Ինքնախաբեություն. մեզ վախեցնու՞մ են

08/02/2018 schedule15:45

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2005 թվականի փետրվարի 9-ի համարում

Հայաստանը շրջանցող Ախալքալակ-Կարս երկաթուղու օրեցօր ավելի իրական դարձող հեռանկարը մեր իշխանոթյուններին կարծես ընդհանրապես չի հուզում: Համենայնդեպս, այս խնդրի շուրջ որեւէ հրապարակային քննարկում իշխանությունները չեն վարում: Մասնագետներին, սակայն, խնդիրը հուզում է: «Իմ կարծիքով՝ մենք պետք է ամեն ինչ անենք, որ Գյումրի-Կարս երկաթուղին բացվի, ինչը կնշանակի, որ Ախալքալակ-Կարսը չի կառուցվի: Թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական առումով մեզ համար սա շատ կարեւոր է»,-Երեկ մեզ հետ զրույցում ասաց ՀՀ տրանսպորտի նախկին նախարար, ներկայումս Լոռու մարզպետ Հենրիկ Քոչինյանը: Միանգամից նշենք, որ Հ.Քոչինյանը համարվում է տրանսպորտի բնագավառի լավագույն մասնագետը ՀՀ-ում: Ընդամենը հիշեցնենք, որ Քոչարյան-Ալիեւ քիվեսթյան հայտնի հանդիպմանը հենց Քոչինյանն էր մասնակցում որպես փորձագետ:

Մի խոսքով, թերեւս անվիճելի է, որ Ախալքալակ-Կարս նախագծվող երկաթուղու վերաբերյալ նրա տեսակետները շատ ծանրակշիռ են: Ինչեւէ, Ախալքալակ-Կարս երկաթուղու մասին: Իշխանական քարոզչամիջոցները այդ երկաթուղու կառուցման հեռանկարը անիրականանալի են համարում տեխնիկական՝ ինժեներական  պատճառներով: Խնդիրն այն է, որ նախագծվող այդ երկաթուղու մի որոշակի հատված ունենալու է բավական մեծ թեքություն, ինչը սահմանափակելու է շարժակազմերի վագոնների քանակը: Ըստ այդմ, որոշակի հատվածներում շարժակազմերը կարող են բաղկացած լինել ընդամենը 20 վագոնից: Արդյո՞ք դա այդպես է: Ըստ Հ.Քոչինյանի՝ նման խնդիր կա, բայց «Թբիլիսի-Գյումրի-Կարս երկաթուղին էլ ունի այդպիսի խնդիր՝ Այրումից մինչեւ Վանաձոր ցորենով բեռնված 14 վագոնից ավելին հնարավոր չէ քաշել»,-ասում է նա:

Եւ ընդհանրապես, գոյություն ունեցող երկաթուղին հետաքրքիր պատմություն ունի: «Երբ ցարը կառուցում էր երկաթգիծը, երեք ծրագիր կար. ինչ որ հիմա կա՝ Թբիլիսի-Գյումրի-Կարս, ինչ որ հիմա քննարկում են Թուրքիան, Վրաստանն ու Ադրբեջանը՝ Թբիլիսի-Ախալքալակ-Կարս եւ եւս մեկը, որը դրանից մի փոքր արեւելյան մասով էր անցնելու, բայց նույնպես շրջանցելու էր Հայաստանը, այդ երեքից տեխնիկական առումով ամենաբարդը եղել է այն երկաթուղին, որը կա այսօր՝ կամուրջների, թունելների, ինժեներական այլ կառույցների առումով: Այդ երկաթուղին կառուցելը շատ թանկ է եղել նույնիսկ ցարական Ռուսաստանի համար, եւ Ֆրանսիայից վարկ վերցնելու անհրաժեշտություն է առաջացել»,-մեզ հետ զրույցում ասաց նախկին նախարարը:

Իհարկե, ըստ պրն Քոչինյանի, որոշակի տեխնիկական խնդիրներ կան, որոնք, թերեւս, ազդեցություն չեն ունենա նման երկաթգիծ կառուցելու վերջնական որոշում կայացնելիս: Այդուհանդերձ, կկայացվի՞ այդպիսի որոշում, թե՝ ոչ: «Ես մի ինչ-որ ներքին համոզմունք ունեմ, որ Ախալքալակ-Կարսը չեն կառուցելու: Այդ խաղաքարտը օգտագործում են մեզ վախեցնելու, Ղարաբաղյան հարցի լուծումը արագացնելու համար»,-ասում է Հ.Քոչինյանը: Կարող ենք գրազ գալ, որ տարիներ առաջ, երբ նախագծվում էր Բաքու-Ջեյհան նավթամուղի՝ ՀՀ-ն շրջանցող տարբերակը, շատ-շատերը նույնպիսի ներքին համոզմունք, ունեին, որ այդ նավթամուղը չի կառուցվի կամ կառուցվելու դեպքում անպայման կանցնի տնտեսապես ամենաշահավետ ճանապարհով՝ ՀՀ-ի տարածքով: Նավթամուղը կառուցվեց, ընդ որում՝ շրջանցելով ՀՀ-ի տարածքը: 

Այս ֆոնին, իհարկե, պրն Քոչինյանը նշում է, թե իրանական կողմի հետ Հայաստանը բանակցել է Զանգեզուր-Մեղրի-Իրան երկաթուղու կառուցման հեռանկարը, որը, ըստ նրա, կարժենա մոտ 1,5 մլրդ դոլար: Ինքնին հասկանալի է, որ նման երկաթուղի երբեւէ չի կառուցվի, քանի որ դրա շահագործումը տնտեսապես անշահավետ է: Ինչը չի կարելի ասել Ախալքալակ-Կարս երկաթուղու մասին: Սրա շինարարությունը, ըստ նախկին նախարարի, կարժենա առավելագույնը 500 մլն դոլար: Եւ հաշվի առնելով այն մեծ ապրանքաշրջանառությունը, որը կիրականացվի այս երկաթուղով՝ թույլ է տալիս պնդել, որ Ախալքալակ-Կարս երկաթուղու շահագործումը տնտեսապես շահավետ է, իհարկե՝ միայն այն պարագայում, եթե չվերագործարկվի Գյումրի-Կարս երկաթուղին: Սա էլ ուրիշ վտանգ է պարունակում:

Եթե Քոչինյանի ներքին համոզմունքը դավաճանի, եւ երկաթուղին այնուամենայնիվ կառուցվի, ապա Գյումրի-Կարս երկաթուղին չվերագործարկելը ձեռնտու կլինի ոչ միայն Ադրբեջանին ու Թուրքիային, այլ նաեւ  Վրաստանին, որը եկամուտներ է ստանալու Ախալքալակ-Կարս երկաթուղուց: Այդ ժամանակ արդեն իրավիճակը տարածաշրջանում կփոխվի 180 աստիճանով: Ներկայումս տարածաշրջանի երկրներն են ձգտում, որ հայկական երկաթուղին գործարկվի, ինչը մեզ համար շահեկան վիճակ է ստեղծում: Ախալքալակ-Կարս երկաթուղու կառուցման պարագայում մենք են լինելու, պատկերավոր ասած, խնդրողի դերում, որպեսզի երկաթուղով իրականացվող տարանցիկ ապրանքաշրջանառության մի մասն էլ անցնի ՀՀ-ով: Իսկ սա արդեն խիստ շահեկան պայմաններ է ստեղծելու մեր հարեւանների համար, իհարկե՝ Հայաստանի դիրքերի կտրուկ անկման հաշվին:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
477 դիտում

Հայ պատգամավորները մարտին կմեկնեն ԱՄՆ՝ Կոնգրեսում ընդունելության

Լրագրողները հնարավորություն չունեցան Ա․ Սարգսյանին հարց տալու, նա գաղտնի մուտքով է եկել ԱԺ

Ժիրայր Սեֆիլյանին սպասվում է անարդարադատություն. Վահան Բադասյանը եկել է նրան տեսակցելու

Ճանճի թրթուրներ․ «Lutik»-ը ներմուծող ընկերությունը խոստացել է վերացնել թերությունները

Քննիչը կատարել է կեղծիք, կոծկել հանցագործություն․ քրգործի նախաքննությունն ավարտվեց

Գյումրիում փլուզված շենքի տարհանված բնակիչները բնակարան են պահանջում քաղաքի կենտրոնում

Պոլսո Հայոց պատրիարքը պետք է ազատ ընտրվի․ ստամբուլահայ համայնքը ստորագրահավաք է սկսել

Կիեւյան կամրջի տակ 26-ամյա երիտասարդի դի են հայտնաբերել․ նրան որոնում էին իրավապահները

Ո՞վ էր առաջին հայը, որ 400 տարի առաջ հաստատվեց ԱՄՆ-ում․ Հայկ Դեմոյանի ծավալուն աշխատանքը

Ռուս ֆուտբոլասերներն Իսպանիայում անկարգություններ են հրահրել. իսպանացի ոստիկան է մահացել

Արթուր Սաքունցն Ազգային Ժողովի ամբիոնից Մարտի 1-ի մեղավորների անուններ տվեց (տեսանյութ)

Քաշքշել են․ լրագրող Նարինե Ավետիսյանի դեպքով հարուցված քրգործն ուղարկվել է դատարան

Հրդեհ Դադիվանքում. տանը 4 երեխա է եղել, 2-ին փրկել են, 7-ամսական զույգերը մահացել են

Թվային ցատկ․ վարչապետին ներկայացվել է՝ ինչպես է ձեւավորվում ՀՀ-ում թվային միջավայրը

«Արսենալը» քիչ էր մնում իր համար լուրջ խնդիրներ ստեղծեր. պարտվեց 1:2. Եվրոպա լիգա

Արգենտինայում ՌԴ-ի դեսպանատանն հայտնաբերել են 400 կգ կոկաին․ կան ձերբակալվածներ

Արտակարգ դեպք Գյումրիում․ փլուզվել է 4 հարկանի շենքի երկու հարկը

Նիկոլ Փաշինյանը պատրաստ է կրկին «գործուղվել» Ազատության հրապարակ

«Արթիկ» ՔԿՀ են փորձել տեղափոխել բջջային հեռախոս ու սիգարետի տուփերով թմրամիջոցներ

Թուրքիան քննադատել է Նիդերլանդների կողմից Հայոց ցեղասպանության բանաձեւերի ընդունումը