Չծառայածները կզրկվեն ընտրելուց եւ ընտրվելուց, իսկ նախարարը կկարողանա սպաներին կոչումազրկել

Նախորդ շաբաթ ՀՀ ԱԺ-ում Պնախարար Վիգեն Սարգսյանի գլխավորությամբ պաշտպանության եւ անվտանգության մշտական հանձնաժողովը հրավիրել էր  խորհրդարանական լսումներ «Զինապարտության եւ զինվորական ծառայության մասին օրենսդրական նոր կարգավորումների վերաբերյալ» թեմայով:

Օրենքի նախագծով նախատեսվում է փոփոխություններ կատարել գործող «Զինապարտության մասին» ՀՀ օրենքում: Մասնավորապես, պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանի խոսքով, գործող օրենքում շատ հաճախ հանդիպում ենք օրենսդրական նույն կարգավորումներին: Թերեւս հասարակության կողմից բուռն քննարկման առիթ դարձավ նախարարի այն միտքը, որ նոր օրենքի նախագծի կարեւորագույն պահանջներից մեկն էլ զինծառայողների հասարակական ինտեգրման ապահովումն է: Այսինքն, բանակում թվաքանակի խնդիր է առկա:

Արդյո՞ք պնախարար Վիգեն Սարգսյանը կանգնած է բանակը զինվորներով համալրելու խնդրի առջեւ:  Փաստաբան Նորիկ Նորիկյանը, armtimes.com-ի հետ զրույցում վերլուծելով «Զինապարտության եւ զինվորական ծառայության մասին օրենսդրական նոր կարգավորումների վերաբերյալ» խորհրդարանական լսումների ժամանակ առաջարկված փոփոխությունները եւ անդրադառնալով վերոնշյալ հարցին, ասաց.

«Հաշվի առնելով Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդագրական լրջագույն փոփոխությունները, որը պայմանավորված է նաեւ արտագաղթով, բնականաբար այդ ամենը պետք է ազդեր նաեւ բանակի համալրման թվակազմի վրա, ուստի նման պայմաններում առաջ է գալիս զինվորների համալրման խնդիր: Տրամաբանություն կա, որ այս փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել զինված ուժերի համալրման գործընթացում առկա խոչընդոտների հետ: Եթե հաշվի առնենք, որ գործող «Զինապարտության մասին» ՀՀ օրենքն ընդունվել է 1999 թվականին, ապա ենթադրվում է, որ փոփոխությունները պայմանավորված են հասարակության զարգացվածության տեմպերով»,- մեկնաբանեց փաստաբանը:

«Զինապարտության մասին» ՀՀ օրենքի նոր նախագծում ըստ Նորիկյանի  առակ է դրական եւ բացասական մտահոգություն առաջացնող կետեր: Նոր նախագծում առկա է դրույթ այն մասին, որ օրենքի խախտմամբ պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած քաղաքացիները չեն կարող անցնել հանրային ծառայության:

«Սա նշանակում է, որ ովքեր խախտել են օրենքը չեն կարող ընտրել, ընտրվել եւ օգտվել «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված որեւէ գործառույթից: Սա լավ քայլ է, բայց ոչ ամբողջական: Սա կիսաքայլ է եւ պետք է գնալ համարձակ քայլի՝ օրենքով ամրագրել դրույթ, որ բոլոր նրանք ովքեր այս կամ այն պատճառով չեն ծառայել զինված ուժերում չեն, կարող անցնել հանրային ծառայության: Սա կլիներ հարցի ամբողջական լուծում եւ կփակեր բանակային կոռուպցիայի պատուհանը, բանակից ազատվելու բառակապակցությունը դուրս կգա մեր բոլորի պատկերացումներից, մարդիկ հազարավոր դոլարներ չէին ծախսի իրենց բալիկների համար տաքուկ պայմաններ ստեղծելու համար: Մարդիկ քաջ կգիտակցեին, որ եթե չեն ծառայել բանակում, ուրեմն հանրային ծառայության չէին անցնի»,- ասում է Նորիկ Նորիկյանը:

Ներկա պահին՝ «Զինապարտության մասին» ՀՀ օրենքով միայն դատարանը կարող է կոչումազրկել սպային: Առաջարկվող օրինագծում պաշտպանության նախարարը ստանում է լիազորություն սպաներին կոչումազրկելու համար:Փաստաբանը այս նորամուծությունը  լուրջ մտահոգություն է համարում:

«Վիգեն Սարգսյանն առաջարկում է «Պատիվ ունեմ» ծրագիր, որի շրջանակներում բոլոր բուհերում սովորող ուսանողներին տրվում է տարկետում, իսկ սովորելուց հետո այդ վերջիններս պետք է պայմանագիր ստորագրեն պաշտպանության նախարարության հետ եւ որպես սպա նշված վայրում ծառայեն: Ենթադրենք, որ 2 տարի կամ 1 տարի կամ 6 ամիս ծառայելուց հետո սպան որոշում է խզել այդ պայմանագիրը, իսկ օրինագծի համաձայն, որոշվում է սպային կոչումազրկել, դարձնել շարքային եւ ուղարկել այլ վայր պարտադիր զինվորական ծառայության: Պատկերացնո՞ւմ եք այդ անձանց հոգեբանական վիճակը, երբ դասակի հրամանատարի պաշտոնից զրկում են եւ ուղարկում են իր ենթակաների հետ, ենթակաների նման ժամկետային ծառայության: Բոլոր հետեւանքները պետք է հաշվի առնել, թե չե մենք լուրջ խնդիրներ ենք ունենալու»,- ասում է Նորիկյանը:

Նախագծի շրջանակներում մինչեւ այս ամսվա վերջ կավարտվի սպաներին բնակարանով ապահովելու դրույթների կարգավորման քննարկումները: Նախատեսվում է, որ յուրաքանչյուր սպայի, անկախ այն հանգամանքից,  նա ունի բնակարան, թե՝ ոչ,  ընձեռել հնարավորություն հատուկ հիպոթեքով տուն գնել: Նախարարի խոսքով, սպան վճարելու է միայն հիպոթեքով վերցրած բնակարանի մայր գումարն, այն էլ՝ որոշակի զեղչերով: Պարտադիր է լինելու, որ սպան ծառայի 20 տարով:

«Դա ընդամենը գաղափար է, դեռ որպես ծրագիր ընդհանուր տեսքի բերված չէ: Այս մասին կարող ենք խոսել այն ժամանակ, երբ հստակ դրույթ կլինի: Սա ընդամենը բարի ցանկությունների դաշտից բերված խոսակցություն է: Փաստեմ, որ մենք լուրջ խնդիր ունենք սպաների կոմունալ-կենցաղային հարցերի վերաբերյալ: Հայոց բանակի սպան պետք նման խնդիրներ չունենա, ամեն ինչ պետք է արվի, որ նրա ընտանիքն ապրի նորմալ պայմաններում, որպեսզի սպայի ամբողջ ուշադրությունը սեւեռված լինի զինված ուժերում»,- armtimes.com-ի հետ զրույցում ասում է փաստաբանը:

Չի բացառվում նաեւ, որ նոր օրենքով կդադարեցվի տարածքային զինկոմների գործունեությունը: Նորիկյանն այստեղ թերեւս լուրջ խնդիրներ չի տեսնում:

«Այն, որ զինված ուժերի համալրումը կիրականացնեն 10, 7 կամ 27 զինկոմների միջոցով, սա իրենից լուրջ խնդիր չի առաջացնում: Ես, ոնց հասկացա, շրջանային զինկոմիսարիատները լուծարվում է եւ դրանց փոխարեն մարզային զինկոմներ են կազմավորվում: Այստեղ պետք է ոչ թե խոսենք գործիքակազմի քանակի, այլ գործիքակազմի որակի մասին: Այս պահին հնարավոր չէ գնահատական տալ, թե արդյո՞ք այս նոր գործիքակազմն ապահովեց պետության առջեւ դրված խնդիրների կարգավորման ճիշտ լուծումները, դրա համար ժամանակ է հարկավոր»,-նշում է նա:

«Զինապարտության եւ զինվորական ծառայության մասին» օրենքի նոր նախագծով շրջանառությունից հանվում է նաեւ այն օրենսդրական կարգավորումը, որ որոշ խմբի զինակոչիկներ պարտադիր զինվորական ծառայությունն անցկացնում էին բնակության վայրից 150 կմ հեռավորության վրա: Փաստաբան Նորիկ Նորիկյանը, armtimes.com-ի հետ վերլուծելով այս դրույթի ապաակտիվացումը, կարծում է, որ սրա կասեցումը միայն այն դեպքում արդարացի կլինի, եթե վիճակահանությանը մասնակցեն բոլոր ժամկետային ծառայության մեկնողները՝ հարուստների որդիների համար արտոնյալ պայմաններ չստեղծելով: