Երկընտրանք. կորցնե՞լ, թե՞ գտնել

06/03/2018 schedule16:05

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2005 թվականի մարտի 5-ի համարում

Ամեն ինչ խոսում է այն մասին, որ Հայաստանը կանգնած է լրջագույն ճամփաբաժանի առաջ: Այս իրավիճակը քաղաքագետները դիտարկում են հիմնականում արտաքին քաղաքական տեսանկյունից: Սակայն տնտեսական առումով եւս ակնհայտ է դառնում, որ Հայաստանը կանգնած է չափազանց սկզբունքային երկընտրանքի առաջ՝  պատկերավոր ասած, Ռուսաստանի հե՞տ, թե՞ առանց Ռուսաստանի: Ընդամենը մի քանի օր առաջ Իրանի Կասպից ծովի եւ ԱՊՀ երկրների գործերով հատուկ ներկայացուցիչ Մեհդի Սաֆարին եւ Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոն հետաքրքիր զրույց են ունեցել Կիեւում: Քննարկելով Իրանի եւ Ուկրաինայի տնտեսական համագործակցության հեռանկարները Սաֆարին ու Յուշչենկոն շոշափել են իրանական գազը Ուկրաինայի տարածքով Եվրոպա հասցնելու խնդիրը:

Ընդ որում քննարկման ժամանակ հատուկ շեշտվել է, որ Հայաստանն ու Վրաստանը դիտարկվում են որպես տարանցիկ երկրներ այդ գազի համար: Գազամուղը որը ներկայումս քննարկման առարկա է, այն նույն հայտնի գազամուղն է, որը իրանական գազը Հայաստանով, Վրաստանով, Սեւ ծովի հատակով, Ուկրաինայով պետք է հասնի Եվրոպա: Այս գազամուղի գաղափարը քննարկվում է արդեն ամենաքիչը մեկ տասնամյակ: Վերջին մի քանի տարիներին արդեն մոտավոր տեխնիկա-տնտեսական հաշվարկներ էին արվում: Սակայն հզորագույն այս կառույցի շուրջ քաղաքական որոշում այդպես էլ չէր կայացվում: Եւ պատճառը մեկն էր: Այդ գազամուղի շինարարությանը կտրուկ դեմ էր Ռուսաստանը, քանի որ այն շրջանցելու է իր տարածքը եւ դառնալու Եվրոպային մատակարարվող ռուսական գազի հզոր այլընտրանքը:

Այսինքն ուղղակիորեն շոշափում է Ռուսաստանի շահերը: Իսկ այդ շահերը Վրաստանում եւ Ուկրաինայում, իհարկե պաշտպանում էին Շեվարդնաձեն ու Կուչման: Հիմա նրանք անցել են «վաստակավոր» հանգստի: Սա է պատճառը, որ արդեն ամենաբարձր քաղաքական շրջանակներում քննարկվում է այդ գազամուղի հարցը: Ընդ որում քննարկվում է բավական ինտենսիվ եւ ոչ միայն Ուկրաինայում: Փետրվարի 28-ին Վրաստանում տեղի է ունեցել կառավարության ընդլայնված նիստ, որը նվիրվել է Վրաստանի էներգետիկ ճգնաժամի հաղթահարման խնդիրներին: Վրաստանի նախագահ Մ.Սահակաշվիլիի գլխավորությամբ անցկացված նիստի ժամանակ այդ երկրի էներգետիկայի նախարար Նիկա Գիլաուրին հայտարարել է, որ ճգնաժամի հաղթահարման համար մի շարք միջոցառումների շարքում է նաեւ Իրանական գազը Վրաստան հասցնելու հարցը:

Տվյալ դեպքում պետք է նկատել, որ իրանական գազը Վրաստան պետք է հասնի հենց Հայաստանի տարածքով: Այսպիսով Ուկրաինան եւ Վրաստանը արդեն խոսում են գազամուղի մասին: Իսկ մերոնք: «Այս խողովակաշարը, որ մենք կառուցում ենք (Իրան-Հայաստան գազամուղը. խմբ) ունի այն տեխնիկական պարամետրերը, որ կապահովի միայն Հայաստանի ներքին պահանջարկը: Վաղը մյուս օրը, եթե խնդիր կառաջանա տրանզիտի համար, ապա դժվար չէ դրա կողքից երկրորդ խողովակը քաշել: Եթե  իրոք կլինի անհրաժեշտություն Հայաստանի տարածքով տրանզիտ գազի առաքում կազմակերպելու, ապա  կարելի է հանգիստ լուծել այդ խնդիրը»,- նախորդ օրը հրավիրած ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց ՀՀ էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը: Բայց Հայաստանը Վարաստան կամ Ուկրաինա չէ:

Հայաստանի կախվածությունը Ռուսաստանից այնաստիճան մեծ է, որ նույնիսկ ներքին պահանջարկի մի մասը բավարարող Իրան-Հայաստան գազամուղի շինարարության թույլտվությունը Հայաստանը ստացավ Ռուսաստանից: Արդյոք Հայաստանը ունի այն քաղաքական ռեսուրսը, որպեսզի կարողանա դիմակայել Ռուսաստանի ճնշումներին: «Հայաստանը ազատ անկախ երկիր է, եւ եթե գտնի որ այդ տրանզիտով տնտեսական առումով դա իրեն շահավետ կլինի ես համոզված եմ , որ այդ քաղաքական ռեսուրսը կգտնվի: Ի՞նչ կա որ, կարելի է մի տեղ գտնել, մի տեղ կորցնել: Կարող է գտածը ավելի շատ լինի այդ տրանզիտի արդյունքում, քան կորցրածը»,-մեր հարցին ի պատասխան անակնկալ պատասխան տվեց պրն Մովսիսյանը:

Այս հայտարարությունները ուշագրավ են նրանով, որ մինչ այժմ Իրան-Հայաստան գազամուղի մասին խոսելիս մեր պաշտոնյաները իրենց պարտքն էին համարում անպայման շեշտել, որ Հայաստանի տարածքով գազի տարանցիկ փոխադրման հարց չի քննարկվում: Իսկ ահա Մովսիսյանը առաջին անգամ խախտեց այս ավանդույթը: Նա փաստորեն ուղղակիորեն ակնարկեց, որ եթե Հայաստանը դառնա իրանական գազի համար տարանցիկ երկիր, ապա կհայտնվի Ռուսաստանի ճնշումների տակ, բայց նախարարը չբացառեց, որ տարանցիկ լինելու պարագայում Հայաստանը կարող է ավելին շահել, քան կորցնել Ռուսաստանի ճնշումներից: Եթե մեր իշխանական վերնախավում արդեն սկսել են նման հարցեր քննարկել, ապա սա արդեն հուսադրող է: Կուզենայինք, որ մեր իշխանությունները ի վերջո հասկանային՝ եթե այդ գազամուղը չանցնի Հայաստանով, ապա կանցնի կամ Ադրբեջանով, կամ Թուրքիայով: Բայց անպայման կկառուցվի:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
754 դիտում

Արսեն Ջուլֆալակյանը կմասնակցի ՀՀ գավաթի խաղարկությանը

Սոս Սարգսյանի թատրոնն առանց տնօրենի եւ գեղղեկավարի. Չալդրանյանն ազատման դիմում է ներկայացրել

Իրավական առումով անվիճարկելի համապետական ընտրությունների անցկացումն այլևս իրողություն է. «Ժառանգություն»

Դատարան է ներկայացել Հայկ Սարգսյանի դեմ ցուցմունք տված «Կենտրոնի Կյաժը». նիստերի դահլիճում է նաեւ Խաչատուրովի որդին

Հայտնի են ՀՀ-ում նոր կազմավորված զինվորական կոմիսարիատների եւ նրանց տեղակայման վայրերը

Վերջապես ՀՀ-ում ձևավորվում է լեգիտիմ իշխանություն․ Ջավախքի ՀԿ-ների հայտարարությունը

Բարձրացնել որակը եւ նվազեցնել ջրի կորուստները․ Ավինյանն ընդունեց «Վեոլիա»-ի ներկայացուցչին

Աշոցքում ձյունը չի դադարում

Սիրիայում նոր ռազմական գործողություն ենք սկսելու․ Էրդողան

Կինոռեժիսոր Հովհաննես Գալստյանը Լիլիթ Մակունցի աշխատասենյակում դադարեցրեց հացադուլը

Վաչագան Ղազարյանի պաշտպանները ինքնաբացարկի միջնորդություն են ներկայացրել դատավորին. նիստը մեկ ժամով ընդմիջվել է

«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում հայտնաբերվել է 86.7 գրամ կանաչ գույնի զանգված․ ԱԱԾ է հրավիրվել ոստիկան

Դահուկասպորտի ֆեդերացիայում տարաձայնություններն անցյալում են. Գագիկ Սարգսյան

Օրենքի արգելքի դեմ ցանկացած գործողություն մի փոքր անհասկանալի է լինում. Փամբուխչյան

Արմեն Գևորգյանը մեղադրվում է խոշոր չափերով կաշառքի, փողերի լվացման և սահմանադրական կարգի տապալմանն օժանդակելու համար

2019 թվականի հունվարի 1-ից ծայրահեղ աղքատ թոշակառու Հայաստանում չի լինելու (տեսանյութ)

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի ստուգումները չեն ավարտվել

Օր 10-րդ. այսօր հացադուլի մեջ գտնվող ռեժիսորի ծնունդն է, նա կհանդիպի Մակունցին

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը փակ է տրանսպորտային բոլոր միջոցների համար

Զինծառայողը ինքնասպանության փորձ է կատարել