ԼՂ բանակցություններում հետդարձի ճանապարհ չկա. Պուտինը պետք է խոստումներից մեկը կատարի

Ղարաբաղյան հակամարտությունում ներքաշված կողմերի միջեւ նյարդերի սուր պայքար է ընթանում: Ապրիլյան պատերազմից հետո հիմնախնդրի նկատմամբ մոտեցումները կտրուկ փոխվել են, եւ հիմա` նոր հանգամանքներում ճիշտ դիրքավորվելու անհրաժեշտություն է առաջացել: Մինչեւ ապրիլյան քառօրյան ԵԱՀԿ ՄԽ միջնորդությամբ ընթացող բանակցությունները Հայաստանն օգտագործում էր ժամանակ շահելու եւ ստատուս քվոն, ասել է թե` Արցախի անկախությունն ամրապնդելու նպատակով:

Ադրբեջանի համար բանակցությունները քող էին բանակը հզորացնելու եւ մինչեւ ատամները զինվելու համար, այն հույսով, որ մի հարմար պահի ռազմական ճանապարհով կլուծեն իրենց խնդիրը, այսինքն` հետ կնվաճեն կորցրած հողերը, գուցե նաեւ` Լեռնային Ղարաբաղը: Ադրբեջանի համար այդ հարմար պահն եկավ 2016-ի ապրիլին, բայց այդքան սպասված բլից-կրիգի փորձը ձախողվեց:

Հիմա այլեւս հնարավոր չէ վերադառնալ նախաապրիլյան վիճակին: Այդ փուլն ավարտվել է եւ դարձել հակամարտության պատմության էջերում մի դրվագ, ինչպես` հարցը փուլային ճանապարհով կարգավորելու բանավեճը եւ լայնածավալ պատերազմը: Այս բոլոր դրվագներն ունեցել են իրենց պատմական հանգրվանները` 1994-1995 թվականների զինադադարը, 1997  թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած հեղաշրջումը: Սրան հաջորդած երկարամյա բանակցությունների հանգրվանն էլ եղավ ապրիլյան քառօրյան:

Ադրբեջանի ձախողված հարձակումից հետո այդ երկիրում գիտակցում են, որ այլեւս իմաստ չունի բանակցություններն օգտագործել նոր պատերազմի պատրաստվելու նպատակով: Հայաստանի համար էլ սկզբունքային է դարձել ստատուս քվոն անվտանգության երաշխիքներով ապահովելը, որովհետեւ այն գինը, որ վճարվում է դրա համար, ավելի ու ավելի է բարձրանում: Այս նոր իրավիճակում միանգամայն բնական է, որ հետին պլան է մղվել նաեւ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, եւ գործընթացներում դոմինանտությունը փոխանցել է Ռուսաստանին, որպես հիմնական միջնորդի եւ հակամարտության բոլոր պատմական հանգրվաններում հսկայական դերակատարությունն ունեցած կողմի:

Սա է պատճառը, որ Սերժ Սարգսյանը այդպես կոշտ արձագանքեց Համբուրգում Մինսկի խմբի հայտնի հայտարարությանը, ասելով, որ ղարաբաղյան հարցով վերջին լուրջ խոսակցությունը տեղի է ունեցել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ:

Ադրբեջանն էլ երկու շաբաթը մեկ բարձրաձայնում է ՌԴ-ի հետ եռակողմ հանդիպմանան անհրաժեշտությունը: ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովն այսօր էլ «ՌԻԱ Նովոստիին» տված հարցազրույցում հերթական անգամ հայտարարել է, որ ՌԴ ԱԳ նախարարի հետ վերջին հանդիպման ժամանակ Սերգեյ Լավրովն առաջարկել է Հայաստան-Ռուսաստան-Ադրբեջան ֆորմատով եռակողմ հանդիպում անցկացնել, ինչին ինքը համաձայնությունը տվել է:

Մամեդյարովից առաջ ՌԴ ԱԳ նախարարի հետ հանդիպել էր նաեւ Էդվարդ Նալբանդյանը, բայց ոչ Հայաստանի եւ ոչ էլ Ռուսաստանի ԱԳՆ-ները չխոսեցին նման առաջարկի մասին: Այսօր հայկական կայքերից մեկի միջոցով պաշտոնական Երեւանը պատասխանեց Մամեդյարովին: Պատասխանի իմաստն այն էր, որ նախարարների մակարդակով հանդիպում կարող է լինել, սակայն միայն ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների ֆորմատով, այն էլ դա կախված է Ադրբեջանի պահվածքից: Տվյալ դեպքում Ադրբեջանի պահվածք ասելով պետք չէ հասկանալ դիվերսիոն փորձերը, շփման գծում հրանոթներ գործի դնելը կամ Լապշինի գործը: Խոսքը վերաբերում է միայն ու միայն Վիեննայի եւ Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունների կատարմանը, ինչի մասին կայքի միջոցով հերթական անգամ հիշեցրել է պաշտոնական Երեւանը:

Ղարաբաղյան հակամարտության նոր փուլ մտնելուց առաջ Հայաստանն ու Ադրբեջանը փորձում են ինչ-որ բան պոկել իրարից: Ադրբեջանը տարածք է ուզում, մինչդեռ Հայաստանը համարում է, որ 800  հեկտարը լիովին բավարար է: Հայաստանը շփման գծում միջադեպերի հետաքննության մեխանզիմներ եւ ԵԱՀԿ դիտորդների տեղակայում է ուզում, Ադրբեջանն էլ համարում է, որ 800 հեկտարը քիչ է, եւ իր համաձայնության դիմաց մեկ երկու ամբողջական շրջան է պահանջում:

Որքան հասկանում ենք Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Հայաստանին խոստացել է, որ ճնշումներ կբանեցնի Ադրբեջանի նկատմամբ եւ կստիպի կատարել Սանկտ Պետերբուրգի եւ Վիեննայի պայմանավորվածությունները: Միեւնույն ժամանակ էլ Ադրբեջանին խոստացել է, որ ճնշումներ կբանեցնի Հայաստանի նկատմամբ եւ կստիպի տարածք վերադարձնել:

Մամեդյարովն արդեն երկրորդ կամ երրորդ անգամ է հայտարարում, որ ՌԴ-ի հետ եռակողմ ֆորմատով բանակցություններին իրենք համաձայն են: Դա Ադրբեջանի համար կարեւոր է, որովհետեւ խոսակցությունը պետք է գնա տարածքներ վերադարձնելու մասին: Չէ որ, հետաքննության մեխանիզմների մասին խոսակցությունն արդեն եղել է Վիեննայում եւ Սարնկտ Պետերբուրգում, եւ հիմա իրագործելու ժամանակն է:

Դրա համար էլ Հայաստանը ՌԴ նախագահին հիշեցնում է իրենց պայմանավորվածությունը, որ նախ շփման գծում անվտանգության միջոցառումներ կիրականացվեն, որից հետո միայն կնստեն կլոր սեղանի շուրջ եւ ցանկացած հարց կքննարկեն:

Այսօր ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը հայտարարել է, որ Ֆրանսիան հանդիպում կկազմակերպի Հայաստանի եւ Ադրբեջանի հետ`բանակցությունները մադրիդյան սկզբունքների հիման վրա շարունակելու նպատակով: Նման հանդիպում թերեւս կողմերից որեւէ մեկին հարկավոր չէ, բայց դա կարող է Վլադիմիր Պուտինի դրսեւորած անգործության հակաքայլը լինել: Ի վերջո, հակամարտության բանակցությունների այս միջանկյալ փուլը չի կարող տարիներով ձգվել. գործընթացը պետք է ինչ-որ հունի մեջ դնել: