Կառավարությունն ուզում է լուծարել լեզվի պետական տեսչությունը. այդպես ցանկացել է Աշոտյանը

Այս օրերին շրջանառության մեջ է դրվել կառավարության որոշման մի նախագիծ, ըստ որի՝ նախատեսվում է լուծարել ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարության աշխատակազմի լեզվի պետական տեսչությունը, ինչպես նաեւ կրթության պետական տեսչությունը:

Նույն նախագծով առաջարկվում է ստեղծել կրթության եւ գիտության նախարարության կրթության տեսչական մարմին: Ու եթե լուծարվելիք կրթության պետական տեսչության գործառույթներն ըստ էության փոխանցվելու են նորաստեղծ մարմնին, ապա լեզվի պետական տեսչությունը պարզապես դադարելու է գոյություն ունենալ ու վերջ: Նշված նախագիծը հեղինակած կառավարության աշխատակազմի տեսչական բարեփոխումների խմբի ղեկավար Հայկ Այվազյանին խնդրեցինք հիմնավորել, թե Հայաստանի Հանրապետությանն ինչո՞ւ այլեւս հարկավոր չէ լեզվի պետական տեսչություն:

«Առաջին հիմնավորումն այն է, որ «Լեզվի մասին» օրենքում ընդհանրապես ոչ մի դրույթ չկա վերահսկողության մասին: Այլ օրենքներում նույնպես չենք գտել նման դրույթ, որով որեւիցե մի պետական մարմնի տրվել է վերահսկելու լիազորություն, լեզվի տեսչության միջոցով, բնականաբար»,- պատասխանեց նա:

Այսինքն` լեզվի պետական տեսչությունն այսքան ժամանակ ապօրինի՞ է գործել: «Ապօրինի չասենք, բայց, այո, որոշակի լիազորություններ կան, որոնք օրենքով նախատեսված չեն եղել: Եվ հենց դրա համար էլ իրենք մինչեւ հիմա ստուգում չեն իրականացրել, այլ միայն վարչական վարույթ են հարուցել, ինչը չի կարելի կոչել վերահսկողություն: Օրենքով չնախատեսված գործառույթ են իրականացրել»,- շարունակեց նա` համոզմունք հայտնելով, թե լեզվի անաղարտությունը պահպանելու համար վերահսկողությունը լավագույն միջոցը չէ:

«Լեզվի տեսչությունն, ըստ էության, կենտրոնացել էր ընդամենը գրվածքների վրա, ու դրա հետեւանքով հիմնականում խնդիր էին ունենում միջազգային լոգոները: Օրինակ, պատկերացրեք, «Գուգլը» Հայաստանում գրասենյակ ունենա, դրա վրա իր լոգոն կախի, գան տուգանեն: «Գուգլը» աշխարհի ամենաթանկ բրենդն է»,- փակագծերը բացեց Հայկ Այվազյանը: Դիտարկմանը՝ բայց չէ՞ որ հայերեն գրելն օրենքի պահանջ է, նա արձագանքեց. «Նկարների դեպքում` ոչ: Այստեղ իրավական շատ լուրջ խնդիր կա, որն այդպես էլ անլուծելի մնաց: Լոգոն գրանցվում է որպես նկար, մենք չենք կարող տուգանել նկար կախելու համար: Մենք կարող ենք տուգանել ոչ հայերեն գրելու համար: Լեզվի տեսչությունն այդ մասին շատ լավ գիտի: Դատարանում այդ բոլոր գործերը պարտվում է, բնականաբար: ...Եթե ինչ-որ մեկը կարծում է, որ հայերենի գործածությունն այդպես պետք է պահպանենք, ապա, իմ կարծիքով, վերահսկողության միջոցով մարդկանց մեջ մեր լեզվի նկատմամբ սեր առաջացնելը ամենավատ ձեւն է»:

Տեսչական բարեփոխումների խմբի ղեկավարը, որպես լեզվի տեսչության գոյության անիմաստության վկայություն, ընդգծեց, որ տարբեր ոլորտներում հայերենի կիրառման նկատմամբ վերահսկողություն արդեն իսկ իրականացնում են պետական տարբեր մարմիններ, ինչպես օրինակ` ՀՌԱՀ-ը գովազդների նկատմամբ, առողջապահության նախարարությունը` դեղերի հետ հայերեն ներդիրների առկայության եւ այլն:

Նա նաեւ ասաց, որ քննարկվում է ստեղծել մեկ այլ մարմին, որը շատ ավելի բարձր կարգավիճակ կունենա եւ բնույթով մոտիկ կլինի նախկին տերմինաբանական կոմիտեին:

«Հենց այս փուլում քննարկվում է` ինչ մարմին պիտի լինի: Մենք առաջարկել ենք շատ ավելի բարձր կարգավիճակով մարմին, որը պիտի զբաղվի հայոց լեզվի առաջխաղացման հարցերով, ու դա ոչ մի կերպ չենք պատկերացնում վերահսկողության տեսքով, չնայած որ առանձին ոլորտներում վերահսկողություն նախատեսված է եւ իրականացվում է: Տեսչական բարեփոխումների խորհրդում այդ հարցը քննարկվում է արդեն մոտ չորս տարի: Առաջինը հենց այն ժամանակվա կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանի կողմից է առաջարկվել տեսչությունը փակել: Այդ հարցը վաղուց քննարկվել է, հիմնավորվել է, որ տեսչությունը չի իրականացնում այն խնդիրը, որն իր առջեւ դրված է: Դրա համար պիտի լինի այլ մարմին` այլ գործիքներով եւ իրականացնի այլ գործառույթ»,- ասաց Հայկ Այվազյանը: 

ՀՀ կառավարության վերոնշյալ որոշման նախագիծն ուղարկվել է շահագրգիռ մարմիններին` կարծիքների: Դրանք ստացվելուց հետո կամփոփվեն, կներկայացվեն տեսչական բարեփոխումների խորհրդի հավանությանը, այնուհետեւ կառավարության քննարկմանը: 

Իսկ թե ստեղծվելիք կրթության տեսչական մարմինը ինչով է տարբերվելու գործող կրթության պետական տեսչությունից, պարզվեց, որ այդ տարբերությունը կայանալու է կառավարման ձեւի մեջ: Այսինքն` գործառույթները, խնդիրներն ու նպատակները նույնն են մնալու, բայց ԿԳՆ աշխատակազմի ղեկավարի փոխարեն տվյալ մարմինը հաշվետու է լինելու վարչապետին, կառավարությանը եւ կառավարման խորհրդին:

Ամբողջ որոշման նախագիծն էլ, անվանումից սկսած, տեսչական մարմին ստեղծելու մասին է, եւ միայն թռուցիկ հիշատակվում է Լեզվի տեսչությունը լուծարելու վերաբերյալ: Ու եթե կրթության տեսչության, այսպես ասած, համարժեքը ստեղծվում է լուծարմանը զուգահեռ, ապա լեզվի պետական տեսչության փոխարեն ստեղծվելիք նոր, ավելի բարձր կարգավիճակ ունեցող մարմինը դեռ մշուշում է ու շատ անորոշ: Իսկ սա լիովին տեղավորվում է լեզվի նկատմամբ մեր պետական այրերի դրսեւորված անհարգալից վերաբերմունքի շրջանակում:

Հ.Գ. -1 Հայկ Այվազյանը, մեր զրույցում կանխելով հնարավոր հարցը, ասաց, թե գուցե տեսչության լուծարվելու հավանականության լուրը մեզ հասցրած բարեկենդանը նաեւ տեղեկացրել է 1993 թվականին ՀՀ Գերագույն խորհրդի ընդունած որոշման մասին, որը սահմանում է «Լեզվի մասին» օրենքի կիրարկման կարգը, ըստ որի էլ նախատեսվում է ՀՀ-ում պետական լեզվական քաղաքականության իրականացման նպատակով  ստեղծել կառավարությանն առընթեր Լեզվի պետական տեսչություն: Այվազյանն ասաց, թե գործող տեսչությունը բոլորովին այն չէ, ինչ նախատեսված է նշված որոշմամբ: Իսկ անհամապատասխանությունը վերացնելու փոխարեն, փաստորեն, ընտրվել է տեսչությունը վերացնելու տարբերակը:

Հ.Գ. 2- Լեզվի պետական տեսչությունից երեկ մեզ չհաջողվեց մեկնաբանություն ստանալ հնարավոր լուծարման հեռանկարի վերաբերյալ:

Տպել
7239 դիտում

4 օր անհետ կորած համարվելուց հետո ձորում հայտնաբերվել է 24-ամյա երիտասարդի դին

Մարալիկի եւ Սեւանի ավտոճանապարհներին ձյուն է տեղում

Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրմանը կարող է խանգարել ՌԴ լրատվամիջոցների հարձակումը. DW

Առաջարկներ չենք ստացել. Արդարադատության նախարարությունը՝ լրագրողական կազմակերպություններին

Ճշմարտությունը պետք է բարձրաձայնվի եւ քաղաքական շահերի զոհ չդառնա. Գարեգին Բ-ն՝ ԵԱՀԿ-ին

Գագիկ Ծառուկյանն Արցախում զորմաս է կառուցում (լուսանկարներ)

Անիմաստ արգելքներ հանուն «քյաչալ» անվադողերի եւ ընդդեմ ռազմաճակատի կարիքների

Համայն Ռուսիո պատրիարքը թույլ չի տալիս, որ ԼՂ հակամարտությունը դառնա կրոնական. Փաշազադե

Էրդողանը կայցելի Հունաստան. Վերջին 65 տարում Թուրքիայի ոչ մի նախագահ Աթենքում չի եղել

Թռչնաբուծարաններում օգտագործվող հորմոնալ կերերն ուռուցք են առաջացնում. Հրաչ Բերբերյան

Տաք է՝ չի զգում. վագրը շարունակում է «ճախրել»

Խոստովանանքի ժամը. ԵԽ-ում բարեկամ երկրներ չունենք

Ադրբեջանում ապրում է 120 հազար հայ, 20 հազարը՝ Բաքվում. զեկույց

Հաշվելու են. բոլոր կուսակցություններին էլ անդամ կհասնի

2-ամյա որակազրկումից հետո ծանրորդ Հռիփսիմե Խուրշուդյանի հաջորդ մրցումը կլինի ԱԱ 2018-ը

Ադրբեջանցի հրամանատարը մասսայական սպանությունից հետո փախել է Հայաստա՞ն. ինչ դի է գտել ՊՆ-ն

Կնվազեցվի հիփոթեքային վարկի համար վերադարձվող եկամտահարկի չափը. օրենքն ուղարկվեց ԱԺ

ԵԱՏՄ-Ադրբեջան. Հայաստանը հիշեցնում է ադրբեջանական բլոկադայի մասին

Հայրենիքին պարտք եք: Այդ թվում՝ 2000 դոլար… Լիլիթ Ավագյանի հոդվածը

Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասապահը պատմել է, որ իր մայրը հայուհի է