք օդի ազդեցության տակ: Դա էլ բնությունից է կախված:

- Խնդիրն այն է, որ անձրեւների շրջանում էլ է շատ լինում, որ ճանապարհը փակվում է: Ու ստացվում է, որ տարվա մեծ մասը Լարսը չի գործում:

- Անձրեւների շրջանում ճանապարհի փակվելը պայմանավորված է սողանքներով: Ջրերի կուտակումները խոնավացնում են ճանապարհը եւ սողանքներ են առաջանում: Ես վերջին անգամ որ անցել եմ՝ այնպիսի ահռելի մասսա էր սարից իջել, ահավոր էր: Դա էլ է նորմալ: Ախր դա որպես էդպիսին ռեալ ճանապարհ էլ չի: Այն, որ մենք այդ ռիսկերով, այդ սահմանափակումներով, այդ բարդություններով կարողանում ենք դրանից օգտվել՝ պարզապես ստիպված ենք օգտվում: Եթե լինի որեւիցե այլընտրանք՝ ոչ ոք չի օգտվի:

- ժամանակը չէ՞ մտածել այլընտրանքային ճանապարհի մասին: Թե՞ հնարավոր չէ դա իրականացնել:

- Ինչի՞ց եք խոսում: Սովետական միության նման հզոր երկիրը չէր կարող այլընտրանք ստեղծել: Դուք պատկերացնո՞ւմ եք Կովկասյան լեռնաշղթան ծակել- անցնել եւ այլընտրանք ստեղծել: Այլընտրանքը կարող է լինել Սեւ ծովի ափով, կարող է լինել Կասպից ծովի ափով: Երկուսն էլ կան, բայց քաղաքական նկատառումներով երկուսն էլ փակ են: Այլընտրանքը միայն ծովի ափն է: Մնացածը լեռներ են, ահռելի լեռնաշղթա. եթե ինքնաթիռով այդ հատվածով անցնեք՝ կտեսնեք. ինքնասպանություն է այդտեղով գնալը, եւ եթե փակվում է, ուրեմն պետք է համակերպվել եւ հանգիստ նայել դրան: Հայաստանի 15-20 տարվա բյուջեն միացնես, եթե ուզենաս նոր ճանապարհ կառուցել՝ չես կառուցի: Կովկասյան լեռնաշղթան աշխարհի խոշորագույն լեռնաշղթաներից մեկն է: Ալպերով ավելի հեշտ է անցնել, քան Կովկասյան լեռնաշղթայով: Ալպերով անցել է Սուվորովի բանակը, բայց ոչ մի բանակ Կովկասյան լեռնաշղթայով չի անցել. պատմության մեջ այդպիսի բան չի եղել: Դուք ո՞նց եք պատկերացնում այդտեղ այդպիսի ճանապարհի կառուցում: Ո՞ր երկիրը դա կանի, հանուն ինչի՞, որ մի 5000 հատ կամ 150 հազար հատ հայկական բեռնատա՞ր գնա: Լուծումը միայն քաղաքական կարող է լինել, այլ լուծում չկա մոտակա տարիներին: Եթե իհարկե հանկարծ Հայաստանում ավազի հանքեր, նավթի հանքեր չհայտնաբերեն, որ մենք էնքան հարստանանք, որ չիմանանք՝ ուր ծախսենք մեր փողերը: