ԲՈՀ-ը հաղթեց գիտպետկոմին. օրինագիծը կչեղարկվի, երկարամյա պատերազմը գոնե առժամանակ կսառեցվի

ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարության Գիտության պետական կոմիտեի եւ Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի (ԲՈՀ) միջեւ ընթացող հակամարտությունը երկար պատմություն ունի: Տեւական ժամանակ է՝ հայտնի է, որ հնարավոր է դադարեցվի ԲՈՀ-ի գործունեությունը, գիտական աստիճանաշնորհման գործառույթը փոխանցվի կոմիտեին ու նաեւ անցում կատարվի գիտական մեկաստիճան համակարգի: Այսինքն՝ լինի միայն գիտական առաջին աստիճան եւ թեկնածուի փոխարեն կոչվի դոկտոր: Գիտպետկոմին էլ մեղադրում էին ԲՈՀ-ը «կուլ տալ» ցանկանալու մեջ:

Կոմիտեի նախագահ Սամվել Հարությունյանը պնդում էր, որ նման մտադրություն ինչքը չունի ու որ կառավարությունը պետք է որոշի՝ ԲՈՀ-ը գործի կոմիտեի կազմո՞ւմ, թե՞ առանձին:

Այժմ, ահա, փորձ է արվում վերը նկարագրվածի համար իրավական հիմքեր ստեղծել: Շրջանառության մեջ է դրվել «Գիտական եւ գիտատեխնիկական գործունեության մասին» օրենքի նախագիծը, որի հեղինակը Գիտության պետական կոմիտեն է:

Այսօր, երբ թեմայի շուրջ զրուցեցինք ԲՈՀ-ի նախագահ Լիլիթ Արզումանյանի հետ, նա տեղեկացրեց, որ ամենայն հավանականությամբ, օրենքի նախագիծն այլեւս չի քննարկվելու:

- Տիկին Արզումանյան, այս ընթացքում Ձեզ կարողացա՞ն բացատրել, հիմնավորել, որ ԲՈՀ-ի անհրաժեշտությունը չկա:

- Ոչ մեկը ոչ մի բան չկարողացավ բացատրել: Եվ, փաստորեն, այդ օրինագծի դեմ դուրս եկան ե՛ւ ԲՈՀ-ը, ե՛ւ Գիտությունների ազգային ակադեմիան եւ ռեկտորների խորհուրդը: «Գիտական եւ գիտատեխնիկական գործունեության մասին» օրենքի նախագիծն, ամենայն հավանականությամբ, դուրս կգա շրջանառությունից:

- Տեղեկություն ունենք, որ Կրթության եւ գիտության նախարարն այցելել է ԲՈՀ, հանդիպել ձեզ հետ ու խոստացել, որ ԲՈՀ-ը պահպանվելու է, շարունակելու է իր գործունեությունը:

- Ես գրել եմ եւ էլի ասում եմ՝ ԲՈՀ-ի լինել-չլինելը քաղաքական հարց է: Առավել եւս այդ հարցը չի կարող քննարկվել Գիտության պետական կոմիտեի շրջանառության մեջ դրած օրենքի նախագծով: 

- Ձեր նշած գիտական կազմակերպությունները հատկապես ինչի՞ն են դեմ հրապարակված օրենքի նախագծում:

- Բացասական եզրակացություն է տրվել ամբողջ օրենքի նախագծին: Մոտ 20 էջանոց կարծիքներ են դրանք: Նախագիծը չստացված է:

- Կարծում եք՝ օրինագիծն ընդհանրապե՞ս կհանվի շրջանառությունից, թե՞ կլրամշակվի, կփոփոխվի եւ նորից կներկայացվի:

- Ես ասում եմ՝ միայն Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կարծիքը եթե կարդաք, կհասկանաք, որ այնտեղ օրենք չկար:

-Իսկ, ըստ Ձեզ, ինչ նպատակ է հետապնդում այդ օրինագիծը:

- Ես չգիտեմ նպատակը: Վատ չէր լինի, եթե իրենցից հարցնեիք, թե ինչ նպատակ էր հետապնդում այս նախագիծը: Ես չեմ հասկանում:

- Սամվել Հարությունյանը մի առիթով մեզ հետ զրույցում ասել էր, որ ինքը ճիշտ է համարում միացյալ կառույց ունենալը, որի ձեռքում կենտրոնանա ամբողջ գիտական ենթակառուցվածքների կոորդինացիան, այդ թվում՝ այլ գերատեսչությունների կազմում գործողների: Նա ասել էր, որ եթե տարբեր, ոչ պրոֆեսիոնալ կառույցների ձեռքում են դրանք կենտրոնացնում, գործը բավականին տուժում է:

- Վերջապես ամեն ինչ տեղն ընկավ. այսինքն՝ նպատակը ամեն ինչ իր ձեռքը վերացնե՞լն է եւ տվյալ դեպքում ոչ պրոֆեսիոնալն էլ 24 տարի գործող ԲՈ՞Հ- ն է: Ես էլ  կարծում եմ՝ ավելի ճիշտ կլինի, որ բոլորը կենտրոնացվեն Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի ձեռքում: Իմիջիայլոց, կարծում եմ, որ գիտական հանրությունն այս գաղափարը ավելի շուտ կողջունի, քան հակառակը:

- Օրենքի նախագծով նաեւ սահմանվում է, որ պաշտոնատար անձինք իրավունք չեն ունենա պաշտոնավարման ընթացքում հավակնել գիտական աստիճանի: Դրա վերաբերյալ ի՞նչ կարծիք ունեք:

- Ես դա ճիշտ եմ համարում, բայց նախանցյալ տարի Արմեն Աշոտյանն առաջ քաշեց այդ գաղափարը՝ օրենքում փոփոխություն առաջարկեց, բայց Ազգային ժողովում չընդունվեց:

- Տիկին Արզումանյան, օրինագիծը շրջանառությունից հանելու որոշումը ձեր հաղթանա՞կն եք համարում, որովհետեւ դուք համառորեն պայքարեցիք ու չընկրկեցիք:

- Եթե անգամ հաղթանակ եմ համարում, միեւնույն է իրականում դա շատ տխուր է, որովհետեւ չեմ կարծում, որ պետական մի կառույցը մյուս կառույցի հետ «պատերազմի» մեջ պետք է մտնի, հետո էլ հանրությունը սպասի, թե դրանցից ով կհաղթի: Դա շատ տխուր է: