Ապստամբությունը ժողովրդի իշխանությունն ուղիղ իրականացնելու ձև է. Վարուժան Ավետիսյան

«Սասնա ծռեր» խմբավորման անդամ Վարուժան Ավետիսյանն այսօր հանդես է եկել բաց նամակով, որտեղ նա խոսում է ապստամբության, պատասխանատվության եւ հումանիզմի մասին: Նամակում մասնավորապես ասվում է.

«1) Ապստամբության իրավունքը բնական իրավունք է։ Այն ուղղակի կամ անուղղակի ձեւակերպումներով ամրագրված է միջազգային իրավունքի ակտերով եւ գրեթե բոլոր պետությունների սահմանադրություններով։

Ապստամբության իրավունքի իրականացման անհրաժեշտությունն առաջանում է այն ժամանակ, երբ որեւէ անհատ կամ կազմակերպություն յուրացնում է ժողովրդի իշխանությունը եւ խախտում մարդու հիմնարար իրավունքները։ Ապստամբությունը նաեւ ազատության տենչ ու արժանապատվություն ունեցող քաղաքացու պարտականությունն է։

Ապստամբությունը ժողովրդի իշխանությունն ուղիղ եւ անմիջական կերպով իրականացնելու ձեւ է։ Իրավագիտական եւ քաղաքագիտական տհասությամբ տառապողների համար հարկ է հատուկ շեշտել, որ ապստամբությունը նույնպես իրավական, սահմանադրական, ժողովրդավարական եւ քաղաքական պայքարի ձեւ ու միջոց է։

Ապստամբության ժամանակ քաղաքացիները չեղարկում են պետական կառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց լիազորությունները, քանի որ նրանք այդ լիազորություններն օգտագործում են իշխանություն յուրացնելու ու իրավունքները խախտելու համար եւ դրանք իրականացնում են անմիջականորեն։ Բնականաբար՝ ապստամբ քաղաքացիներն առաջին հերթին ուղիղ ձեւով իրականացնում են ռազմավարական որոշումների կայացման եւ բռնության գործառույթները՝ դրանք կիրառելով այդ գործառույթների իրականացման լիազորությունները յուրացրած պետական մարմինների եւ պաշտոնատար անձանց նկատմամբ։

2) Իշխանությունը յուրացրած եւ հիմնարար իրավունքներ խախտող պաշտոնատար անձինք հանցագործներ են։ Երբ նրանք ժողովրդի իշխանությունը յուրացրած հանցավոր համագործակցության մաս դարձած մարմնի պաշտոնյաներ են, ապա հանցագործ են իրենց պաշտոններն զբաղեցնելու փաստի ուժով։

Ապստամբ քաղաքացին հանցագործ պաշտոնյայի, այդ թվում՝ քաղաքական պաշտոն զբաղեցնող անձի կամ ոստիկանի նկատմամբ բռնություն կիրառելիս պարտավոր է վարվել այնպես, ինչպես իրավական ու ժողովրդավարական պետությունում պարտավոր է վարվել ոստիկանը հանցագործին չեզոքացնելիս։ Այսինքն՝ ապստամբ քաղաքացին բռնություն պետք է կիրառի միայն անհրաժեշտության դեպքում՝ ձգտելով արդյունքի հասնել առանց վնաս հասցնելու կամ հնարավորինս նվազ վնաս պատճառելով։ Սակայն, եթե առկա է դիմադրություն կամ դիմադրության ռեալ սպառնալիք, ապա ապստամբը կարող է կիրառել դիմադրությունը հաղթահարելու համար անհրաժեշտ ծավալի եւ ինտենսիվության բռնություն, այդ թվում՝ կյանքից զրկել դիմադրողին։

Ուստի, եթե ապստամբ քաղաքացին գործում է այս շրջանակում, նա ոչ միայն անպարտ է օրենքի առաջ, այլեւ իրավունքով իրեն պատկանող լիազորությունները պատշաճ կերպով իրականացնող եւ իր պարտքը կատարող հասարակության անդամ է։

Նման իրավիճակում զոհերի պատասխանատուն իշխանությունը յուրացնողներն են։

3) Բնավ պարտադիր չէ, որ քաղաքացիներն ապստամբության դիմեն միայն պայքարի բոլոր ոչ բռնի մեթոդները բազմիցս փորձարկելուց եւ դրանց ապարդյուն լինելու ակնհայտ ապացույցներ ձեռք բերելուց հետո։ Ժողովուրդը իշխանության կրող եւ իրականացնող բացառիկ ու միակ սուբյեկտն է՝ սուվերենը, եւ կարող է իր հայեցողությամբ ընտրել իր իշխանությունը հաստատելու ձեւերն ու մեթոդները։ Իշխանությունը յուրացված լինելու հանգամանքը բավարար է, որ նա դիմի ապստամբության։

4) Հայաստանում վաղուց առաջացել է ապստամբության իրավունքի իրականացման անհրաժեշտոււթյուն։ Կառավարող Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը, ներառելով այլ քաղաքական ուժեր, քրեաօլիգարխիկ շրջանակներ եւ պետական մարմիններ ու պաշտոնատար անձինք, կազմավորել է հանցավոր համագործակցություն, որը.

ա) կեղծիքով ու բռնությամբ յուրացրել է ժողովրդի իշխանությունը եւ համակարգված կերպով կոպտորեն ու զանգվածաբար խախտում է մարդու հիմնարար իրավունքները, այդ թվում՝ կյանքի իրավունքը, ինչի պատճառով այդ կեղեքման հետեւանքները համեմատելի են սպիտակ ցեղասպանության հետ,

բ) իր կառավարումը պահպանելու նպատակով ազգային շահերի հաշվին սպասարկում է Ռուսաստանի Դաշնության շահերը, վերածվել է նրա ռազմավարական կառավարմամբ գործող գաղութային վարչակազմի եւ այդ համատեքստում գործում է նաեւ Հայաստանի (Արցախը ներառյալ) հետ ռազմական հակամարտության մեջ գտնվող Ադրբեջանի օգտին՝ փաստացի կատարելով դավաճանություն, ինչը ստեղծել է տարածքային ամբողջականության ու պետականության կորստի, ցեղասպանության եւ հայրենազրկման ռեալ սպառնալիք։

Միեւնույն ժամանակ՝ կառավարող հանցավոր համագործակցությունը բազմիցս ապացուցել է, որ պատրաստ է ամեն, այդ թվում՝ բռնության եւ քաղաքացիների սպանության, գնով պահպանել կառավարումը»։