Մութ սխեմաներ հայկական ատոմակայանում

Մեր ատոմակայանը, ինչպես հայտնի է, կանգնել է հերթական վերանորոգման, եւ նաեւ աշխատանքներ են տարվելու դրա շահագործման ժամկետները երկարացնելու ուղղությամբ: Սակայն կան մտավախություններ, որ ատոմակայանի չաշխատելը կարող է նախատեսվածից ավելի երկար տեւել: Որպեսզի հասկանանք, թե ինչ է դա նշանակում, ընդամենը ընդգծենք, որ ատոմակայանի չաշխատելու յուրաքանչյուր օրը մոտ 200 հազար դոլարի վնաս է հասցնում էներգահամակարգին:

Ի՞նչն է հիմք տալիս այդպիսի մտավախություններ ունենալու համար: Ատոմակայանում վերը նշված աշխատանքները սկսելու համար դեռ ապրիլի վերջին գրեթե բոլոր սարքավորումները պետք է լինեին ատոմակայանի տարածքում: Խոսքը շատ բարդ, հատուկ պատվերով պատրաստված սարքավորումների մասին է, որոնք, հասկանալի է, խանութներում չեն վաճառվում: Բայց մինչեւ հիմա այդ սարքավորումների նույնիսկ կեսը չի բերվել: Եվ դրա պատճառները տարօրինակ են:

Խնդիրն այն է, որ ՀՀ էներգետիկայի նախկին նախարար Աշոտ Մանուկյանը որոշեց «կարգաբերել» ատոմակայանի աշխատանքը: Նա փոխեց ՀԱԷԿ-ի կանոնադրությունը, ստեղծեց նոր պաշտոն՝ գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ, որը, ըստ փոփոխված կանոնադրության, ենթարկվում է ուղիղ նախարարին: Նախկինում էլ այդպիսի հաստիք կար՝ ՀԱԷԿ-ի գլխավոր ինժեները հանդիսանում էր նաեւ առաջին տեղակալ: Արդյունքում, հիմա ՀԱԷԿ-ում կա երկու առաջին տեղակալ: Նոր առաջին տեղակալի պաշտոնում նշանակվեց «գազավիկ» Արթուր Բաղդասարյանը, որը զբաղեցնում էր ԲԷՑ ՓԲԸ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը: Նա, իհարկե, ատոմակայան եկավ իր իսկ թիմով՝ ընդհանուր հարցերով տնօրեն, ՀՀ ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանի բարեկամ Արսեն Քամալյան (վերահսկում է անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքները, պահեստային տնտեսությունը, ավտոտրանսպորտային տնտեսությունը եւ այլն), ֆինանսական տնօրեն Էդուարդ Սանամյան (ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության պետ, գեներալ Սամվել Սանամյանի որդին) գլխավոր հաշվապահ, գնումների ծառայության պետ, անձնակազմի կառավարման ծառայության պետ, շինարարության բաժնի պետ։    

Այլ կերպ ասած, ՀԱԷԿ-ում տեղի ունեցավ կառուցվածքային կտրուկ փոփոխություն եւ, պատկերավոր ասած, տեխնիկական անձնակազմից անկախ սկսեց գործել «տնտեսական» բլոկ: Տեսականորեն սա հնարավոր է եւ ճիշտ որոշում լիներ՝ տեխնիկական մասը անջատվում է տնտեսականից, եւ յուրաքանչյուրը զբաղվում է իր ոլորտով: Բայց դա՝ տեսականորեն: Գործնականում իրերը դասավորվեցին բոլորովին այլ կերպ: Ատոմակայանի վերանորոգման եւ գործունեության ժամկետի երկարացման համար նախատեսվող սարքավորումների գնումների հարցում սկսեցին տարօրինակ բաներ կատարվել: Գնման գործընթացները սկսեցին ձգձգվել, գնվելիք ապրանքների չափանիշներում փոփոխություններ տեղի ունեցան: Օրինակ, եթե «տեխնիկական» անձնակազմը որոշել էր որ պետք է գնվեն մի ինչ- որ x չափանիշներով լամպեր, ապա նոր՝ «տնտեսական» անձնակազմը դրանց վրա ավելացրեց իր նախընտրելի չափանիշները: Արդյունքում գնվելիք ապրանքը թանկացավ: Ու մի տարօրինակ զուգադիպությամբ հայտնվեցին ինչ- որ նոր կազմակերպություններ, որոնցից այդ՝ թանկացված ապրանքները ձեռք բերվեցին «մեկ անձից գնում» ռեժիմով: Հասկանալի է, չէ՞, թե ինչ սխեմա է թաքնված սրա տակ:

Արդյունքը այն է, որ ՀԱԷԿ-ում ստեղծվել է զավեշտալի իրավիճակ, երբ միջուկային եւ ճառագայթային անվտանգության համար պատասխանատու անձանց (գլխավոր տնօրեն եւ գլխավոր ճարտարագետ) որոշումները չեն կատարվում կամ կատարվում են բավականին ուշացումներով։ Ու հիմնական պատճառն այն է որ այս նոր՝ «տնտեսական» թեւը, ըստ էության, չի գտնվում գլխավոր տնօրենի ենթակայության տակ։

Մի փոքր լրացում: Արթուր Բաղդասարյանը ՀԱԷԿ է եկել 1,55 մլն դրամ աշխատավարձով, շատ արագ կազմակերպվեց նրա առանձնասենյակի կապիտալ վերանորոգումը (չհաստատված տեղեկություններով՝ մոտ 7 մլն դրամ), որպես ծառայողական մեքենա նրա կողմից օգտագործվում էր ԲԷՑ ՓԲԸ-ին պատկանող, Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորմամբ իրականացվող ծրագրերի շրջանակում ձեռք բերված «Տոյոտա Լենդքրաուզեր» 500օօ01 համարանիշի մեքենան, որի համար ամսական տրամադրվում էր 800 լիտր բենզին, ՀԱԷԿ-ի հաստիքացուցակում ավելացան մի քանի հաստիքներ (վարորդներ, օգնականներ): Ընդհանուր առմամբ, միայն աշխատավարձերի մասով ֆոնդը ավելացավ ամսական մոտ 4 մլն դրամով։

Բառացիորեն օրերս ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության մի հաղորդագրության համաձայն՝ ԲԵՑ-ը ժամանակին պայմանագիր է կնքած եղել «Բիգ էներգո» ընկերության հետ, որը պետք է ներկեր բարձավոլտ լարերի հենարանները: Սակայն ստանալով աշխատանքի ողջ գումարը՝ թերի է կատարել այն: Սակայն պատվիրատուն, այսինքն «ԲԵՑ»-ը, «չի նկատել» թերությունները եւ ընդունել է աշխատանքը: Արդյունքում հասցվել է 20 մլն դրամի վնաս: Այդ ժամանակ «ԲԷՑ»-ի գլխավոր տնօրենը եղել է Արթուր Բաղդասարյանը: