Վագրը էլի ցատկում է. Երեւակայական նվաճումներ

Այս տարվա նոյեմբերին մեր տնտեսությունը վագրային թռիչքների դրսեւորումներ է ցուցադրել: Ընդ որում, այդ վագրային թռիչքը այնքան կտրուկ է, այնքան հանպատրաստից, որ կարելի է ասել՝ դա վիրտուալ, նկարած թռիչք է:

Անցած տարվա վերջին օրերին ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը հրապարակեց 2016 թվականի առաջին 11 ամիսներին արձանագրված սոցիալ տնտեսական ցուցանիշները, ու դրանց մեջ շատ հետաքրքիր «թռիչքներ» կան: Կարելի է ասել` մտքի թռիչքներ: Ուսումնասիրենք մասնավորապես առեւտրի ծավալները: Ամբողջ անցած տարվա ընթացքում առեւտրի ծավալները, ըստ ամիսների, նախորդ տարվա նույն ամիսների համեմատ, ցուցադրում էին որոշակի շեղումներ: Օրինակ, 2016 թվականի հունվարին 2015-ի հունվարի համեմատ առեւտրի ծավալները նվազել էին 2.5 տոկոսով: Իսկ օրինակ մայիսին, նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ, աճել էին 1.3 տոկոսով (տես գծապատկեր 1):

Ու այսպես, որոշակի տատանումներով ծավալների փոփոխությունը գալիս է մինչեւ նոյեմբեր: Եվ հանկարծ նոյեմբերին առեւտուրը աննախադեպ աշխուժություն է դրսեւորում, կարծես դոպինգ է ստանում: 2016-ի նոյեմբերին 2015-ի նոյեմբերի համեմատ առեւտրի ծավալը աճում է միանգամից 3.8 տոկոսով: Էդ ի՞նչ պատահեց: Մարդիկ միանգամից որոշեցին գրոհե՞լ խանութները: Իսկ պատահեց հետեւյալը:

Խնդիրն այն է, որ առեւտրի ծավալների աճը ապահովվել է ոչ թե մանրածախի, այլ մեծածախի շնորհիվ: Մանրածախ առեւտուրը շարունակում է նվազել, ինչը բնակչության գնողունակության շարունակվող անկման հետեւանքն է: Իսկ ահա մեծածախ առեւտուրը գրեթե երկնիշ աճ է գրանցել` 8.8 տոկոս: Ի՞նչ կա այս թվերի տակ: Այլ հավասար պայմաններում մեծածախ առեւտրի նման կտրուկ աճ չի կարող լինել, երբ մանրածախ առեւտուրը գնալով նվազում է: Ոչ մի մեծածախ գնորդ կտրուկ չի ավելացնի գնման ծավալները, իմանալով, որ մանրածախ առեւտուրը նվազում է: Դա ուղղակի տրամաբանական չէ: Իսկ մեծածախ առեւտրի ոլորտում գործում են հիմնականում խոշոր ներկրողներն ու արտադրողները: Ամենահավանականն այն է, որ ՊԵԿ-ը համաձայնության է եկել խոշոր գործարարների հետ, եւ այս ընթացքում նրանք պարզապես փաստաթղթերով ավելի մեծ առեւտուր են «ցույց տվել» եւ բնականաբար ավելի մեծ հարկեր վճարել: Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե սա մեծածախ ոլորտում գործող խոշոր տնտեսվարողների բիզնեսի ստվերային մասի կրճատում է: Իրականում, փորձը ցույց է տալիս, որ նման պայմանավորվածությունները երկար կյանք չեն ունենում, եւ ժամանակի ընթացքում ամեն ինչ ընկնում է իր տեղը: Օրինակ, եթե նայենք առաջին գծապատկերին, 2016 թվականի ընթացքում էլի են արձանագրվել առեւտրի ծավալների աճեր, մասնավորապես ապրիլ-մայիսին: Այսինքն, երբ մարտ ամսին ՊԵԿ նախագահի պաշտոնում նշանակվեց Հովհաննես Հովսեփյանը, դրանից մեկ ամիս անց կրկին արձանագրվեց առեւտրի ծավալների աճ: Ընդ որում, այդ աճերը նույնպես գրանցվել են բացառապես մեծածախի հաշվին: ՊԵԿ նախագահի պաշտոնում Վարդան Հարությունյանին նշանակելուց նույնքան ժամանակ անց կրկին արձանագրվում են աճեր: Ճիշտ է, ավելի տպավորիչ, բայց այդ աճերի «բովանդակությունը» նույնն է:  

