Հայաստա՞ն: Ցեղասպանությու՞ն: Ներեցեք, չենք լսել…

07/04/2017 schedule14:13

Խորհրդարանական ընտրությունները շեղել են ուշադրությունը Ցեղասպանության 101-րդ տարելիցից: Իսկ որքան զգայուն էինք «հոբելյանական» 100-րդի ժամանակ՝ ոգեկոչում, սրբադասում, անմոռուկներ՝ բոլոր հնարավոր տեղերում: 

Հիշու՞մ եք, Ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցից մեկ տարի առաջ ֆբ սոցցանցի օգտատերերի հարցերին պատասխանում էր  ֆեյսբուքի հիմնադիր Մարկ Ցուկերբերգը: Մի հայ երիտասարդ հետաքրքրվեց՝ ի՞նչ է պատրաստվում անել սոցիալական այս ցանցը՝ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին ընդառաջ, քանի որ «անկախ ազգությունից՝ յուրաքանչյուր ոք պետք է ճանաչի եւ դատապարտի 20-րդ դարի սկզբին Թուրքիայի կատարած բոլոր ոճիրները»: Ցուկերբերգը հարցին լռությամբ պատասխանեց:

Ինչ օր է այսօր՝ ապրիլի 7-ը՝ հայերիս համար: Մայրության եւ գեղեցկության օրը: Գուցե, բայց այս օրը Ռուանդայում տեղի ունեցած ցեղասպանության հիշատակի օրն է: Երբ 1994 թ., այսինքն՝ 20-րդ դարի ավարտին, Եվրոպայի, Արեւմուտքի, աշխարհի աչքի առաջ, ՄԱԿ-ի անգործությամբ, մոտ մեկ միլիոն մարդ կոտորվեց, ենթարկվեց անմարդկային կտտանքների, մեկ միլիոն մարդ էլ բռնեց գաղթի ճամփան: Գիտե՞նք, հիշո՞ւմ ենք նման բան: Ոչ միայն չենք հիշում, անգամ աղոտ ենք պատկերացնում Ռուանդայի տեղը գլոբուսի վրա: Բայց որքան ենք վիրավորվում, երբ Եվրոպայում որեւէ մեկին հարցնում ենք հայերի, Հայաստանի մասին, իսկ վերջինս բարեկրթորեն ժպտում է. «Ներեցեք, չգիտեմ»:

Արդեն 21-րդ դարում, Քրիստոսի ծնունդից 2014 տարի անց, օգոստոսին, Իրաքի հյուսիսային շրջաններում ցեղասպանություն իրականացվեց եզդիների հանդեպ: Սա արդեն  20-րդ դարասկիզբը չէ,1915-ը, երբ Օսմանյան Թուրքիայում տեղի ունեցող վայրագությունների մասին լուրերը աշխարհին էին հասնում օրերի, ամիսների ընթացքում: Կամ չէին էլ հասնում:

Եզդի ժողովրդի ցեղասպանությունը ֆիքսել են բազմաթիվ տեսախցիկներ, այն գրեթե ցուցադրվել է առցանց ռեժիմով: Այսինքն՝ աշխարհն անմիջապես իմացել է, որ, այսպես ու այսպես, «Իսլամական պետություն» խմբավորման զինյալները ոչնչացնում են եզդիներին: Սակայն պարզվեց, որ, ինչպես 1915-ին, 21-րդ դարում եւս աշխարհի հզոր պետությունները, միջազգային կառույցները ոչ միայն ի վիճակի չեղան պաշտպանել ցեղասպանվող ժողովրդին, այլեւ որոշ դեպքերում, ինչպես մասնագետներն են պնդում, եզդիներին զենք չտրամադրվեց նույնիսկ ինքնապաշտպանության համար: Եվ աշխարհի առաջատար հեռուստաընկերությունները ցուցադրեցին եզդիների ցեղասպանության կադրերը, որոնք այնքան հիշեցնում էին 1915-ը. գլխատված, հոշոտված մարմիններ, սարսափած հայացքներով երեխաներ: Ի տարբերություն Ռուանդայում ցեղասպանության ենթարկված թութսիների, որոնց մասին Հայաստանում շատերն անգամ չեն էլ լսել, եզդիներ ապրում են նաեւ մեր հանրապետությունում, մեր կողքին:

Հազարավոր հայեր փողոց դուրս չեկան ու աշխարհից չպահանջեցին պաշտպանել եզդիներին ցեղասպանությունից: ՀՀ կառավարության, Հայաստանում ՄԱԿ-ի շենքի մոտ եզդիները բողոքի փոքրիկ, կարելի է ասել՝ կամերային, ցույց կազմակերպեցին:

Հեռու գնալ էլ պետք չէ: 21-րդ դարում, 2017 թվականի ապրիլի 4-ին, սիրիական Իդլիբ նահանգում քիմիական զենքի կիրառումից մարդիկ զոհվեցին: Մահվան ճիրաններում թպրտացող երեխայի տեսանյութը արագ դարձավ աշխարհի ԶԼՄ-ների թոփը: Մեր բարեկամ Սիրիայում: Քաղաքական նպատակահարմարությունը թույլ չի՞ տալիս համարժեք արձագանքել կատարվածին: Այդ դեպքում ինչո՞ւ ենք ուրիշներից ակնկալում զանց առնել քաղաքական առաջնահերթությունները:

Ցեղասպանություն տեսած ժողովուրդը, որպիսին մենք ենք,  գործողությունների, աշխարհընկալման լրիվ այլ փիլիսոփայություն պիտի ունենար: Կարեկցանք ու սատարում այն ժողովուրդներին, որոնք 21-րդ դարում ցեղասպանության վտանգի առաջ են:

Հիմա՝ մենք ազգությամբ հրեա երիտասարդից՝ Մարկ Ցուկերբերգից, հետաքրքրվում ենք, թե ի՞նչ է նա պատրաստվում կազմակերպել իր հիմնադրած Ֆեյսբուքում:

Բայց մեզ բացարձակ չի հետաքրքրում այն, ինչ տեղի է ունենում մեր քթից այն կողմ: Աշխարհի բոլոր գործընթացների հանդեպ մեր հետաքրքրությունն այնքան սահմանափակ է: Հավակնում ենք, որ մեր խնդրի առանձնահատկությունն ընկալեն բոլորը, Ցեղասպանության ճանաչման հարցը լինի բոլոր երկրների խորհրդարաններում, քաղաքացիների շուրթերին: Մեր երկրի ներսում ինքներս կուլ ենք տալիս ամեն ինչ: Մեզնից յուրաքանչյուրը թող իր շուրջը նայի ու տեսնի, թե անարդարության ինչ մասշտաբ է հանդուրժում ինքը, քանի որ չհանդուրժելը նպատակահարմար չէ: Բայց զայրանում ենք, թե ինչու, քաղաքական նպատակահարմարությունը կարեւորելով, ԱՄՆ-ը կամ Մեծ Բրիտանիան չեն ճանաչում Ցեղասպանությունը:

Մեր հարեւանի հանդեպ կատարված անարդարությունը մեզ չի վերաբերում. անախորժությունների մե՞ջ է, թող փորձի ինչ-որ կերպ դուրս գալ: Երբ անախորժությունը քո դուռն է թակում, այդ ժամանակ զարմանում ես, թե համամարդկային այդ անարդարությունը, որ քեզ է պատահել, ինչո՞ւ ոչ մեկին չի հետաքրքրում: Լրիվ նույն պատճառով, ինչ պատճառով քեզ չի հետաքրքրում ուրիշի հետ տեղի ունեցածը:

 Ցուկերբերգի համար Հայոց ցեղասպանությունն ունի նույն գինը, ինչ մեզնից յուրաքանչյուրի համար Ռուանդայի ցեղասպանության ժամանակ կոտորված մոտ 1 միլիոն թութսիների մահը: Կամ էլ 2014 թ. օգոստոսին ցեղասպանության ենթարկված եզդիների ճակատագիրը:

Ճանաչելն ու դատապարտելը ոչինչ են, եթե չկա կոնկրետ հետեւանք: Մենք դատապարտում ենք 2008 թ. մարտի 1-ին մեր իշխանությունների հրահանգով սպանված մեր տասը հայրենակիցների մահը: Մեր դատապարտումից հետո մարդասպաններին գտա՞ն: Նրանք այսօր էլ ազատ շրջում են՝ պատրաստ վաղը եւս իրականացնել Մարտի 1, եթե դրա անհրաժեշտությունը լինի: Դատապարտում ենք իշխանություններին ապրիլյան պատերազմի հարյուրից ավելի զոհերի համար, բանակում խաղաղ պայմաններում զոհվող երիտասարդների մահվան, Հաց բերողի մահվան մեջ, օրերս «Արմավիր» ՔԿՀ-ում խոշտանգումների, անմարդկային վերաբերմունքին չդիմացած, այդ մասին բարձրաձայնած Հրաչյա Գեւորգյանի մահվան մեջ: Դատապարտում ենք ՀՀԿ-ին՝  Հայաստանում այնպիսի մթնոլորտ ստեղծելու մեջ, որ վարչախմբից  ազատվելու միակ ելքը շատերը զենքի միջոցով են տեսնում: Եվ ի՞նչ է փոխվում մեր բանավոր դատապարտումներից:

Հայաստանի մասշտաբով մենք անտարբեր ենք մեր շրջապատում տեղի ունեցող անարդարության, անպատիժ սպանությունների հանդեպ: Աշխարհի մասշտաբով ամեն ինչ նույնն է: Պարզապես զոհերի թվի զրոները անհամեմատ շատ են:

Լիլիթ Ավագյան

Տպել
3742 դիտում

Ջուլիետտա Ստեփանյանը եւ Ալինա Մարտիրոսյանն ամուսնու հետ այսօրվա հանրահավաքին (լուսանկար)

Նոր շոր ու կոշիկ առնեմ, էս շորերը հանեք, մեր կողքը կանգնեք. մոլի աշխատակիցը՝ ոստիկաններին

Հանրային ռադիոյում խիստ վերահսկողություն է. աշխատակիցներին ժամով են թողնում

Ցուցարարները արգելափակել են Վիգեն Սարգսյանի մեքենան եւ փորձել բացել դուռը

Թատերականի նախկին ուսանողը ամոթանք է տալիս ռեկտորին եւ դիմում փոխքաղաքապետին. տեսանյութ

Հասարակությունը փոխվել է, ոստիկանությունը՝ ոչ

Այստեղ աղբարկղ կդնենք, բերեք շպրտեք այդտեղ այդ աղբը՝ ձեր ՀՀԿ անդամատոմսերը. թարմացվող

ԱՄՆ-ում պատռել են Սերժ Սարգսյանի նկարը. դերասանուհի Անժելա Սարգսյանը մասնակցել է ցույցին

Արմեն Սարգսյանը հրաժեշտի հանդիպում է ունեցել Էրիկաս Պետրիկասի հետ

Ինչո՞ւ է Ռուսաստանը վախենում գունավոր հեղափոխություններից

Վանաձորում կրկին միացել են երեւանյան ցույցերին

Սերժ Սարգսյանը շնորհավորանքներ է ստանում Ղրղզստանից, Վիետնամից եւ Տիգրան Սարգսյանից

Հայկ Բարսեղյանն ազատ է արձակվել. ոստիկանները վնասել են նրա մեքենան (լուսանկար)

Ժամը 17:00-ի դրությամբ՝ ոստիկանություն է բերվել 217 քաղաքացի. ոստիկանություն

Ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի աշխատակիցների նկատմամբ բռնություն է գործադրվել

Հայաստանի ոչ պոպուլյար նախագահն իրեն վարչապետ է կարգել. The Economist-ի անդրադարձը

Դերասան Արման Նշանյանը կոչ է անում միանալ #ԻմՔայլին (լուսանկար)

«Առաքելություն» կուսակցությունը համերաշխություն է հայտնում ցուցարարներին

Գյումրիում առաջին անգամ Նիկոլ Փաշինյանի Թավշյա հեղափոխությանը միանալու կոչ է հնչել

Ծեծի է ենթարկվել Աժ նախկին պատգամավոր Գարեգին Նուշիկյանի որդին. նա տեղափոխվել է հիվանդանոց