Ռոհանիի «անտեսված» այցը Մոսկվա. Ի՞նչ կարող է սպասել Երեւանը

Նախընտրկան թոհուբոհի մեջ ներքաշված Հայաստանում գրեթե անտեսվեցին մարտի 27-ին Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանիի՝ Մոսկվա կատարած այցի ընթացքում ձեռք բերված պայմանավորվածություններն ու դրանց տարածաշրջանային նշանակությունը:

Այս տեսանկյունից ՌԴ նախագահ Պուտինի հետ Իրանի առաջնորդի վարած բանակցությունների արդյունքները, մեղմ ասած, դժվար է թերագնահատել տարածաշրջանի համար: Դրանք տարբեր կողմերով առնչվում են Հարավային Կովկասին ընդհանրապես, իսկ Հայաստանին՝ մասնավորապես:

Բավական է նշել, որ Պուտինն ու Ռոհանին հանդիպմանը, ըստ պաշտոնական տեղեկատվության, քննարկել են ԵԱՏՄ-ի եւ Իրանի միջեւ ազատ առեւտրի գոտու ձեւավորման, Սիրիայում իրավիճակի կայունացման եւ հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցքի կառուցման հարցերը: Իսկ ոչ պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն, որը հիմնականում շրջանառության մեջ են դնում  ռուսաստանյան փորձագիտական շրջանակները, կողմերը չեն շրջանցել նաեւ ԼՂ հակամարտության գոտու իրավիճակը՝ հատկապես խաղաղապահների հնարավոր տեղակայման հարցը: Իրանն այս խնդրին շատ զգայուն է վերաբերվում՝ պնդելով, որ հակամարտության գոտում կամ որ նույնն է՝ Իրանի հյուսիսային սահմանին չպետք է տեղակայվեն արտատարածաշրջանային ուժեր:

Հենց այս համատեքստում մեզ հետ զրույցում Իրանի նախագահի այցը Մոսկվա դիտարկեց ռուսաստանցի հայտնի արեւելագետ, Մերձավոր Արեւելքի ինստիտուտի նախագահ Եվգենի Սատանովսկին:

Առաջին հայացքից, Ռոհանիի այցը, ըստ Սատանովսկու, կարող է ուղղակի կոռելյացիաներ չառաջացնել տարածաշրջանի հետ, քանի որ հիմնականում խոսքը սիրիական հակամարտության կարգավորման եւ ռուս-իրանական առեւտրատնտեսական հարաբերությունների մասին էր: «Սակայն թե՛ ԵԱՏՄ-Իրան ազատ առեւտրային գոտու ձեւավորումը, թե՛ սիրիական հակամարտության կարգավորումը կենսական նշանակություն ունեն Հայաստանի եւ Հարավային Կովկասի համար: Սիրիական պատերազմը, որում ներքաշված են Ռուսաստանը, Իրանը եւ Թուրքիան, տեղի է ունենում Հայաստանից մի քանի հարյուր կմ հեռավորության վրա: Բացի այդ, հաշվի առնելով Մերձավոր Արեւելքում հայկական համայնքի խնդիրները, կարծում եմ՝ Հայաստանը ծայրաստիճան հետաքրքրված է այդ հակամարտության կարգավորմամբ»,- մեզ հետ զրույցում նշեց Սատանովսկին՝ հավելելով, որ սիրիական հակամարտության հետեւանքով Միջին Արեւելքը մեծ կարեւորություն է ստացել Հայաստանի համար եւ այն մենթալ մակարդակում շատ է մոտեցել տարածաշրջանին:

Սատանովսկին, իհարկե, չի սխալվում, քանի որ եթե ժամանակին Հայաստանում այդ տարածաշրջանի մասին չէին էլ հիշում՝ այն պատկերացնելով հեռավոր եւ անծանոթ մի տարածք, ապա այժմ իրավիճակը կտրուկ փոխվել է: Միայն Հայաստանն ընդունել է շուրջ 20 հազար սիրիահայ փախստականների: Սիրիայի մասին տեղեկատվությունը միջազգային եւ տարածաշրջանային մամուլի թոփ թեմաներից է: Այն քննարկվում է ամենօրյա ռեժիմով: Եթե 5 տարի առաջ Հայաստանում արաբերեն իմացողներին կարելի էր հաշվել մատների վրա, ապա այժմ նրանց թիվն անցնում է 20 հազարը: «Ուստի, Իրանի եւ Ռուսաստանի ջանքերի համատեղումը սիրիական հակամարտության կարգավորման հարցում շատ կարեւոր է նաեւ Հայաստանի համար», - նշում է Սատանովսկին:

Մյուս խնդիրը վերաբերում է ԵԱՏՄ-Իրան ազատ առեւտրային գոտու ձեւավորման հնարավորություններին: «ԵԱՏՄ երկրներից միայն Հայաստանն ունի ցամաքային սահման Իրանի հետ, ուստի պատահական չէ, որ այս հարցում մեծ շահագրգռվածություն է ցուցաբերում հենց Հայաստանը: Իրան-ԵԱՏՄ առեւտրային հարաբերությունների կարգավորումը եւ դյուրացումը, կարծում եմ՝ կարեւոր է սոցիալ-տնտեսական սուր խնդիրներ ունեցող Հայաստանի համար»,- նշում է Սատանովսկին՝ հիշեցնելով, որ հայ-իրանական սահմանին այժմ ՀՀ իշխանությունները ձեւավորում են ազատ տնտեսական գոտի: «Սա, իհարկե, Հայաստանի խնդիրների լուծման համար համադարման չէ, սակայն իրանական շուկայի բացումը Հայաստանին եվրասիական տարածքի ծայրամասից վերածում է ԵԱՏՄ-ի համար կարեւոր հանգուցային օղակի»,- նշեց նա:

Ռուսաստանցի փորձագետի կարծիքը կիսում է արեւելագետ Վարդան Ոսկանյանը՝ այդ համատեքստում մատնանշելով կարեւոր հանգամանքներ գրեթե նույն օրերին ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի՝ Թուրքմենստան կատարած այցից:

«Այցը նախընտրական Հայաստանի թոհուբոհի մեջ այդքան էլ, կարծես, չնկատվեց, սակայն չափազանց կարեւոր էր ոչ միայն երկկողմ հարաբերությունների հետագա ընդլայնման, այլ նաեւ Հայաստան-Իրան-Թուրքմենստան եռակողմ գործակցության ձեւավորման հեռանկարի առումով»,- մեզ հետ զրույցում նշեց նա՝ հիշեցնելով, որ նման ձեւաչափի հնարավորությունների մասին առաջին անգամ 2016 թվականի դեկտեմբերի վերջին Երեւանում բարձրաձայնեց Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին: Նա կարեւորեց ամանորյա արձակուրդներից հետո հենց առաջին աշխատանքային օրը Հայաստանում Իրանի եւ Թուրքմենստանի դեսպանների հետ Կարապետյանի ունեցած հանդիպումները: «Դատելով առկա պաշտոնական սուղ տեղեկատվությունից, եռակողմ նոր ձեւաչափի խնդիրը քննարկվել է նաեւ Աշխաբադում եւ առաջիկա ապրիլին արծարծվելու է նաեւ Թեհրանում՝ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի՝ Իրան կատարելիք այցի ընթացքում», - նշում է նա:

Մասնավորապես շատ է խոսվում էներգետիկայի ոլորտում այս պետությունների հարաբերությունների զարգացման հնարավորությունների ու հեռանկարների մասին: Ըստ էության, խոսքը գազային համագործակցության զարգացման մասին է, որում շահագրգռված են թե՛ հայկական, թե՛ իրանական ու թե՛ թուրքմենական կողմերը:

Ռուսաստանյան որոշ փորձագիտական շրջանակներ էլ կարծում են, որ Պուտինն ու Ռոհանին բանակցությունների ժամանակ չէին կարող շրջանցել ԼՂ հակամարտությունը, հատկապես խաղաղապահների տեղակայման հարցը: Այս հարցի քննարկումները վերջերս կտրուկ աշխուժացել են Հայաստանում՝ ակումուլյացնելով խնդրի շուրջ նախընտրական կրքերի մի զգալի մասը: «Խաղաղապահների խնդիրն Իրանի համար շատ զգայուն եւ կարեւոր է: Թեպետ ԼՂ հակամարտության կարգավորումը դեռ չի նշմարվում, սակայն Իրանը շատ սկզբունքային դիրքորոշում ունի այս հարցում: Այն է՝ հակամարտության գոտում արտատարածաշրջանային ուժերի ներկայությունը Թեհրանի համար անընդունելի է», - հիշեցնում է ռուսաստանցի փորձագետ Ալեքսանդր Սկակովը:

Սատանովսկին, սակայն, համաձայն չէ Սկակովի հետ: Նա նշում է, որ ԼՂ հակամարտության խնդիրը Իրանի համար պետք չէ գերագնահատել: «Լեռնային Ղարաբաղն Իրանին սահմանակից ամենահանգիստ գոտիներից է: Համեմատեք Աֆղանստանի եւ Իրաքի սահմանների հետ, ապա կտեսնենք, որ Լեռնային Ղարաբաղի վտանգն Իրանի համար շատ փոքր է: Այն Իրանի ամենահանգիստ սահմաններից է: Իրանական բեռնատարներն անցնում են այդ տարածքով շատ հանգիստ, ինչի՞ մասին է խոսքը: Ուստի, ճիշտ չէ մտածել, որ Պուտինն ու Ռոհանին մեծ քննարկումներ են ծավալել ԼՂ հակամարտության վերաբերյալ», - եզրափակեց նա:

Տպել
8716 դիտում

Ոստիկանները Վանաձորում քրեական հեղինակության են բերման ենթարկել

Հայկական ստորաբաժանումը առաջիկայում լիովին պատրաստ կմեկնի Սիրիա. Դավիթ Տոնոյան

Կարգադրվել է բարձրացնել զինվորականներին տրվող ներքնաշորերի որակը. Դավիթ Տոնոյան

Արցախում կայացել է մարտավարական զորավարժություն. ՊԲ-ն ներկայացնում է լուսանկարներ

Բուռն քննարկումներից հետո ՀԱԿ-ը որոշել է չմասնակցել արտահերթ ընտրություններին

Հայաստանի մի մասում անձրեւ, մյուսում՝ ձյուն է սպասվում. ԱԻՆ-ը հորդորում է անցնել ձմեռային անվադողերի

Գալուստ Սահակյանին փոխարինելու է Նաիրա Կարապետյանը

Պարգեւատրվել են լավագույն պարտադիր ժամկետային զինծառայողների ուսուցիչները

Դատախազությունն ուսումնասիրում է Հակոբ Հակոբյանի հայտարարությունը՝ կեղծ դեղեր գնվելու մասին

Հիմա էլ որպես ընդդիմություն են ստում. վերջին վարիանտ՝ Սերժ Սարգսյանը չէր հրաժարվի նաեւ ժողովրդի դեմ չերյոմուխա կիրառել

Քաղաքապետը Միջազգային պարալիմպիկ կոմիտեի նախագահի հետ հանդիպմանը կարևորել է պարասպորտի զարգացումը

Քրեական հեղինակություն Շալիկոյի սպանությունը նախապատրաստելու համար մարզիկին մեղադրանք է առաջադրվել

Ամփոփվել են ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի #երբշահումես  մարքեթինգային արշավի արդյունքները

Աննա Հակոբյանը Մոսկվայում է. հանդիպումների ժամանակ ներկայացրել է իր ծավալած գործունեությունը

Վարչապետի խորհրդականը՝ ռեյտինգային թեկնածու

Ազգային ժողովի արձակումից հետո նոյեմբերի 11-ին տեղի կունենա առաջին լիագումար նիստը

Թուրքիային Քեմալ Օքսուզին հանձնելու միջնորդությունը ստացվել է ԱՄՆ-ի միջնորդությունը բավարարելուց հետո

Քունջութի յուղից և մածուկից մինչև դիզայն ու փրոդաքշն. սփյուռքահայերի բիզնեսը Հայաստանում (տեսանյութ)

Աննա Հակոբյանն այցելել է սիրված դերասան, թատրոնի ռեժիսոր Արմեն Ջիգարխանյանին

Տնակից դուրս չեն գալիս, որ նպաստ ստանան. Գյումրու ավագանին 2 ուղերձ հղեց կառավարությանը