Բարդ իրավիճակ. կենաց-մահու կռիվ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձեւաչափի համար

26/09/2015 schedule09:00

Միջազգային եւ անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար, քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանը երեկ մեզ հետ զրույցում ասել է, որ ՀԱՊԿ-ում ՀՀ-ի նախագահությունը կարող է շատ թանկ նստել մեր երկրի վրա:

- Պարոն Սաֆարյան, ԼՂ հակամարտության շուրջ բանակցությունների շրջանակներում կարեւոր հանդիպումներից առաջ Ադրբեջանը միշտ իրավիճակը սրում է շփման գծում, բայց առ այս պահը դեռ հայտնի չէ, Ալիեւը կմեկնի՞ Նյու Յորք, Սարգսյան-Ալիեւ հանդիպում տեղի կունենա՞, թե ոչ, կարծում եք, վերջին սրումն է՞լ է այդ հանդիպումով պայմանավորված եւ արդյոք իսկապես Ալիեւը կգնա՞ հանդիպման:

- Ադրբեջանին այլեւս բացարձակ հետաքրքիր չէ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձեւաչափը: Եթե Ադրբեջանը հույսեր փայփայեր ՄԽ հետ, հաստատապես չէր դիմի կոնֆլիկտը ռազմական ճանապարհով լուծելու ստրատեգիային եւ այդ կապակցությամբ ռեւերանսներ չէր անի մերթ Թուրքիայի, մերթ Ռուսաստանի հետ: Այս երկու երկրներն էլ Ադրբեջանի հետ միասին, շահագրգռված էին ՄԽ տապալմամբ: ՌԴ-ին բացարձակ պետք չէ ԵԱՀԿ-ի դերակատարումը տարածաշրջանում, Թուրքիան ուզում էր ֆորմատը փոխվեր եւ ինքը ներխուժեր ՄԽ, Ադրբեջանը դժգոհ էր ներկայիս ֆորմատից եւ սեղանին դրված փաստաթղթերից, որոնք այլեւս Ալիեւի ախորժակի հետ անհամատեղելի էին: Ալիեւը հրաշալի գիտի, որ եթե փորձի տապալել ԵԱՀԿ ձեւաչափի վերականգնումը եւ այդ ձեւաչափում նախագահական մակարդակով հանդիպումների կազմակերպումը, կարժանանա ՌԴ-ի խրախուսանքին, ինչը եւ մենք տեսնում ենք: Հետեւաբար, Ալիեւն ամեն ինչ անում է՝ տապալելու հանդիպումը: Ցանկացած հանդիպում ԵԱՀԿ ՄԽ ձեւաչափում ենթադրում է վստահության որոշակի աստիճան կողմերի միջեւ, եւ ահա Ալիեւը ընտրել է շատ կարճ ճանապարհ՝ ընդամենը սահմանի վրա իրավիճակի գերլարում, որը բավական է, որ հանդիպումն անհնար դառնա կողմերի միջեւ էսկալացիայի պատճառով: Նյու Յորքի հանդիպումից առաջ Ալիեւը թեժացնում է իրավիճակը, որ իր կապրիզները առաջ տանի եւ ոչ թե խոսի փոխզիջման մասին:

- Այսինքն, Ադրբեջանը իրավիճակը սրում է՝ առանց հաշվի առնելու, որ ՀՀ-ն ՀԱՊԿ անդամ է եւ ստանձնել է ՀԱՊԿ նախագահությո՞ւնը:

- Ադրբեջանը հերթական փորձարկումն է անում. ուղղակի փորձում է ստորացնել Հայաստանին, որ տես՝ դու կոլեկտիվ անվտանգության պայմանագրի նախագահող երկիր ես, բայց դա ինձ ընդհանրապես չի կաշկանդում: Սա կարող է շատ թանկ նստել Հայաստանի վրա, որպես նախագահող երկիր: Սա Հայաստանի համար փորձություն է՝ փորձարկելու ՀԱՊԿ նշանակությունը ռազմաքաղաքական անվտանգության մեջ: Եվ վերջապես, եկեք չմոռանանք, որ Իրանի վերադարձը տարածաշրջանային եւ գլոբալ քաղաքականություն ունի իր հակառակորդները՝ ե՛ւ Ադրբեջանն է, ե՛ւ ՌԴ-ն: Խառնել ամբողջ տարածաշրջանը, կոնֆլիկտի մեջ ներքաշել, նշանակում է խաչ քաշել այն ծրագրերի վրա, որոնք Արեւմուտքն ուզում է այսօր իրականացնել Իրանի հետ, որովհետեւ դրա ուղիներից մեկը կամ ՀՀ-ն պետք է լինի, կամ Ադրբեջանը: Իրավիճակը շատ բարդ է: Ակնհայտ է, որ Ադրբեջանը փորձում է սադրել ՀՀ-ին, դրդել որոշակի գործողությունների, որպեսզի ՀՀ-ն դառնա նախահարձակ կողմը:

- Այս պահին լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսումը հավանական համարո՞ւմ եք:

- Բացառել ոչինչ չի կարելի, բայց այս պահին նրանց ձեռնտու է ավելի լոկալ, բայց դաժան արկածախնդրության ռիսկ անել, քան լայնամասշտաբ պատերազմի, թեպետ, կրկնում եմ, կարող է իրավիճակը զարգանալ ձնագնդիի էֆեկտով եւ խախտել փխրուն խաղաղությունը:

- Ամերիկացի կոնգրեսականները մի շարք առաջարկներ են ներկայացրել եւ Կապիտոլիումում ստորագրահավաք սկսել ու հայտարարում են, որ չի կարելի արհեստական հավասարության նշաններ դնել կողմերի միջեւ: Սա նշանակո՞ւմ է, որ ԱՄՆ դիրքորոշումը ԼՂ հարցում փոխվում է:

- Այո, ԱՄՆ-ը, որ թերեւս ամենաակտիվն է այս հակամարտության կարգավորման գործում եւ ամենաշահագրգիռն է, որ տարածաշրջանային խաղաղությունը պահպանվի, հասկանում է, որ իրավիճակը նաեւ արդյունքն է նրա, որ Ադրբեջանը լկտիանում է, երբ ինչ անում է, դրա դիմաց անորոշ, անհասցե հայտարարություններ են ուղղվում 2 կողմերին, այսինքն, սա Ադրբեջանի ձեռքերը ազատող նշանակություն է ունեցել: Ամերիկյան կողմի նախաձեռնությունը լուրջ ազդանշան է Ադրբեջանին, որ եթե Ադրբեջանը շարունակի չենթարկվել միջազգային իրավունքին, ապա այո, ԱՄՆ քաղաքականության մեջ փոփոխությունները կարող են իրատեսական դառնալ: Երբ արդեն ամերիկյան իսթեբլիշմենթն է խոսում, որ սխալ են անում՝ 2 կողմերին հավասարապես մեղադրելով՝ լավ իմանալով, թե ով է իրականում այս ամենի մեղավորը, սա արդեն կարելի է ասել, դառնում է Վաշինգտոնի ապագա գծի համար կանխորոշող մի բան, որի շարունակությունը կախված կլինի, թե Ադրբեջանը ինչ հետեւություններ կանի:

- Ըստ ձեզ՝ ՄԱԿ-ի ԳԱ նստաշրջանից ի՞նչ կարելի է սպասել: Կարեւոր իրադարձություններ տեղի կունենա՞ն:

- Հասկանանք, որ կենաց-մահու կռիվ է մղվում բանակցային ֆորմատը պահելու համար: Արեւմուտքը հասկանում է, որ ՌԴ-ն փորձում է փակել վերջին ձեւաչափը հետխորհրդային տարածքում, որտեղ Արեւմուտքը ներկա է: ՌԴ-ն դա արդեն փակել է Մերձդնեստրում, Աբխազիայում, Հարավային Օսիայում, Ղրիմում, եւ միակ ֆորմատը, որտեղ լեգիտիմ ներկայություն ունի Արեւմուտքը եւ ազդեցության լծակներ՝ իրավիճակի վրա, ՄԽ-ն է: Այս պահին, կարծում եմ, ամերիկյան կողմը ինքն էլ մեծ հույսեր չի փայփայում, որ կարգավորման տարբերակներ հնարավոր է քննարկվեն: Բայց պայքար է գնում մի կողմից Արեւմուտքի համանախագահների կողմից՝ վերսկսելու այդ լեգիտիմ ձեւաչափը, մյուս կողմից՝ Ադրբեջանը եւ ՌԴ-ն թաքնված ամեն ինչ անում են՝ դա թույլ չտալու համար: Միակ բանը, որ կարող ենք Նյու Յորքի հանդիպումից սպասել, ավելի շատ այն է՝ կվերականգնվի՞ արդյոք բանակցային պրոցեսը լիարժեք թափով: Արեւմուտքը գիտակցում է, որ Ադրբեջանը շահագրգռված չէ դրանում, տեսնում են, որ ՌԴ-ն նույնպես շահագրգռված չէ, որովհետեւ ՌԴ նախագահը իր հովանու ներքո ստեղծել է մի ֆորմատ, որը փաստացի ավելի զորեղ է, քան ՄԽ-ն: ՌԴ-ն կարողանում է իր ֆորմատով ե՛ւ սրել վիճակը, ե՛ւ հանդարտեցնել ու ցույց տալ, թե ով է տարածաշրջանի տերը:

- Հնարավոր համարո՞ւմ եք, որ Պուտին-Օբամա հանդիպման ժամանակ, այդուամենայնիվ, որոշակի պայմանավորվածություններ ձեռք բերվեն Ղարաբաղի հարցով:

- Ղարաբաղի հարցի հետ կապված Պուտին-Օբամա երկխոսության ֆորմատի վրա էապես ազդում է ուկրաինական իրավիճակը: Վախենամ, որ ՌԴ-ին պետք լինի Կովկասում ստեղծել մեկ այլ հարթակ, որը պարտադրի Արեւմուտքին՝ հաշվի նստել իր շահերի, ամբիցիաների ու պլանների հետ եւ կուլ տալ իր անօրինականությունները Արեւելյան Ուկրաինայում, Ղրիմում եւ այլուր: Այսօր, երբ ՌԴ-ն չի կարողանում էֆեկտիվ հակազդել Արեւմուտքին, Կովկասը, որտեղ Արեւմուտքը շատ լուրջ ծրագրեր ունի՝ նավթագազային, տրանսպորտային եւ այլն, պետք է ՌԴ-ին՝ դարձնելու այն հարթակը, որտեղ Արեւմուտքին կփորձի ստիպել՝ նստել իր հետ հավասար սեղանի շուրջ: Այս իրավիճակում, երբ դեռեւս ՌԴ-ն այդ հարթակը չի ստեղծել, իհարկե, Օբաման ընդառաջ չի գնա Պուտինի պահանջներին: Բայց եթե Վաշինգտոնում գիտակցեն, որ բանը բանից կարող է անցնել եւ ամեն ինչ դուրս գալ վերահսկողությունից, չեմ կարող ասել, թե ինչպիսի պայմանավորվածություններ կլինեն: Բոլոր դեպքերում, կարծում եմ, Օբաման ձգտելու է կառավարելի պահել իրավիճակը:

Տպել
2120 դիտում

Լոռիում ձյուն է տեղում, Բերդ քաղաքում և Դիլիջանի ոլորաններում մառախուղ է, Լարսի անցակետը՝ փակ

Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը ներկայացրել է համամասնական ցուցակի առաջին տասնյակը

Հորը սպանած Խաչատրյան քույրերից մեկը դպրոց է վերադարձել. քույրերին թույլ չեն տալիս օգտվել կապի միջոցներից

Իրանում այսօր կախաղան է հանվել «ոսկիների սուլթանը»

Արմեն Աշոտյանն այլեւս ընդգրկված չէ Բժշկական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի կազմում

Ալեքսիս Օհանյանը նոր կադրեր է հրապարակել հայաստանյան այցից եւ «Շախմատ» կոնյակի պատրաստման ընթացքից

Մի խումբ անձինք ապօրինի ավտոկայանատեղի են կազմակերպել, հատուկ համազգեստով գումարներ գանձել

Դավիթ Տոնոյանն ու ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը հուշագիր են ստորագրել

«Իմ քայլը» դաշինքի ռեյտինգային թեկնածուներն՝ ըստ ընտրատարածքների

Հանդիպել են ՄԱԿ-ի Խաղաղ հավաքների և միություններ կազմելու հարցերով հատուկ զեկուցողն ու Ա. Միրզոյանը

Նորմալ երկիր ա դարձել, մեր վարչապետը օրինականություն ա մտցրել, էդ քիչ ա՞. քրեական հեղինակություն Նորատուսցի Արա

Քոչարյանի պաշտպանը Վճռաբեկ է ներկայացրել ապացույց, թե ինչպես են ըստ Քոչարյանի ցուցարարները Մարտի 1-ին կրակում

Ն. Փաշինյանն այցելել է «Մեգերյան կարպետ» ընկերություն, աշխատանքային ընթրիք ունեցել Հարվարդի շրջանավարտների հետ

Արցախի ՄԻՊ-ն ու Աննա Հակոբյանը քննարկել են մարդու իրավունքներին եւ մարդասիրական խնդիրներին առնչվող ծրագրերը

Հոգով ու սրտով կապված եմ եղել մարզիս հետ. Վահրամ Բաղդասարյանը դիմում է լոռեցիներին

ԿԸՀ-ն բաշխել է ընտրությունների տեղամասային հանձնաժողովների նախագահների ու քարտուղարների պաշտոնները

Ցուկերբերգն արգելել է Facebook-ի գրասենյակում Apple սմարթֆոնների օգտագործումը

Եղանակային պայմաններից ելնելով շարունակում է փակ մնալ Վերին Լարս տանող ճանապարհը

Եթե որևէ պրոֆեսոր ֆինանսական վնաս է պատճառել, ապա դա Գագիկ Եթիմյանն է. ՎՊՀ-ում զայրացած են

Զվարճալի միջադեպերի պատճառով Հայկ Կասպարովի տեսահոլովակը պատրաստելը ձգձգվել է