Բաքու-Թբիլիսի-Կարս. ղարաբաղյան պատերազմը զսպո՞ղ, թե՞ բորբոքող իրականություն

Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը երեկ հայտարարեց, որ Հայաստանը կարող է միանալ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղային ճանապարհին միայն ԼՂ համակարտության կարգավորումից հետո:

«Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղային ճանապարհին Հայաստանի միանալը հնարավոր է միայն Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումից հետո»,- ասել է Մամեդյարովը, հայտնում է «Թրենդ» գործակալությունը: Նա նաեւ տեղեկացրել է, որ նախագծի անդամ երկրների հետ պայմանագրի համաձայն՝ կստեղծվի Բաքու-Թբիլիսի-Կարսի գործարքներով զբաղվող համատեղ ընկերություն:

Բաքվում հոկտեմբերի 30-ին Ադրբեջանի, Թուրքիայի, Ղազախստանի նախագահների եւ Վրաստանի ու Ուզբեկստանի վարչապետների մասնակցությամբ բացվեց Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին: 2007թ. մեկնարկած, Վրաստանի հայաբնակ Սամցխե-Ջավախք տարածաշրջանով անցնող եւ Հայաստանը շրջանցող ծրագիրը 10 տարի անց իրականություն է դառնում: Շուրջ տասը տարի առաջ Հայաստանի պաշտոնական շրջանակները հայտարարում էին, որ դա տնտեսապես անիրատեսական քաղաքական ծրագիր է, որին պետք չէ լուրջ վերաբերել:

Այսպիսով, Հայաստանի մեկուսացումը խորացնող տարածաշրջանային նավթագազային ծրագրերին ավելանում է եւս մեկը: Տվյալ երթուղով անցնող գրեթե բոլոր նախագծերի հիմքում հայ-թուրքական եւ հայ-ադրբեջանական լարված հարաբերություններն են, ինչպես նաեւ Ռուսաստանը շրջանցելու ցանկությունը։ Միեւնույն ժամանակ, ի տարբերություն նավթագազային խողովակաշարերի, Վրաստանի կառավարող շրջանակները ժամանակին չէին բացառում, որ Հայաստանը կարող է օգտվել այս երկաթուղու ընձեռած հաղորդակցային հնարավորություններից՝ բեռնափոխադրումներ կատարելու համար:

Ադրբեջանի քաղաքական ու փորձագիտական շրջանակներից, սակայն պնդում են հակառակը․ Բաքուն երկաթուղու կառուցմանը համաձայնել է այն կառավարելու պայմանով, ինչը դժվարացնում կամ գրեթե անհնար է դարձնում ՀՀ-ի մասնակցության հարցը: Բացի այդ, երկաթուղու կառուցման մասին պայմանագրով կողմերը հանձնառել են չանել քայլեր, որոնք կարող են հակասել միմյանց շահերին:

Վրաստանցի փորձագետ Գելա Վասաձեն կարծում է, որ թեպետ Վրաստանի տարածքով է անցնում երկաթուղին, իսկ այն ունի ՀՀ-ի հետ երկաթուղային հաղորդակցություն, միեւնույն է Թբիլիսիում չէ, որ կայացվելու է նախագծին Երեւանի մասնակցության վերաբերյալ վերջնական որոշումը:

«Ադրբեջանը երկաթուղու կառուցմանը համաձայնել է այն պայմանով, որ իրենք պետք է զբաղվեն մենեջմենթով: Բաքուն է եղել այդ նախագծի հիմնական հովանավորը: Այսինքն՝ Ադրբեջանը պետք է որոշի, թե ով կարող է բեռնափոխադրումներ անել: Դա կախված է Ադրբեջանից: Եթե Ադրբեջանն ու Հայաստանը բանակցություններ անցկացնեն, ապա գուցե սա հնարավոր դառնա»,- armtimes.com-ի հարցին ի պատասխան այսօր հայտարարել է Գելա Վասաձեն:

Նրա խոսքով, ամեն դեպքում երկաթուղին նոր հնարավորություն է Հայաստանի համար, եթե անգամ ԼՂ հակամարտությամբ պայմանավորված, այն այժմ չկարողանա օգտվել նախագծի կոմունիկացիոն հնարավորություններից: «Հակամարտությունները ժամանակավոր բնույթ են կրում, իսկ նախագծերը մշտական են»,- հավելեց նա:

Գրեթե նույն կարծիքին է Վրաստանի նախկին վարչապետ Բիձինա Իվանիշվիլիի նախկին խորհրդական, տնտեսական հարցերով փորձագետ Գիա Խուխաշվիլին, որը մշտապես բարձրաձայնել է, որ  նախագիծը հարված է վրացական նավահանգիստներին: Նրա կարծիքով, բեռնափոխադրումների մեծ ծավալ ուղղվելու է դեպի երկաթուղի՝ նվազեցնելով նավահանգիստների ծանրաբեռնվածությունը ու եկամուտները:

Նա նաեւ անդրադառնում է նախագածին ՀՀ-ի մասնակցության հարցին: «Ցանկալի է, որ նման նախագծերը տարածաշրջանային բնույթ կրեն, այսինքն՝ բոլոր երկրները ներգրավված լինեն: Պարզ է, որ առկա քաղաքական խնդիրներից ելնելով, քիչ հավանական է, որ Հայաստանը կարող է ուղիղ մասնակցություն ունենալ այս ծրագրին»,- նշում է նա:

