Մենք ու մեր շահերը

23/05/2001 schedule13:25

Մեղրիի հարցի մուտքը օրակարգ, եթե արտահայտվելու լինենք կենցաղային լեզվով, հայի չուզողության հետեւանք է: Ավելի ճիշտ, չուզողությունը պետության քաղաքականության հիմքում դնելու  հետեւանք: Թուրքերը գիտեն ինչ են ուզում. նրանք ուզում են դուրս գալ Կենտրոնական Ասիա, ու եթե հաշվի առնենք, որ ԱՄՆ-ը Կենտրոնական Ասիայում հավակնություններ ունեցող որեւէ այլ դաշնակից չունի, ստացվում է, որ ի դեմս Թուրքիայի, Կենտրոնական Ասիա է ուզում դուրս գալ ԱՄՆ-ը:

Հայաստանը չգիտի, թե ինչ է ուզում: Հայաստանը գիտի միայն, որ ամեն ինչ պետք է անի՝ Թուրքիայի մուտքը Կենտրոնական Ասիա խոչընդոտելու համար, որովհետեւ այդպես ձեռնտու է Ռուսաստանին ու նորերս մեր բարեկամը դարձած Չինաստանին: Ու ԱՄՆ-ը մտածում է, եթե ՀՀ-ն անտեսելով սեփական շահը իր ողջ տարածքը ծառայեցնում է Ռուսաստանին, ի՞նչն է խանգարում, որ մի փոքր, չափազանց փոքր տարածք ծառայի ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի շահերին: Այդ փոքր տարածքը Մեղրին է, ու եթե այդ միջանցքի գաղափարն իրականանա, Հայաստանն այլեւս չի կարող խանգարել Թուրքիային եւ ԱՄՆ-ին, քանի որ կդադարի աշխարհքաղաքական գործոն լինել: Հիմա Հայաստանը աշխարհքաղաքական գործոն է, ու լուրջ գործոն, նաեւ իր աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ (որից այդքան ընդունված է բողոքել): Բայց այսօր՝  ուրիշի ծրագրերին խանգարող աշխարհքաղաքական գործոն: Իհարկե ոչ ոք երբեք անվերապահ չի տրվում իր հարեւանների ծրագրերի իրականացմանը, եւ փորձում է դրանք համատեղել սեփական շահերի հետ: Մեր դեպքում, սակայն, զավեշտն այն է, որ Թուրքիայի Կենտրոնական Ասիա դուրս գալը մեր շահերին ոչնչով չի հակասում, այլ կրկնենք, հակասում է Ռուսաստանի  ու Չինաստանի շահերին:

Ի դեպ, Մեղրիի անջատման ծրագիրը իր բնույթով շատ է նման 1915 թվականի ցեղասպանության ծրագրին. դրդապատճառների առումով: Այն ժամանակ էլ հայերը, անտեսելով սեփական շահերը, ընկել էին անսահման ռուսասիրության ու չուզողության գիրկը: Իսկ թե ինչ ստացվեց դրանից, գիտենք բոլորս: Հիմա դառնանք Մեղրիին: Այն, որ Մեղրին պետք է թուրքերին ու ԱՄՆ-ին, ուղղակի հոյակապ է, որովհետեւ այս դեպքում Մեղրին սովորական տարածքից վերածվում է հաղթաթղթի, ու դա մեր հաղթաթուղթն է: Ինձ համար անհասկանալի են տեսակետներն այն մասին, որ մեր հաղթաթուղթը մեր կրծքին սեղմած պետք է պահենք: Սա մանկամիտ մոտեցում է: Հայաստանի դիրքորոշումը այս հարցում մեկը պետք է լինի. եթե Թուրքիան կամ Ադրբեջանը ուզում են հաղորդակցվել Մեղրիով, թող հաղորդակցվեն. թող օգտագործեն մեր տարածքը, թող օգտագործեն մեր երկաթուղին ու վճարեն դրա համար, ինչպես ընդունված է աշխարհում:

Ի դեպ, Թուրքիան Նախիջեւանի հետ երկաթուղային կապ չունի, ու Նախիջեւան հասնելու համար թուրքերը ստիպված կլինեն օգտագործել մեր երկաթուղին՝ Գյումրի-Երեւան-Երասխ գծում, ու վճարել դրա համար: Թե սա քանի միլիոն դոլար է մեր բյուջեի համար, թող հաշվեն տնտեսագետները: Այսինքն, կոմունիկացիաների բացման գաղափարը այնքան էլ վատը չէ: Այլ բան, որ այդ գաղափարը Քոչարյանի նմանների մասնակցությամբ դարձել է բոբո այս ազգի գլխին: Որովհետեւ նրանք կոմունիկացիան բացելը շփոթում են հողը հանձնելու հետ: Իսկ որեւէ մեկը մտածե՞լ է, թե ինչ տեղի կունենա Մեղրին հանձնելուց հետո. անմիջապես կհետեւի Թուրքիա-Նախիջեւան երկաթուղու կառուցումը, որից հետո Հայաստանն ընդհանրապես կվերածվի փակուղու: Իսկ քանի դեռ սա տեղի չի ունեցել, մեզ պատմական շանս է տրված դառնալ այս տարածաշրջանի սիրտը, արեւմուտքի ու արեւելքի հատման կետը՝ սրանից բխող բոլոր հետեւանքներով: Այդ շանսը օգտագործելու համար պետք են հետեւյալ պայմանները.

  1. Կտրել ցանկացած ձեռք, որ կփորձի Մեղրին կամ Մեղրիի վերահսկողությունը հանձնել ուրիշին:
  2. Գիտակցել, որ Հայաստանը կարող է ունենալ ռուսական շահերից տարբերվող շահեր:
  3. Գիտակցել, որ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը մեր հարեւաններն են, ու նրանց հետ հարաբերությունների բարելավումը կենսական հարց է:
  4. Հայաստանը Թուրքիայի համար ճանապարհ է դեպի Կենտրոնական Ասիա: Թուրքիան Հայաստանի համար ելք է դեպի Եվրոպա: Ադրբեջանը Հայաստանի համար ելք է դեպի Կենտրոնական Ասիա: Հայաստանը Ադրբեջանի համար ելք է դեպի Թուրքիա, այսպիսով նաեւ Եվրոպա: Ահա կոմունիկացիոն շահերի այն կծիկը, որի փոխկապակցված գործնական կիրառումը կնպաստի տարածաշրջանի կայունացմանն ու զարգացմանը:

Նիկոլ Փաշինյան

Հ.Գ. Շփոթությունից խուսափելու համար մի քանի արձանագրում կատարենք. երբ ասում ենք Հայաստանը ռուսամետ է, դա չի նշանակում, թե ռուսամետ է նաեւ Քոչարյանը: Մի քանի անգամ նշել ենք, որ Քոչարյանն ընդհանրապես որեւէ հարցում չի ներկայացնում եւ չի կարող ներկայացնել Հայաստանի տեսակետը: Քոչարյանը ընդհանրապես տեսակետ չի ներկայացնում, նա Հայաստանում ընդամենը կատարում է ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, երբեմն նաեւ Ռուսաստանի հանձնարարությունները: ԱՄՆ-ը հանձնարարում է Մեղրին հանձնել, Քոչարյանը սկսում է հանձնման գործընթացը: Ռուսաստանը հանձնարարում է Մեղրին չհանձնել՝ Քոչարյանը ի դեմս դաշնակցության ընդդիմանում է Մեղրին հանձնելուն: Ու Քոչարյանն ինքը Հայաստանի՝ սեփական շահերի մասին պատկերացումների բացակայության մարմնավորում է: Քոչարյանի վարած քաղաքականությունը, եթե այն վերծանենք, հետեւյալն է. Հայաստանը շահեր չունի, շահեր ունեն ուրիշները, եւ մենք պետք է ընտրենք, թե ում շահերին ենք ծառայում: Ավելի ուշ ի հայտ եկավ կոմպլեմենտարիզմը, որն ըստ էության նշանակում է, որ Հայաստանը պատրաստ է միաժամանակ ծառայել բոլորի շահերին:

Տպել
19802 դիտում

Առկա է հայ-վրացական փոխգործակցության խորացման մեծ ներուժ. տեղի է ունեցել ՀՀ և Վրաստանի նախագահների առանձնազրույցը

Դավիթաշենում ազդարարման շչակ է գործարկվելու

Երկու զինծառայողի մահվան ելքով վրաերթ՝ Կոտայքի մարզում. ձերբակալվել է նույն մարզի 33-ամյա բնակիչը

Ոստիկանության Գուգարքի բաժնի սպասարկման տարածքի անտառներից ծառեր են հատվել (տեսանյութ)

Ջրականի շրջանում իրականացվող որոնումների ընթացքում ականապայթյունային վիրավորում է ստացել ԱԻՊԾ օպերատիվ խմբի հրամանատարը

Հունվարի տոնական օրերից 5-ը աշխատանքային դարձնելը ծայրահեղ մոտեցում է. տնտեսագետ

Հայ-ադրբեջանական շփման գծում օպերատիվ մարտավարական իրավիճակը կայուն է

Մենք գերսպասումներ ունենք մեր դաշնակցային երկրներից. Վիկտոր Ենգիբարյան

Կարևորվում է հատկապես հայ-ղազախական համագործակցությունը ԵԱՏՄ և ՀԱՊԿ շրջանակներում․ Չոբանյանն ընդունել է Իմանբաևին

ՀՀ ԶՈՒ աշխատանքային խումբը մասնակցում է ԱՊՀ շրջանակում անցկացվող նիստին

Հրթիռակոծվել է Էրբիլի միջազգային օդանավակայանը

Փակ դռներ, անպատասխան հարցեր. ԵՊՀ-ի՝ երեկ հետաձգված նիստը չեղարկվել է

Վրաստանի նախագահի նստավայրում դիմավորել են Հայաստանի Հանրապետության նախագահին (տեսանյութ)

Ինչ անել, եթե ՀՀ քաղաքացու օրը համընկնի Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրվա հետ. պատգամավորը կարգավորում է առաջարկում

Բոլորը բոլորին թշնամի են համարում, բոլորը բոլորին դավաճան են անվանում. Մխիթար Հայրապետյան

Ապրիլի 24-ը մոտենում է, Թուրքիան դարձյալ անհանգստության նշաններ է ցույց տալիս

ՊՆ-ում քննարկվել է ՌԴ տարածքում կայանալիք համատեղ զորավարժությունների պլանավորմանն ու կազմակերպմանը վերաբերող հարցեր

Քրեական գործի առնչությամբ կասեցվել են ԲԴԽ նախագահի լիազորությունները. նրա պարտականությունները կկատարի Ջհանգիրյանը

Վրաստանի նախկին վարչապետ Գախարիան նոր թիմ է ձևավորում

Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականությունը պետք է դատապարտվի. վարչապետն ընդունել է ԵՄ հատուկ ներկայացուցչին

Հիմնովին դատապարտում ենք Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության հայակործան գործունեությունը. Արցախի ԱԺ նախագահ

Կարծում եմ՝ մենք ականատես կլինենք տնտեսության վերականգնմանը, ինչն էլ կարտացոլվի ֆինանսական շուկաներում. Ֆիլիպ Լինչ

ՀՀ ՊՆ աշխատանքային խումբը մասնակցում է ՀԱՊԿ զորավարժությունների շտաբային բանակցություններին

Արսեն Թորոսյանը Ֆան Յոնգի հետ զրույցում կարևորել է չինական բիզնեսի՝ հայաստանյան շուկայում ներգրավվածության ընդլայնումը

Չունենք արդի մարտահրավարներին համապատասխան տնտեսության կառուցվածք. տնտեսագետը՝ խոշոր հարկ վճարողների ցուցանիշների մասին

Վալենտինա Մատվիենկոն կոչ է արել պահպանել փխրուն խաղաղությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում

ԱԽ գրասենյակը պարզաբանել է Օնիկ Գասպարյանի հնչեցրած պնդումները և հրապարակել վերջինիս առնչվող գաղտնազերծված փաստաթղթեր

Ադրբեջանում մարդկային տառապանքների «Պուրակ-թանգարանը» նախատեսված է նաև մանկահասակ երեխաների համար․ ՄԻՊ

600 հազար դրամ կաշառքը վերցնելուց հետո մայորը բերման է ենթարկվել․ ոստիկանության բացահայտումը (տեսանյութ)

Քաղաքական խորհրդակցություններ ՀՀ և ՌԴ ԱԳ նախարարությունների միջև․ քննարկվել է համագործակցությանը վերաբերող հարցեր

Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանում ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարի

Նախագահ Արմեն Սարգսյանը պաշտոնական այցով ժամանել է Վրաստան (տեսանյութ)

Արարատ Միրզոյանը Սանկտ Պետերբուրգում հանդիպել է Վալենտինա Մատվիենկոյի հետ

Արագածոտնի մարզում պետական բյուջեի շրջանակներում կկառուցվի Ծաղկահովիտի առողջության կենտրոնը

Առանց Արթուր Ալեքսանյանի․ Հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականի կազմը՝ Եվրոպայի առաջնությունում

Հայկական ավիաընկերության ստեղծման քայլեր կան. Սուրեն Պապիկյան

Նիկոլ Փաշինյանը պետք է ապացուցի, որ ինքն է ճիշտ ասել, ոչ թե Օնիկ Գասպարյանը. Էդմոն Մարուքյան

Հարավից տաք օդային հոսանքներ են ներթափանցում. օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա

Այսօրվանից մեկնարկում է բուհերի ընդունելության առցանց հայտագրումը. վերջնաժամկետը մայիսի 10-ն է

«Իմ քայլ»-ից դուրս եկած պատգամավորների նոր համատեղ նախագիծը. Կառավարության անդամներից բանավոր պատասխան են ակնկալում