Կենտրոնական բանկն էլ չգիտի, թե ինչու են գները բարձրացել. «կռուտիտներ» է փնտրում

ՀՀ կենտրոնական բանկը չի կարողանում բացատրել, թե ինչու Հայաստանում հանկարծ գնաճ տեղի ունեցավ: Կենտրոնական բանկը սպառողական գների փոփոխությունների կանխատեսումներում հազվադեպ է սխալվում:

Դա նրանից չէ, որ ԿԲ-ն սերտ համագործակցում է էքստրասենս-պայծառատեսների հետ: Պարզապես ԿԲ-ն ուշադիր հետեւում է, թե ինչ միտումներ են արձանագրվում համաշխարհային շուկաներում, վերլուծում է այդ տվյալները: Դա այնքան էլ դժվար չէ: Եթե ցորեն արտադրող խոշորագույն երկրներից որեւէ մեկում երաշտ է եղել եւ ցորենի բերքը ավելի քիչ է կանխատեսվում, ապա շատ մեծ է հավանականությունը, որ ցորենը կթանկանա: Կամ եթե, ասենք, Չինաստանը որոշել է գործարկել պղնձի վերամշակման մի որեւէ խոշոր գործարան, ապա այնքան էլ դժվար չէ կանխատեսել, որ պղնձի նկատմամբ պահանջարկը համաշխարհային շուկայում կմեծանա ու գինը կբարձրանա:

Երեկ, սակայն, Կենտրոնական բանկը սխալվել է եւ անկեղծորեն արձանագրել իր մի հաղորդագրության մեջ: «2017 թ. ապրիլին արձանագրվել է 1.0% գնաճ՝ նախորդ տարվա նույն ամսվա 0.3% գնանկման դիմաց, որը հիմնականում պայմանավորվել է գյուղմթերքների գների ավելի բարձր մակարդակների  ձեւավորմամբ: Այս պարագայում 12-ամսյա գնաճն ավելանալով՝ մտել է դրական տիրույթ եւ ապրիլի վերջի դրությամբ կազմել 1.2%՝ գերազանցելով ԿԲ կանխատեսումները»,- նշված է հաղորդագրության մեջ: 

Եվ ուրեմն, սա այն հազվագյուտ դեպքերից է, երբ ԿԲ-ն սխալվել է: Բայց որպեսզի ինչ- որ կերպ արդարացնի իր սխալվելը, նույն հաղորդագրության մեջ ԿԲ-ն բերում է իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ:  «Արտաքին հատվածում համաշխարհային տնտեսության աճի հեռանկարները բարելավվում են, իսկ միջազգային ապրանքային շուկաներում պահպանվում են գնաճային զարգացումները»,- ասված է հաղորդագրության մեջ: Ամբողջ խնդիրն այն է, որ միջազգային ապրանքային շուկաներում «գնաճային զարգացումներ» ընդհանրապես չկան:

Կա հակառակ երեւույթը` գնանկումային հստակ միտումներ կան: Միացյալ ազգերի կազմակերպության կազմում գործող պարենային եւ գյուղատնտեսության կառույցը, որը ամեն ամիս արձանագրում է մասնավորապես պարենամթերքի գները աշխարհում, ընդամենը 10 օր առաջ հրապարակել է իր ամենամսյա զեկույցը եւ փաստել, որ ապրիլին մարտի համեմատ պարենամթերքի հիմնական տեսակների գները աշխարհում նվազել են շուրջ 1.8 տոկոսով: Մասնավորապես հացահատիկային կուլտուրաները ապրիլին, մարտի համեմատ էժանացել են 1.2 տոկոսով, իսկ անցած տարվա ապրիլի համեմատ` 2.5 տոկոսով, բուսական յուղի գինը նվազել է մոտ 4 տոկոսով եւ արդեն էժանանում է երրորդ ամիսն անընդմեջ, կաթնամթերքը էժանացել է 3.3 տոկոսով, իսկ շաքարը մեկ ամսվա ընթացքում էժանացել է 9.31 տոկսով եւ վերջին 12 ամիսների ընթացքում ամենացածր մակարդակի վրա է:

Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում արձանագրվում է մեզ համար կարեւոր նավթի եւ պղնձի գների նվազում արդեն ամիսներ շարունակ: Այլ կերպ ասած, «միջազգային ապրանքային շուկաներում» ոչ մի «գնաճային զարգացում» չկա: Եվ ուրեմն, ինչու է Հայաստանում արձանագրվում գնաճ, ու Կենտրոնական բանկն էլ դա չի կարողանում կանխատեսել: Պատասխանը շատ պարզ է: Կենտրոնական բանկը չի կարող կանխատեսել այն գնաճը, որի պատճառները արհեստական են, որեւէ կերպ հիմնավորված չեն, նույնիսկ հաշվի առնելով մեր տնտեսության առանձնահատկությունները:

Օրինակ, հնարավոր չէ կանխատեսել Հայաստանում բանջարեղենի 25 տոկոս թանկացումը այն դեպքում, երբ աշխարհում ոչ մի նման միտում չի նկատվում: Պարզապես ոչ այնքան հրապարակային ձեւերով արգելափակվում է այլ երկրներից բանջարեղենի ներկրումը Հայաստան ու արդյունքում, ասենք, լոլիկը մայիսի կեսերին արժե 1000-ից 1500 դրամ է: Նույնը կատարվում է նաեւ մրգերի հետ, եւ այստեղ էլ ունենք մոտ 25 տոկոս թանկացում:

ԿԲ-ն կարող էր, իհարկե, կանխատեսել, որ շաքարավազի գինը, ի հեճուկս համաշխարհային շուկաների միտումների, չի նվազի, որովհետեւ այդ շուկան Սերժ Սարգսյանի ամենասիրելի օլիգարխ, անձեռնմխելի Սամվել Ալեքսանյանի սեփականությունն է, եւ նա է գին որոշում իր ախորժակին ու հավեսին համապատասխան: Բայց այն, որ վերջին 12 ամսվա ընթացքում միջազգային շուկաներում շաքարի գինը  կլինի ամենացածր մակարդակում, Իսկ Հայստանում ամենաբարձր, նունիսկ ԿԲ-ն չէր կարող կանխատեսել: Նախկինում այդ աստիճանի ախորժակ Ալեքսանյանը չէր դրսեւորում:  Բայց դե մոնոպոլիան քաղցր բան է` շաքարի մոնոպոլիան քաղցր է կրկնակի: Զգալով,  որ «ազատ մրցակցության», «հավասար պայմանների» մասին նորաստեղծ կառավարության ասածները ընդամենը հումորի ժանրից էին, շաքարի  մոնոպոլիստի ախորժակը մեծացավ աննկարագրելի մասշտաբներով:

Իսկ գների բարձրացման ամենակարեւոր պատճառը այսպես կոչված «ստվերի դեմ պայքարն է»: Հարկային մարմինը սկսել է ինտենսիվ աշխատել եւ ավելի շատ հարկեր է հավաքում: Սակայն դրա արդյունքում, եթե մի քիչ պատկերավոր ասենք, ոչ թե ստվերն է կրճատվում, այլ տնտեսվարողները գներն են բարձրացնում: Արդյունքում իրենց ստվերային եկամուտները մնում են նույն մակարդակին, բայց  վճարած հարկերը ավելանում են:

Մի խոսքով, Կենտրոնական բանկը գների փոփոխության իր կանխատեսումներում սխալվել է ոչ իր մեղքով: Պարզապես հիմա Հայաստանում խաղի այլ կանոններ են, եւ դրանք նոր մոտեցումներ են պահանջում գների փոփոխության կանխատեսումներ անելիս: Բայց մոտավորապես պատկերացնելով, թե ինչպիսի կանոններ են դրանք, թե որքանով են դրանք դուրս տնտեսագիտության շրջանակներից, կանխատեսումների մեթոդոլոգիա գտնելը այդքան էլ հեշտ չի լինելու:

Տպել
4471 դիտում

Տարոն Մարգարյանը Երեւանում չէ. նրան լուսանկարել են Մոսկայի «Շերեմետեւո» օդանավակայանում (լուսանկարներ)

Ինչու է ՊԵԿ-ը մտել Գազպրոմ. պարզաբանում է Դավիթ Անանյանը

Քաղաքական գործիչը ձգտում է առավելագույնի. Արայիկ Հարությունյանն՝ ԱԺ նախագահ լինելու մասին

Լիլիթ Արզումանյանի նշանակման հիմքում փորձն ու գիտելիքներն են. Արայիկ Հարությունյան

Մենք կապ չունենք Զուրաբիշվիլիին ուղղված սպառնալիքների հետ. Վրաստանի ընդդիմություն

«Օրենքով գող» Մերաբ Քալաշովը կհանձնվի Ֆրանսիայի իրավապահներին. նա հետախուզվում է 2015-ից

Ավելի քան 13 երկիր ցանկանում է ռուսական C-400 զենիթահրթիռային համակարգեր գնել

Առեւանգել են 14-ամյա աղջկան եւ սեռական հարաբերություն ունեցել. ՔԿ-ն մեղադրանք է առաջադրել

Սվիտալսկին լսե՞լ է «հստակ գաղափարները». Փաշինյանը հանդիպել էր ԵՄ դեսպաններին

Երկու տղամարդ գնում են ԶԱԳՍ ու ասում են՝ ուզում ենք ամուսնանալ, կա՞ օրենք, որ նրանց ամուսնությունը կգրանցվի. վարչապետ

ՀՀ-ում լայն կիրառում է ունեցել «հեռախոսային արդարադատությունը». Զեյնալյանը՝ ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողին

Քրեակատարողական հիմնարկները կվերանորոգվեն. կառավարությունը 270 մլն հատկացրեց

Մայրապետյանին թույլ կտան տեսակցել ընտանիքի անդամներին եւ ֆինանսավորել «Հ2»-ը. դատախազության պարզաբանումը

Կառավարության նիստերն այսուհետ դռնբաց կլինեն՝ անկախ վարչապետի ցանկությունից

Նոյեմբերի 21-ին կհրավիրվի Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ

Ընտանեկան բռնություն. ինչո՞ւ կնոջը ծեծելու համար կասկածվող ամուսինը չի ձերբակալվել դեպքի օրը. պարզաբանում

Պատրաստ ենք հաջորդ հաջողությունները կրկնապատկել. Ամերիկայի հայկական համագումարն ամփոփեց տարին

Ընտրություններին «ասողների» ինստիտուտը չի լինելու. Նիկոլ Փաշինյան

Դիլիջանի ոլորանները դժվարանցանելի են, մի շարք ճանապարհներին ձյուն է տեղում, Գորիսում, Սիսիանում եւ Բերդում մառախուղ է

Ցուցակում ընդգրկվածների հետ հարցազրույց ենք անցկացրել. Ալեն Սիմոնյան