Վրաստանի հարցերով փորձագետ Ջոնի Մելիքյանն էլ ենթադրում է, որ թեպետ երկաթուղին եւ նույն երթուղով նախկինում իրականացրած նավթագազային ծրագրերը շրջանցում են Հայաստանը, սակայն դրանք ունեն մեկ կարեւոր նշանակություն:

«Դրանք տարածաշրջանային նախագծեր են եւ կարող են միայն տարածաշրջանում, հատկապես հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում կայունացնող գործոն լինել: Դրանք նվազեցնում են հակամարտությունների վերսկսման հնարավորությունը, քանի որ պատերազմի պարագայում այդ ենթակառուցվածքները դառնում են խոցման թիրախ: Պետք է հիշել, որ նույն Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին անցնում է Հայաստանի սահմանից ոչ հեռու», - նշում է փորձագետը:

Նրա հետ չհամաձայնեց Գլոբալիզացիայի եւ տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանը: «Ընդհանրապես տրամաբանությունը ճիշտ է: Սակայն այն չի աշխատում ԼՂ հակամարտության պարագայում: Հակառակը, երբ Ադրբեջանը տարբեր նախագծերից ստանում է մեծ գումարներ ու հարստանում, ավելի է ուժեղացնում միլիտարիստական հռետորաբանությունը եւ սրում իրավիճակն առաջնագծում»,- նշում է Գրիգորյանը:

Հատկանշական է, որ վերջերս Հայաստանը Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա Արեւելք-Արեւմուտք տրանսպորտային միջանցքին փորձում էր հակադրել ՌԴ-Վրաստան-ՀՀ-Իրան Հյուսիս-հարավ ուղին: Սակայն այս հարթությունում ավելի շատ հարցեր են կուտակված, քան թե պատասխաններ: Եթե Հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցքը քիչ թե շատ կառուցվում է, ապա հայ-ռուսական երկաթուղու աբխազական հատվածի վերագործարկման հեռանկարը ծածկված է թանձր մշուշով:

Չնայած վերջերս Վրաստանն ու Ռուսաստանը համաձայնել էին վերաբացել առեւտրա-տրանսպորտային միջանցքները Հարավային Օսիայով ու Աբխազիայով, Գելա Վասաձեն վստահ է, որ առայժմ այդ պայմանավորվածությունները կյանքի չեն կոչվի: «Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի հետ ճանապարհների վերաբացումը Թբիլիսիի համար նշանակում է այդ տարածքների գոնե տնտեսական անկախության ճանաչում, ինչը ցանկացած վրացական իշխանության համար կլինի քաղաքական ինքնասպանություն»,- եզրափակում է նա:

Տպել
2703 դիտում

Շոկային սկիզբը, Յուրայի պոկերը ու ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականի ջախջախիչ հաղթանակը

Ծեծկռտուք Արտաշատի զինկոմիսարիատում. ըստ քաղաքացու ահազանգի՝ կապիտանը կոտրել է իր քիթը

Պարզաբանումներ եմ պահանջելու Բելառուսի ու Ղազախստանի նախագահներից. Փաշինյանը՝ ՀԱՊԿ նիստի զարգացումների մասին

Ոստիկանությունը օպերատիվ տվյալներ է ստացել, որ Երեւանում հիպնոսի միջոցով փող են կորզում

Ջիբրալթար-Հայաստան ֆուտբոլային հանդիպման մեկնարկային կազմերը

Երկու օր առաջ Հայաստանում էր, հիմա՝ չգիտեմ. Շարմազանովը՝ Տարոն Մարգարյանի գտնվելու վայրի մասին

Աշխարհը չէի փոխի քո հետ. Սիրուշոն շնորհավորել է Լեւոն Քոչարյանի ծնունդը

Իրական ընդդիմություն կձեւավորվի ընտրություններից հետո

Արսեն Ջուլֆալակյանն ու լրագրողը պարզաբանել են թյուրիմացությունը

Նոր մանրամասներ հոկտեմբերի 27-ին նռնակով կառավարության շենք ներխուժման դեպքից. պարզվել է՝ ով է նա

Արցախի պետնախարար Մարտիրոսյանն ընդունել է Արցախի պետական համալսարանի ուսանողների

Այդ տարածքը իմն է, իմ սեփականությունն է. Լոռու մարզպետը՝ սեփական ատամնաբուժարան կառուցելու մասին

Մարկոս Պիզելին՝ Ղազախստանի առաջնության լավագույն ֆուտնոլիստ

Քաղաքապետն ընդունել է ՀՀ-ում ԵՄ դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիին

Վաչագան Ղազարյանը ցուցմունք է տվել. քննարկվում է կրկին գրավի միջնորդությամբ հանդես գալու տարբերակը

Ավան վարչական շրջանի ղեկավարը հրաժարական է տվել

23-ամյա Վահագնի շնորհիվ մարդկանց կյանքեր կփրկվեն. արյան տարբեր խումբ ունեցողներ շարունակում են արյուն հանձնել

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջնորդությամբ Սիմոն Մարտիրոսյանն ու Գոռ Մինասյանը կպարգեւատրվեն

Հույս ունեմ կկարողանանք Աբաջյանի հերոսությանն արժանի ապրել՝ անկախ նրանից` ինչով ենք զբաղվում. Փաշինյան

Հայ մարզիչը ղազախական ակումբի մանկապատանեկան ֆուտբոլը ղեկավարելու ու Հենոյի գեղեցիկ քայլի մասին