Մի կաթիլ պարզ ջուր պղտոր օվկիանոսում. ի՞նչ կտա գյուղացուն կառավարության սուբսիդավորումը

Երեկ կառավարության նիստի ժամանակ ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը մի քանի նախադասությամբ ամփոփ նկարագրեց, թե գյուղատնտեսության ոլորտում որն է կառավարության վարած քաղաքականությունը:

«Եվս մեկ անգամ ուզում եմ բոլորի ուշադրությունը հրավիրել գյուղատնտեսության ոլորտում մեր վարած քաղաքականության վրա: Ուղղակի արձանագրենք ինչ ենք անում՝ գյուղտեխնիկայի տրամադրման վարկի տոկոսը սուբսիդավորում ենք, որ օգտատերը վճարի ընդամենը 2 տոկոս, կաթիլային համակարգ դնողը՝ վճարում է ընդամենը 2 տոկոս, ինտենսիվ այգի կազմողը վճարում է վարկի ընդամենը 5 տոկոսը, հակակարկտային ցանց օգտագործողը՝ 2 տոկոս: Այս գործիքակազմով մենք տրամադրվող վարկի շեմը բարձրացնում ենք մինչեւ 10 միլիոն՝ տալիս ենք 5 տոկոսով, իսկ սահմանամերձ գյուղերում եւ կոոպերատիվներին՝ 3 տոկոսով: Մենք համոզված ենք, որ գյուղատնտեսությունը կարող է լինել ժամանակակից, շահութաբեր, լավ բիզնես: Մենք սրանով ուզում ենք զարկ տալ, որպեսզի այս ալիքը բարձրանա, հաջող օրինակներ առաջանան, հետագայում իրենք, արդեն շուկայի պահանջարկից եւ առաջարկից ելնելով, կարող են ինքնուրույն առաջ շարժվել»,- երեկ կառավարության նիստում հայտարարեց վարչապետը:

Առաջին հայացքից ամեն ինչ նորմալ է: Նույնիսկ՝ շատ լավ: Որպեսզի լավ բերք ստանաս, անպայման պետք է ունենաս կաթիլային ոռոգում: 21-րդ դարում դա այլեւս չի քննարկվում: Ուզում ես ունենալ կաթիլային ոռոգո՞ւմ, խնդրեմ՝ կառավարությունը սուբսիդավորում է վարկի տոկոսները, եւ վարկը ստանում ես 2 տոկոսով: Ու վե՞րջ, բոլոր հարցերը լուծվեցի՞ն: Տեսականորեն այո, գործնականում ոչ այնքան:

Վերցնենք ամենատարածված բանջարեղենի՝ լոլիկի մշակությունը: Մեկ հեկտար լոլիկի դաշտում  կաթիլային ոռոգման համակարգ ներդնելու ընդհանուր ծախսը կազմում է մոտ 2.7-3 միլիոն դրամ: Մեկ հեկտարից Հայաստանում հավաքվում է միջինը 27-35 տոննա լոլիկ: Լոլիկի մեծածավալ իրացման գինը, այսինքն մթերման գինը կարող է առավելագույնը հասնել 50-60 դրամի: Այսինքն, մեկ հեկտարից ստացված բերքից ընդհանուր հասույթը կկազմի լավագույն դեպքում 2 միլիոն դրամ: Դա նշանակում է, որ առաջին տարում կաթիլային համակարգ ներդրած գյուղացին իր ստացած հասույթից պետք է փակի բոլոր այն ծախսերը որոնք անում էր մինչեւ կաթիլային ոռոգման համակարգ ներդնելը (հողային աշխատանքներ, գյուղտեխնիկայի ծախսեր, բուժումներ, պարարտացումներ...), ու դրան գումարի նաեւ կաթիլային ոռոգման համակարգի համար վերցրած վարկի մի ինչ- որ մասի մարումը: Ամենապարզ հաշվարկը ցույց է տալիս, որ մեկ հեկտարի հաշվով գյուղացու մաքուր եկամուտը չի կարող անցնել 600-700 հազար դրամը: Այդ գումարը բաժանում ենք 12 ամսվա, ու կստացվի, որ կաթիլային համակարգով լոլիկ մշակող գյուղացին ամսական իր աշխատանքի դիմաց կստանա 50-55 հազար դրամ: Երկու հեկտար ունենալու դեպքում՝ 100 հազար դրամ, 3 հեկտար ունենալու դեպքում՝ 150 հազար դրամ...: Արդյո՞ք ամսական 150 կամ նույնիսկ 200 հազար դրամը մոտիվացիա է կաթիլային ոռոգմամբ լոլիկ աճեցնելու ու խոպան չգնալու համար: Թերեւս ոչ այնքան: Որպեսզի լոլիկի արտադրությունը լինի բիզնես, գյուղացուն դրդի անընդհատ զարգացնելու ու արդիականացնելու, պետք են մեծ հողատարածքներ, որոնք հագեցված են կաթիլային համակարգով: Իսկ դա մեծ ներդրումներ է պահանջում: Հակակարկտային ցանցերի հաշվարկները ավելի դաժան են: 

Ճիշտ նույնն է հաշվարկը վարունգի, դեղձի, ծիրանի համար: Ըստ էության՝ ոչ մի տարբերություն: Այլ կերպ ասած, կաթիլային ոռոգման համար պահանջվող վարկի արդյունավետությունը կախված է նրանից, թե որքանով է մեծ հողատարածքը: Մեծ հողատարածքների դեպքում ծախսերը լրիվ արդարացված են, եւ հողագործությունը դառնում է եկամտաբեր բիզնես: Այնպես չէ, որ այսօր Հայաստանում չկան խոշոր հողատերեր: Կան: Նրանք աղքատ չեն, կաթիլային համակարգ ներդնելու համար էժան վարկի կարիք, մեղմ ասած, չունեն: Բայց կաթիլային համակարգ համառորեն չեն ներդնում: Ինչո՞ւ: Չգիտե՞ն որ դրա արդյունավետությունը բարձր է: Իհարկե գիտեն: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ նրանցից շատ շատերի համար իրենց  հողատարածքները եկամտի միակ աղբյուրը չեն: Նրանք իրենց ունեցած պաշտոնում մի խոշոր «գործարք» կանեն ու այնքան եկամուտ կստանան, որ մի 20 տարի այդ հողատարածքից չէին ստանա: Իսկ դա նշանակում է որ  Հայաստանում հարյուր հազարավոր հեկտար հողատարածքներ գտնվում են ոչ արդյունավետ սեփականատերերի ձեռքում եւ հանդիսանում են «քնած» կապիտալ: Գյուղատնտեսական ժամանակակից տեխնոլոգիաներ ներդնելու համար վարկային բարենպաստ պայմաններ ստեղծելը անհրաժեշտ, բայց ամենեւին ոչ բավարար պայման է գյուղատնտեսության զարգացման համար: Դա մի կաթիլ է միայն: Զուգահեռ պետք է ստեղծվեն մեխանիզմներ, որոնց շնորհիվ հողը կանցնի արդյունավետ սեփականատիրոջ: Օրինակ, չմշակվող կամ անարդյունավետ օգտագործվող հողատարածքների սեփականատերերին կարելի է հարկել լրացուցիչ՝ շատ բարձր հարկով: Ու այդ դեպքում սեփականատերը կամ ստիպված կլինի արդյունավետ մշակել հողը, կամ օտարել այն: Իսկ օրինակ մեկ հա-ից բարձր բերքատվություն ապահովող սեփականատիրոջը ընդհանրապես ազատել հողի հարկից:

Սա, իհարկե, կոշտ ու ոչ պոպուլյար քայլ է, սակայն առանց նմանատիպ մեխանիզմների Հայաստանում գյուղատնտեսությունը կշարունակի մնալ միջնադարյան մակարդակում:

Տպել
8923 դիտում

Արմեն Սարգսյանին ճանաչում են քաղաքական էլիտայում

Թուրք-քրդական խնդիրը Սիրիայի սահմանին վերածվում է պատերազմի. 2 կողմում էլ տուժածներ կան

«Ապազգային» բաներ. արտաքին քաղաքական դեֆոլտ

Սուպերարեվմտամետները. լեյտենանտ Շմիդտի որդիները ՀՀ-ից

Արգելվել է Զարուհի Փոստանջյանի մուտքը Վրաստան

Ծանոթ ձեռագիր. ընդդիմությունը տեռո՞ր է պատրաստում

Ձեր ծառայության նկատմամբ մարդիկ պետք է վստահություն ունենան. վարչապետը՝ ՍԱՊԾ կազմին

Այդ 2-3 հոգին ոչ մի բանի չհասած քծնողներ են. Հայկ Մարությանը՝ ֆիլմը տարածողների մասին

Ադրբեջանական զինուժը գործողության մեջ է դրել հարվածային ԱԹՍ՝ ինքնաշեն ձեռքի նռնակով

Սպանվել է Ադրբեջանի ԶՈւ գնդապետ՝ «Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս»

Բոլոր տարբերակներից ամենահաջողն են ընտրել. քաղաքագետը՝ Արմեն Սարգսյանի թեկնածության մասին

Ու՞մ էին խանգարում ծառերի գույնզգույն շորերը, որ պատառոտեցին

Աբովյանում մայրը տուն գալով հայտնաբերել է որդուն՝ պարանով կախված վիճակում

Լարսի անցակետը բացվել է. կուտակված 280 բեռնատարները կարող են շարունակել ճանապարհը

ՄԻՊ-ը անգամ փաստաբանի ֆունկցիա չունի, իրենից շատ բան են ակնկալում․ Գևորգ Կոստանյան

Ալավերդու սպանությունները հանցավոր խմբի ծրագրված համագործակցությունների արդյունք են

Դերասանուհի Լուիզա Ղամբարյանի համար տարին կսկսվի պրեմիերաներով

Արթիկում բուք է, Վարդենյաց լեռնանցքը՝ դժվարանցանելի

Բավրայի անցակետից բքի մեջ կորած Թուրքիայի քաղաքացիները հայտնաբերվել են Ցողամարգում

Տաք եղանակը կպահպանվի այսօր ու այս աշխատանքային շաբաթվա ընթացքում