Համանման պատկեր կարելի է նկատել նաեւ ներմուծման ոլորտում: 2016 թվականի նոյեմբերին նախորդ տարվա նոյեմբերի համեմատ ներմուծման ծավալները միանգամից աճել են մոտ 24 տոկոսով: Շատ տպավորիչ ցուցանիշ, մանավանդ եթե հաշվի ենք առնում, որ դրան նախորդած ամիսներին ներմուծման ծավալները ավելի հաճախ տպավորում էին երկնիշ նվազումներով (տես գծապատկեր 2):

Այստե՞ղ ինչ է պատահեց: Ախր տարվա առաջին 10 ամիսների կտրվածքով ներմուծումը նվազում էր ու հանկարծ մի ամսվա ընթացքում 24 տոկոս ա՞ճ: Այստեղ նույնպես, ամենայն հավանականությամբ, գործ ունենք ոչ պաշտոնական պայմանավորվածությունների հետ: Ներկրման ոլորտը նույնպես խիստ կենտրոնացած է եւ կարելի է պնդել, որ այս դեպքում եւս խոշոր ներմուծողները մեծ թվեր են ցույց տվել: Ներմուծումն ու մեծածախ առեւտուրն էլ, ի դեպ, սերտ փոխկապակցված են:

Մի խոսքով, վագրային թռիչքներ իրականում չկան: Կան միայն ոչ պաշտոնական պայմանավորվածությունների արդյունքում նկարված ցուցանիշներ: Իսկ նման պայմանավորվածության հմայքն այն է, որ ժամանակի ընթացքում ամեն ինչ վերադառնում է ի շրջանս յուր:

2885 դիտում

Մոսկվայում հրդեհ է բռնկվել Սամվել Կարապետյանին պատկանող ՌԻՈ առեւտրի կենտրոնում. ֆոտոներ

Բարձրահասակ անգլիացուն զրկել են վարորդական վկայականից «մեքենան կանգնած վարելու համար»

ԱՄՆ-ում ոստիկանությունը անկողնու մեջ հայտնաբերել է 20 միլիոն դոլար

Հովիկ Աբրահամյանի՝ ՀՀԿ-ն լքելը Ս. Սարգսյանի հետ պայմանավորվածության արդյունք է. քաղաքագետ

Իրաքի իշխանությունները հայտարարել են Մոսուլի արևելյան հատվածի ազատագրման մասին

Կոռուպցիայի դեմ պայքարը միայն առերեւույթ է. իրականում ոչ մի պայքար էլ չկա

Մեր մեջ ո՞նց կարող է կապ լինել. Արշակ Զաքարյանը՝ Վահան Մարտիրոսյանի հետ լուսանկարի մասին

Հորդանանի Արևմտյան ափին Իսրայելը 2500 նոր տուն կկառուցի

Թրամփը վերսկսել է 2 նավթամուղերի կառուցումը՝ անտեսելով բնապահպանների պահանջը

Վրաստանում ցանկանում են օտարերկրացիներին արգելել հողատարածքներ գնել

Կաթի փոշու գործը հասավ դատարան. պատգամավորը դատի է տվել «Գյումրեցու ոգուն»

Ժամը 21-ի դրությամբ Հովիկ Աբրահամյանը ՀՀԿ-ից դուրս գալու մասին դիմում դեռ չէր ներկայացրել

Հայաստանի եւ Ռուսաստանի վարչապետերը հանդես են եկել ԶԼՄ-ների համար հայտարարությամբ

Այսօրվա վթարից տուժած 2 քաղաքացիները շարունակում են մնալ հիվանդանոցում

Պուտինը չի կարողանում կատարել ԼՂ հարցով խոստումը, կողմերը դիմում են Դոնալդ Թրամփին

Ռուսական կողմը համաձայնություն է տվել հայ-ռուսական ներդրումային հիմնադրամի ստեղծմանը

ՀՀԿ խորհրդի նորեկները. Կարեն Բոթոյան, Հայկ Մամիջանյան

Վարչապետի որոշմամբ աշխատանքից ազատվել է ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի փոխնախարարը

Լավրովը եւ Մամեդյարովը քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրավիճակը

ՀՀ չեմպիոն Մարիա Գեւորգյան. նախորդ տարվա համեմատ՝ ավելի դժվար էր չեմպիոն դառնալ