«Ինտենսիվ, կպած գնում ենք». դեպի երկրորդ սորտի գյուղատնտեսություն

Ինչպիսի տնտեսություն ենք ուզում կառուցել Հայաստանում: Իհարկե, առաջնակարգ, մրցունակ, բարձրտեխնոլոգիական, գիտատար...: Մի խոսքով՝ այնպիսի տնտեսություն, որը կկարողանա ապահովել Հայաստանից արտահանման մեծ ծավալներ:

Սա թերեւս քննարկման ենթակա հարց չէ եւ բացարձակ ճշմարտություն է: Նույնիսկ ՀՀ կառավարությունն է այս կարծիքին: «Հայաստանը, հանդիսանալով փոքր ներքին շուկայով երկիր եւ ունենալով մասշտաբի էֆեկտի բացակայություն, պետք է զարգացման մոդելը կառուցի արտահանմամբ պայմանավորված տնտեսական աճի վրա»,- գրված է կառավարության 100-օրյա գործունեության մասին զեկույցում: Իրոք, հնարավոր չէ այս պնդման դեմ հակափաստարկ բերել: Այդուհանդերձ, սա ընդամենը տեսական պնդում է: Իսկ  գործնականում ինչպես է կառավարությունը պայմաններ ստեղծելու, որ կառուցվի «արտահանմամբ պայմանավորված տնտեսական աճի» մոդելը:

Անցյալ շաբաթ ՀՀ կառավարության նիստի ժամանակ ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը հանձնարարական տվեց գյուղատնտեսության նախարար Իգնատի Առաքելյանին: Ըստ այդմ, նախարարը պետք է 15- օրյա ժամկետում հանդիպի Ռուսաստանում եւ այլ երկրներում գյուղատնտեսական տեխնիկա արտադրող ընկերությունների ներկայացուցիչների հետ տեխնիկայի մատակարարման պայմանները քննարկելու նպատակով: Իսկ մեկամսյա ժամկետում Առաքելյանը պետք է ներկայացնի տեխնիկայի ձեռքբերման նախագիծ: «Պարոն Առաքելյան, «Ростсельмаш»-ի հետ ե՞րբ եք հանդիպում»,- նախարարին հարցրեց վարչապետը: Գյուղատնտեսության նախարարը պատասխանեց, որ այսօր կհանդիպեն այդ ընկերության հետ, մյուսների հետ՝ վաղվանից: «Շատ լավ, լավ, ինտենսիվ, կպած գնում ենք»,- արձագանքեց Կարեն Կարապետյանը:

Թերեւս որեւէ մեկի մեջ կասկած չի առաջացնում, որ մեկ ամիս անց Իգնատի Առաքելյանը «Ռուսաստանում եւ այլ երկրներում գյուղատնտեսական տեխնիկա արտադրող ընկերությունների ներկայացուցիչների հետ» քննարկելուց հետո ներկայացնելու է հենց Ռուսաստանից գյուղտեխնիկա գնելու վերաբերյալ նախագիծ: Ինչ մեխանիզմներով են դրանք գնվելու, ով է փողը տալու, ինչ պայմաններով են այդ տեխնիկան հասցնելու գյուղացուն՝ դեռ պարզ չէ: Պարզ է մի բան, գյուղացին ստանալու է ռուսական գյուղտեխնիկա: Դժվար, շատ դժվար է պատկերացնել, որ ռուսական գյուղտեխնիկայով հնարավոր լինի ունենալ ժամանակակից, ինտենսիվ, մրցունակ գյուղատնտեսություն: Համենայն դեպս աշխարհում չկա որեւէ երկիր, որը այդպիսի գյուղատնտեսություն ունի շնորհիվ ռուսական գյուղտեխնիկայի:

Խնդիրն այն է, որ ռուսական մեքենաշինությունը, այդ թվում նաեւ գյուղտեխնիկայի ոլորտը, մեղմ ասած, բավականին ետ է մնում արեւմտյանից եւ նույնիսկ չինականից: Իհարկե գնային տեսակետից ռուսական տեխնիկան ավելի էժան է, բայց դրա արտադրողականության, որակի, ընթացիկ ծախսերի առումով կարող է բավարարել միայն «երկրորդ սորտի» գյուղատնտեսության պահանջներին: Ռուսական գյուղտեխնիկան մրցունակ չէ անգամ հենց ՌԴ-ում: Դա է պատճառը, որ արտասահմանյան գյուղտեխնիկայի մուտքը ռուսական շուկա փակելու համար ՌԴ-ում կիրառվում էին բարձր մաքսատուրքեր ներկրվող գյուղտեխնիկայի վրա: Բայց նույնիսկ դա չէր փրկում: Ռուսաստանցի ֆերմերների զգալի մասը ձգտում էր թեկուզ բարձր գներով ձեռք բերել արեւմտյան արտադրության գյուղտեխնիկա: Միայն  ռուբլու կտրուկ արժեզրկումը մեղմեց արտասահմանյան գյուղտեխնիկայի հոսքը  ՌԴ: Բացի դրանից  ռուսական կառավարությունը սուբսիդավորում է գյուղտեխնիկայի վաճառքը ՌԴ տարածքում գնի մոտ 25 տոկոսի չափով եւ դրա շնորհիվ ապահովում համեմատական մրցունակություն այդ տեխնիկայի համար:

Ներկրվող գյուղտեխնիկայի վրա ՌԴ օրենսդրությամբ դրված մաքսատուրքը հետագայում տեղ գտավ նաեւ ԵՏՄ մաքսային դաշտում: Եթե մինչեւ ԵՏՄ-ին անդամակցելը Հայաստան ներկրվող գյուղտեխնիկան ազատված էր մաքսատուրքերից, ապա անդամակցելուց հետո այդպիսի տեխնիկայի վրա գործում է 5-13 տոկոս մաքսատուրք: Ակնհայտ է, որ մեր գյուղատնտեսության համար գյուղտեխնիկա «ընտրելու» պարագայում կառավարությունը կկանգնի հենց ռուսականի վրա այն պարզ պատճառով, որ ԵՏՄ անդամ չհանդիսացող երկրներից ներկրվելիք որակյալ գյուղտեխնիկան առանց այդ էլ թանկ է ի սկզբանե, ու մի բան էլ դրա վրա գումարվում է մաքսատուրք:    

Ու հետո, արդյոք գյուղտեխնիկայի պակա՞սն է մեր գյուղատնտեսության պրոբլեմների հիմքը: Ասում ենք, որ մեր գյուղացին աղքատ է, հողակտորները փոքր են, մշակելը ձեռնտու չէ...: Այդ ցանկում, անշուշտ, իր տեղն է զբաղեցնում նաեւ գյուղտեխնիկայի պակասը: Բայց Հայաստանում ամենեւին քիչ չեն խոշոր հողատերերը, որոնց վերահսկողության տակ կան տասնյակ, հարյուրավոր, իսկ որոշ դեպքերում նաեւ հազարավոր հեկտար հողեր: Այդ հողատերերը, մեղմ ասած, ամենեւին էլ աղքատ չեն, եթե չասենք՝ շատ հարուստ են:  Նրանք հնարավորություն ունեն մեծ գումարներ ծախսել, ձեռք բերել ժամանակակից գյուղտեխնիկա, օգտվել գիտության ձեռքբերումներից, առաջատար մասնագետներ հրավիրել...: Բայց չեն անում: Ինչո՞ւ: Այն պարզ պատճառով, որ այդպիսի խոշոր հողատերերը սովորաբար բարձրաստիճան պաշտոնյաներ են, իրենց հիմնական եկամտի աղբյուրը պաշտոնն է, իսկ գյուղատնտեսությամբ զբաղվում են այնպես` «ձեռի հետ-ոտքի վրա»:

Եթե նրանց պետք է ստանալ ասենք 100 տոննա լոլիկ, կարտոֆիլ, ծիրան կամ խաղող, նրանք բոլորովին չեն ձգտի այդքան բերքը ստանալ ասենք մի հեկտարից, ու կստանան 10 հեկտարից: Միեւնույն է, աշխատուժը շատ էժան է, դիզվառելիքը կստանան պետությունից` սուբսիդավորմամբ, ոռոգման ջրի համար գրեթե չեն վճարի...: Ինչու փող ծախսեն ու տեխնոլոգիաներ ներդնեն: Հայաստանում մատների վրա կարելի է հաշվել ժամանակակից գյուղտեխնոլոգիաների ներդրման օրինակները: Էռնեկյանի հիմնած խաղողի այգիները թերեւս շատ քիչ օրինակներից մեկն է:

Գուցե ավելի ճիշտ կլինի կառավարությունը իր ջանքերը ներդնի գյուղատնտեսության չզարգացման պատճառները ուսումնասիրելու վրա, այլ ոչ թե «երկրորդ սորտի» գյուղտեխնիկա գտնելու ու ներկրելու վրա: Կամ թեկուզ դրան զուգահեռ ուսումնասիրի, թե ինչու մեր հարուստ հողատերերը չեն կիրառում նորագույն տեխնոլոգիաներ, ինչ է պետք անել, որ այդ հողերը անցնեն ավելի արդյունավետ սեփականատերերի: Սրանով կառավարությունը կարծես չի էլ ուզում զբաղվել:

Տպել
13212 դիտում

Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Սերժ Սարգսյանին

Յուրաքանչյուրը պետք է զիջումների գնա, որպեսզի պահպանի ազգի միասնությունը. Շառլ Ազնավուր

ԹԻՀԿ-ի հայտարարությունը` Լեւոն Բարսեղյանի և Արմեն Գրիգորյանի բերման ենթարկվելու մասին

Վանաձորում ցույցերը շարունակվում են. դարձյալ բերման ենթարկվածներ կան

ՀՀ ԱԻՆ-ի կոչը քաղաքացիներին` լինել զգոն, խուսափել հանրային անվտանգության խաթարումից

Ոստիկա՛ն, քո արյունը ժողովրդի մեջ է, ոչ թե պագոնների. մեկնարկեց մեծ հանրահավաք. թարմացվող

Արցախա-ադրբեջանական շփման գծում հակառակորդի կողմից խախտվել է հրադադարի ռեժիմը. ԱՀ ՊՆ

Ոստիկանները Վանաձորում փորձեցին ցրել ցույցը, սակայն չհաջողվեց

Բացառել ցանկացած տեսակի բռնություն, ատելության ու բռնության կոչերի տարածում. ՄԻՊ

Արմեն Սարգսյանը հեռացավ՝ չպատասխանելով Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի մասին հարցին

Ոսոխի հետ այսքան տարի կարողացանք խոսել, ինքներս մեզ հետ էլ կկարողանանք. Տիգրան Մանսուրյան

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը Հանրապետության հրապարակում է, ընդունել է Փաշինյանի պայմանը

Հոլիվուդյան դերասան Մարկո Խանը՝ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակի մասին

Բերման են ենթարկել Լեւոն Բարսեղյանին

Երևանում ավտոերթերով արարքներ կատարելու փաստի առթիվ քրգործ է հարուցվել. ՀՀ դատախազություն

Ես պատրաստ եմ 19:00-ին հանդիպել Արմեն Սարգսյանին այս հրապարակում. Նիկոլ Փաշինյան

Վանաձորում ցուցարարներ են բերման ենթարկվել (լուսանկարներ)

Դիմում եմ ձեզ որպես ծնող, որպես բարեկամ եւ որպես հայ մարդ. Արմեն Սարգսյանը՝ քաղաքացիներին

«Քայլը» արեց իր քայլը. հերթը առայժմ գործող իշխանությանն է

Որեւէ զարգացում պետք չի բացառել. ՀՅԴ ԳՄ ներկայացուցիչն՝ ԱԺ արտահերթ ընտրությունների մասին