Ի՞նչ անել. փակուղի ընդդիմության համար

20/06/2018 schedule16:35

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2005 թվականի հունիսի 17-ի համարում

Ընդունելով Վենետիկի հանձնաժողովի սկզբունքային առաջարկությունները՝ Հայաստանի իշխանություններն ընդդիմությանն, ըստ էության, մտցրեցին փակուղի: Բանն այն է, որ ուղիղ մեկ տարի է ընդդիմությունը հայտարարում է, թե սահմանադրական նախագծի վերաբերյալ իրենք կիսում են Վենետիկի հանձնաժողովի բոլոր առաջարկներն, ու քանի որ իշխանությունները մերժում են ընդդիմություն-Վենետիկ համատեղ առաջարկությունները, իրենք սահմանադրական հանրաքվեն վերածելու են Քոչարյանի վստահության  հանրաքվեի:

Սակայն Վենետիկի համառ պնդումներից հետո Հայաստանի իշխանություններին այլ բան չէր մնում, քան ընդունել այդ առաջարկները գրեթե առանց վերապահումների. քաղաքապետի ընտրության մասին դրույթը հանվել է Սահմանադրության նախագծից, կարգավորվելու է օրենքով եւ ըստ իշխանությունների տված խոստումների, քաղաքապետը լինելու է ընտրովի, ՀՀ գլխավոր դատախազին նախագահն այլեւս  միանձնյա չի նշանակելու, այլ նրա առաջարկած թեկնածուին նշանակելու է խորհրդարանը, Արդարադատության խորհրդի նախագահին չի նշանակելու երկրի նախագահը, իսկ կառավարության ձեւավորման գործում զգալիորեն մեծանալու է խորհրդարանի դերը:

Երեկ ԱԺ-ում տեղի ունեցած քննարկումների ժամանակ կառավարության ձեւավորման եւս մեկ մոդել է քննարկվել՝ լիտվականը, որն էլ, ըստ կոալիցիայի, ամենայն հավանականությամբ, կամրագրվի վերջնական փաստաթղթում: Ըստ այդ մոդելի, եթե խորհրդարանը երկու անգամ չի հաստատում նախագահի ներկայացրած կառավարությանը, ապա նախագահը պարտադիր կերպով  լուծարում է խորհրդարանն ու նշանակում արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ: Իսկ արդեն նորընտիր խորհրդարանը կարող է նշանակել արտահերթ նախագահական ընտրություններ: Այսպիսով, սրանք այն առավելագույն զիջումներն են, որոնց գնացել է իր ուրույն մենթալիտետով «հզոր ղեկավար» ունենալու կողմնակից Ռոբերտ Քոչարյանն, ու այս զիջումները միանգամայն բավարարում են միջազգային հանրության բոլոր պահանջները:

Այնպես որ, հունիսի 21-ին Ստրասբուրգում կեղտոտ լվացքի հարց, ըստ ամենայնի, չի առաջանա: Պարտադրված այս զիջումներից հետո արդյո՞ք Քոչարյանն ինքը չի դառնա հանրաքվեի տապալողը, այս պահին դժվար է ասել: Հատկապես, որ նոր Սահմանադրությունն ուժի մեջ է մտնելու հաջորդ խորհրդարանական ընտրություններից հետո, եւ իշխանությունը դեռ շանս ունի գործող Սահմանադրությամբ նախագահին վերապահված գերհզոր լծակներով ձեւավորել հերթական գրպանային խորհրդարանը, որն ի վիճակի չի լինի կյանքի կոչել անգամ ամենաժողովրդավարական Սահմանադրության դրույթները: Այդուհանդերձ, միջազգային հանրությանն ուղղված ՀՀ իշխանությունների «ժողովրդավարական» վերջին այս ռեւերանսների արդյունքում վտանգի տակ է իշխանափոխություն անելու ընդդիմության ծրագիրը, որի մոտակա հույսը սահմանադրական հանրաքվեն էր:

Դժվար է պատկերացնել, թե ինչպե՞ս պետք է ընդդիմությունը հանրահավաքներ անի եւ ժողովրդին կոչ անի դեմ քվեարկել մի Սահմանադրության, որտեղ հաշվի են առնված ե՛ւ ընդդիմության, ե՛ւ միջազգային կառույցների հիմնական պահանջները: Ինչպես նաեւ, դժվար է պատկերացնել, որ եթե անգամ ընդդիմությանը հաջողվի հասարակական շարժման ալիք բարձրացնել,  միջազգային հանրությունը կկանգնի ընդդիմության մեջքին եւ կբռնի «ապրիլ 12-յան» մեթոդներով ընդդիմությանը ճզմող Քոչարյանի ձեռքը, որն այդ դեպքում բացարձակ «քարտ բլանշ» կստանա ցանկացած եղանակով  պաշտպանելու Եվրոպայի առաջ ստանձնած իր հիմնական պարտավորությունը: Ուստիեւ՝ ի՞նչ է անելու ընդդիմությունը: Անկախ պատգամավոր Հմայակ Հովհաննիսյանի կարծիքով «ընդդիմություն՝ հանուն ընդդիմության» կարգախոսը բացարձակ անհեթեթություն է.

«Եթե իսկապես ընդունվել են Վենետիկի հանձնախմբի բոլոր սկզբունքային առաջարկները, որոնց արդյունքը լինելու է ժողովրդավարական երկրին  հարիր Սահմանադրություն, ես չեմ պատկերացնում, թե ինչ մոտիվացիայով է ընդդիմությունը ժողովրդին կոչ անելու մերժել այդ Սահմանադրությունը: Ինքնանպատակ ընդդիմությունն անհեթեթություն է»,- ասում է անկախ ընդդիմադիրը: «Արդարություն» դաշինքի քարտուղար Վիկտոր Դալլաքյանը, որի հիմնական կոչերից է սահմանադրական հանրաքվեն վերածել Քոչարյանի վստահության հանրաքվեի, այն կարծիքին չէ, որ ընդառաջ գնալով միջազգային կառույցներին՝ իշխանությունները փրկել են սեփական կաշին:

«Նախ, ես դեռ չեմ տեսել վերջնական տեքստը: Եւ, բացի այդ, մեր առաջարկներն ամբողջությամբ չէ, որ ընդունվել են. մենք առաջարկում էինք, որ խորհրդարանը կառավարություն ձեւավորելու  գործում լուրջ նախաձեռնություն ունենա, մինչդեռ քննարկվող տարբերակներում ԱԺ-ի դերը զգալի չէ: Բայց, անկախ ամեն ինչից, եթե անգամ ընդունենք, որ հանրաքվեի է դրվելու բացարձակ դեմոկրատական Սահմանադրություն, այդ պրոցեսն իշխանափոխության վերածելու մեր ծրագիրն ուժի մեջ է: Նախագիծը վատը կլինի, կոչ կանենք դեմ քվեարկել եւ պրոցեսը վերածել իշխանությունների վստահության հանրաքվեի, լավը կլինի, մենք ժողովրդին կբացատրենք, որ դրանք եղել են ընդդիմության առաջարկներն, ու իշխանությունները գնացել են պարտադրված զիջումների:

Այդ դեպքում մենք ժողովրդին կոչ կանենք կողմ քվեարկել այդ նախագծին՝ քարոզարշավի 40 օրվա ընթացքում բացատրելով, որ այդպիսի Սահմանադրությամբ իշխանական բուրգը փլուզվելու է, իշխանությունները թուլանալու են, եւ սա հրաշալի առիթ է ազատվելու հանցավոր վարչակազմից: Ցանկացած դեպքում, ռեժիմի ավտորիտար դեմքը չի փոխվում»,- ասում է Վիկտոր Դալլաքյանը: Ընդդիմության պահեստային այս տարբերակն, իհարկե, անտրամաբանական համարել չի կարելի: Սակայն միանշանակ է, որ այս տարբերակը կյանքի կոչելու շանսերը շատ ավելի քիչ են, եւ այս դեպքում ընդդիմությունից պահանջվող ջանքերը շատ ավելին են լինելու:

Նաիրա Զոհրաբյան

Տպել
679 դիտում

Արա Բաբլոյանն ընդունել է ԳԴՀ Բունդեսթագի անդամ Ալբերտ Վայլերին

Ու ոչ մի ստորագրահավաք «չի փրկելու» սաբոտաժներ հրահրողներին. Արսեն Թորոսյան

Հասանովն ու Կասպրշիկը քննարկել են սահմանային իրադրությունը՝ ադրբեջանական տեսակյունից

Հետաքննություն է սկսվել թուրք ընդդիմադիր կուսակցապետի դեմ՝ Էրդողանի ծաղրանկարի պատճառով

Իրանն Ամերիկայի դեմ միջազգային դատ է բացում է. Թեհրանը դիմել է ՄԱԿ-ի դատարան

Եթե մեր հայրը մահանա, քո մեղքը կլինի. Մեգան Մարքլի քույրը մեղադրում է նրան

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է Արցախի նախկին ու ներկա պետնախարարներին

Ներառական կրթություն ապահովելու համար անհրաժեշտ է ներառական հասարակություն․ քննարկում

Վարչապետին է հյուրընկալվել անվանի լողորդ Շավարշ Կարապետյանը

Հիվանդություններ, որոնց առկայության դեպքում ծնողները կզրկվեն ծնողական իրավունքներից

«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում կալանավորին խոշտանգելու համար մեղադրանք է առաջադրվել

1 տարեկան երեխայի մահվան պատճառը պատվաստումը չէ, թոքերի խնդիր է եղել. ԱՆ-ն պարզաբանում է

Աղանդավորների հավաքատեղի, աղյուսի արտադրամաս, տաքսի սերվիս. ինչերի է ծառայեցվել «Կանազ»-ը

ՊՆ-ում քննարկվել են պաշտպանության բնագավառում հայ-լեհական համագործակցության հեռանկարները

Ի՞նչ «հստակ գաղափարներ» է ակնկալում ԵՄ-ն Հայաստանի կառավարությունից

Զինվորները պարապում են +45 աստիճան շոգին, բայց լողանում շաբաթը 1 անգամ. ահազանգ ծնողներից

Նիդերլանդներից ուղարկված ծրարի մեջ թմրանյութի նմանվող զանգված է հայտնաբերվել

Օրբելյանին պաշտոնից ազատելու լուրը Մակունցը չի մեկնաբանում, Օրբելյանը ասուլիսով հանդես կգա

Գուցե անցած խաղում մրցակիցը մեզ թերագնահատեց. Աշոտ Բարսեղյան

Թեղուտ ու Հաղարծին գյուղերի բնակիչները հարձակվել են անտառը հսկող բնապահպանների խմբի վրա