«Ավելի վատ. սրանք քաղաքի լավագույն մարդիկ են» Լիլիթ Ավագյանի հոդվածը

26/05/2018 schedule15:25

Հոմերոսի, Շեքսպիրի ժամանակ էլեկտրականություն չկար: Ու այնպես չէ, որ մարդիկ լավ էին գրում կամ մինչեւ այսօր անգերազանցելի են համարվում, քանի որ գրում էին մոմի լույսի տակ: Նրանց ժամանակ չկային ստեղծագործական միություններ: Արտիստները, որոնք խաղում էին Շեքսպիրի «Գլոբուս» թատրոնում, պետական  հովանավորություն չունեին: Նպատակ ունեի՞ն Հոմերոսն ու Շեքսպիրը կրթել «մատաղ սերնդին», պատմությունը լռում է:

Ստեղծագործող, իր գործով զբաղվող մարդու համար ամենեւին կարեւոր չէ՝ ով է երկրի նախագահը կամ վարչապետը, որքանով են կայացած քաղաքացիական ինստիտուտները կամ որքան է կոռուպցիայի մակարդակը: Նա ստեղծագործում է՝ քանդելով կարծրատիպը, որի անունը «բարձր մշակույթ» է:

Երբ մշակույթի գործիչները հանդիպում են երկրի ղեկավարին, նրանից ավանդաբար փող ու ուշադրություն են խնդրում: Մեկ էլ՝ որ թատերական կամ երաժշտական խմբերը պետական կարգավիճակ ստանան: Այսինքն՝ ֆինանսավորվեն բյուջեից: Դե, այնպես է պատահում, որ թատրոնի կամ համերգասրահի դահլիճը կիսադատարկ է, տոմսերը չեն վաճառվել: Այդ անհարմարությունը հնարավոր կլինի շտկել գոնե կանոնավոր աշխատավարձով:

Մշակույթի գործիչները վստահ են, որ հասարակությունն այնքան զարգացած չէ՝ գնահատելու արվեստը: Երկրի ղեկավարներն էլ ինչ-որ բան այնպես չեն անում, թե չէ ներկայացումներին ու համերգներին անշլագ կլիներ: Իսկ Վիգեն Չալդրանյանը կստանար «Օսկար»՝ տղամարդու լավագույն դերի, լավագույն ռեժիսուրայի, լավագույն սցենարիստի եւ անգամ երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդ դերասանի նոմինացիաներում:

Մշակույթի գործիչները մտքով դեռեւս խորհրդային շրջանում են, որտեղ նոմենկլատուրա էին՝ իբրեւ ստեղծագործական ինտելիգենցիայի ներկայացուցիչներ՝ հանգստյան տներով, բարձր հոնորարներով …

Մշակույթի գործիչներն իրենց վերագրում են առաքելություն՝ դաստիարակելու «մատաղ սերնդին» ու հասարակությանը:

Խորհրդային ժամանակներում ձեւավորված մշակութային գործիչների հավակնոտ դերը` լինել ազգի առաքյալները, անկախության տարիներին արագորեն իրեն սպառեց: Անկախությունը ցույց տվեց հայ մտավորականների, մշակութային գործիչների համեստ, չափազա՛նց համեստ տեղը հասարակական կյանքում: Ավելի ստույգ` նրանք իրենց դերը խիստ սահմանափակեցին` վերածվելով պարզապես ինտելեկտուալների: Եվ մարդիկ հանկարծ պարզեցին, որ կյանքն այնքան էլ սարսափելի չէ առանց մշակույթի գործիչների: Մտավորականությունը կորցրել է իր խորհրդանշական կապիտալը` լինել որոշակի արժեքներ կրող մարդկանց համախումբ, որն ազդեցություն ունի հասարակության կարծիքի ու ճաշակի ձեւավորման գործում:

Հասարակական օրգանիզմը կամաց-կամաց կորցրեց իր ամենակարեւոր օրգանը` ուղեղը: Ուղեղի դերը ստանձնեցին ամենեւին ոչ մտածելու համար նախատեսված օրգաններ:

Թվում է՝ ժամանակի զգացողությունը մշակույթի գործիչների դեպքում անհամեմատ սուր է: Սակայն երեկ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումը ոչնչով չէր տարբերվում ամիսներ առաջ Սերժ Սարգսյանի հետ նմանատիպ հանդիպումներից:

Նրանք իրենց անձի մեծությանն  ու տաղանդին համարժեք ուշադրություն են ակնկալում եւ չստանալով՝ նյարդայնանում են: Մխիթարել նրանց կարող է բյուջեից ամեն ամիս տրվող աշխատավարձն ու իշխանությունների ուշադրությունը:

Իշխանությունների եւ «ստեղծագործական ինտելիգենցիայի» հարաբերությունները մեր երկրում հստակ են եղել. իշխանությունը ստեղծագործող մարդկանց վերաբերվել է որպես սպասարկող անձնակազմի: Ընդ որում՝ վերջինիս համաձայնությամբ:

Եվ լրիվ տրամաբանական էր՝ երբ ինչ-որ բան ստեղծագործող մտավորականության սրտով չէր, անմիջապես նամակներ էին գրվում: Նամակի տակ իրենց ինքնագրերն են դնում բոլոր նրանք, ովքեր վստահ են` նամակը ստանալուն պես ղեկավարն անհամբերությամբ ձեռքով կպատռի ծրարը ու կընթերցի հարգարժան ստորագրություններով հարուստ այդ գրությունը:

Ժամանակին Ռոբերտ Քոչարյանին ու Սերժ Սարգսյանին նամակներով դիմող մտավորականները երեկ էլ նույն հարցով դիմեցին արդեն վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ պետք է փոխել հանրապետության խորհրդանիշները՝ գերբը, որի վրա պատկերված Արարատը ոչ այն է Արարատ է, ոչ այն է՝ Արագած, իսկ Նոյյան տապանը ՝ բիբլիական պատկառանք չներշնչող մակույկ: Գերբի վրայի երկգլխանի արծիվը ավելի շատ աղավնու է նման, իսկ առյուծն էլ անառողջ տեսք ունի, քանի որ բաշը նոսր է: Հիմնը ոգեւորիչ չէ, երաժշտությունն՝ անհաջող, պարզունակ:

Այն հարցերը, որոնք բարձրացնում են մշակույթի գործիչները երկրի ղեկավարների առաջ, գուցե կարեւոր, սակայն, խոշոր հաշվով, հասարակական կյանքի վրա որեւէ ազդեցություն չունեցող դետալներ են: Իրենց ողջ էներգիան սպառելով նման հարցերի վրա՝ այդ մարդիկ սպառում են ավելի խոշոր բան` սեփական հեղինակությունը:

Լինել մշակութային գործիչ, նշանակում է ընդունել սոցիալական վարքագծի որոշակի կանոններ` հարգանք մարդու հանդեպ, պատասխանատվություն հասարակության առաջ եւ լուրջ հեռավորություն իշխանություններից: Զգալի հեռավորություն՝ անգամ ամենալեգիտիմ իշխանությունից:

Երկրի ղեկավարներից ուշադրություն հայցելը պիտի որ մշակույթի գործչի համար նվաստացուցիչ լինի: Իրենց խնդիրներն անգամ սեփական տաղանդի միջոցով լուծելու մասին նրանք չեն էլ ուզում լսել: Զրուցում ես մշակույթի գործիչների հետ, նրանք թափ են տալիս ձեռքը` ի՞նչ եք ուզում մեզնից, մենք անզոր ենք, փող չունենք, պետական հովանավորություն չկա, ներկերը թանկ են եւ այլն:

Վարչապետի եւ մշակույթի գործիչների երեկվա հանդիպման տպավորությունն անուրախ էր: Հիշեցնում էր հայտնի ֆիլմի երկխոսությունը:

- Սա ժողովու՞րդն է:

- Սա ժողովուրդը չէ: Սա ավելի վատ է, քան ժողովուրդը: Սրանք քաղաքի լավագույն մարդիկ են:

Տպել
4229 դիտում

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է Դոնալդ Թրամփի կողմից տրված ընդունելությանը

Բողոք չունենք. Մխիթարյանի մայրը՝ տղայից դիվանագիտական անձնագիրը վերցնելու մասին

Ինչպե՞ս են լուծվելու մայրաքաղաքի տրանսպորտային խնդիրները. մանրամասնում է Սրբուհի Ղազարյանը

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն աշխատանքային այցով կմեկնի Տաջիկստան

Զորակցեք ու աջակցեք ՀՀ նոր եւ ժողովրդական կառավարությանը. կոչ Եվրամիության կառույցներին եւ միջազգային հանրությանը

Ավտովթար Լոռիում. հիվանդանոց տեղափոխված վիրավորները բրիտանացիներ են

Պուտինը դժվար թե մինչեւ տարեվերջ ժամանի Հայաստան. ՌԴ-ից արձագանքել են ՀՀ ԱԳՆ-ի հայտարարությանը

Երեւանում քննարկվել են երեխաների հանդեպ բռնությանը վերջ դնելու ճանապարհային քարտեզը

Սարգսյանը ֆրանսիական Dassault ընկերության հետ համատեղ գործակցության կոնկրետ ծրագրի մասին է պայմանավորվել

Զինծառայողի նկատմամբ բռնություն է գործադրվել. նրա մահվան դեպքով մեղադրանք է առաջադրվել համածառայակցին

Հայաստանում կհիմնվի ADS ընկերության ֆինանսական ծառայությունների տարածաշրջանային կենտրոն. հանդիպում Փարիզում

Գյումրիում քննությունների չեկած ուսանողները դիպլոմ են ստացել, կրթաթոշակները յուրացվել են. դատախազություն

Ինչո՞ւ է Մխիթարյանից վերցվել դիվանագիտական անձնագիրը

Նուրբ եւ սկզբունքային հարց. ի՞նչ է լինելու հուլիսի 5-ի հետ

Ի՞նչ է տեղի ունեցել. կարեւորը՝ անփորձանք տուն գամ

Ինչո՞ւ չմեկնեց. արա, մենք զանգի ենք սպասում

Փաստարկները օդից բերված չէին, պետք է փորձենք տարբերակներ գտնել. գյուղնախարար

Պաշտոնի չարաշահո՞ւմ է եղել Ավանի մշակույթի տանը. ում քույրն է 2008-ից «ընտրված» տնօրենը

«Սպիտակ»-ը արցունքների մասին չէ. տեղի ունեցավ երկրաշարժի 30-րդ տարելիցին նվիրված ֆիլմի պրեմիերան

Մենք գլուխներս կախ չենք ստորագրի ամեն մի փաստաթուղթ եւ չենք սեղմի ամեն մի կոճակ. Արման Աբովյան