Եթե ամեն ինչ լավ գնա, Հայաստան-ՆԱՏՕ Վստահության հիմնադրամը կգործի 2018 թվականից

2017 թվականի մայիսի 29-ին՝ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ, ՀՀ ՊՆ պաշտպանական քաղաքականության վարչության պետի տեղակալ Մհեր Իսրայելյանը նշում էր, որ առաջիկա երկու ամիսների ընթացքում Հայաստանը ՆԱՏՕ-ի հետ կստեղծի Վստահության հիմնադրամ: Այդ հիմնադրամի շրջանակներում նախատեսվում է իրականացնել երկու ծրագիր: Առաջին ծրագրով նախատեսվում էր ոչ պիտանի շուրջ 130 զրահամեքենաների ոչնչացում, որի համար նախատեսված է 1.3 մլն եվրոյի ներգրավում: Երկրորդ ծրագիրը ուղղված պետք է լիներ մարդասիրական ականազերծմանը և սահմանամերձ համայնքներում մարդկանց իրազեկության մեթոդների կատարելագործմանը:

Քանի որ արդեն սեպտեմբեր ամիսն է, այսինքն՝ այդ «Վստահության հիմնադրամը» պետք  որ արդեն մեկուկես ամիս ստեղծված լիներ, armtimes.com-ը համապատասխան հարցում էր ուղղել ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչություն՝ հետաքրքրվելով, թե արդյո՞ք այդ հիմնադրամը ստեղծվել է, եթե այո, ապա ե՞րբ, այդ հիմնադրամին հայկական կողմի մասնակցությունը ի՞նչ տեսքով է լինելու և ի՞նչ գումարի սահմաններում, ի՞նչ ընթացքի մեջ են նախանշված երկու ծրագրերը, այդ ծրագրերի ուղղությամբ աշխատանքներ կատարվո՞ւմ են, թե՞ ոչ, եթե կատարվում են, ապա ո՞ր փուլում են եւ երկրորդ ծրագրով որքա՞ն միջոցներ են նախատեսված: Այսինքն՝ հարցեր, որոնց պատասխանները, ենթադրվում էր, թե արդեն վաղուց պետք է լինեին:

Սեպտեմբերի 11-ին ՊՆ-ից մեր հարցմանն ի պատասխան հայտնել էին, որ հարցման մեջ նշված տեղեկությունները տրամադրելու համար լրացուցիչ ուսումնասիրության անհրաժեշտություն կա, ուստի մեր հարցման պատասխանը կտրամադրվի ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ժամկետներում՝ խոսքը 30 աշխատանքային օրվա մասին է: Բայց սեպտեմբերի 13-ին ՊՆ-ից ստացանք ամբողջական պատասխան:

«Հայաստանում պիտանելիությունից դուրս եկած ՀՀ ՊՆ սպառազինության, ռազմական տեխնիկայի ապառազմականացման, ապամոնտաժման եւ մարդասիրական ականազերծման եւ ականային վտանգների իրազեկման ՆԱՏՕ-ի Վստահության հիմնադրամի գործունեության իրավական դաշտն ապահովելու նպատակով 2017 թվականի հուլիսի 14-ին ստորագրվել է «Հայաստանի Հանրապետության եւ ՆԱՏՕ-ի ապահովման եւ մատակարարման կազմակերպության միջեւ համագործակցության աջակցության մասին» համաձայնագիրը: Այն ենթակա է ՀՀ ԱԺ վավերացմանը եւ ներկայումս գտնվում է ՀՀ Սահմանադրական դատարանում, որի նիստը նշանակված է սեպտեմբերի 19-ին: Վստահության հիմնադրամն իր գործունեությունը կսկսի համաձայնագրի վավերացումից եւ դրա մասին ՆԱՏՕ-ական կողմին պաշտոնապես ծանուցելուց հետո: Այդ հիմնադրամով նախատեսված ծրագրերի իրականացումը համակարգվելու է ՆԱՏՕ-ի ապահովման եւ մատակարարման կազմակերպության (NSPO) կողմից»,-ասված է պատասխանում:

Ինչ վերաբերում է մեր այն հարցին, թե հայկական կողմը ինչպե՞ս եւ ի՞նչ գումարի սահմաններում կմասնակցի այդ հիմնադրամին, ՊՆ-ից պատասխանել են, որ համաձայնագրի վավերացումից հետո ՀՀ պաշտպանության նախարարության, ՆԱՏՕ ԱՄԿ-ի եւ Վստահության հիմնադրամի ղեկավար երկիր ԴԳՀ միջեւ կհամաձայնեցվի իրականացվելիք աշխատանքների ծրագիրը, ինչով էլ կսահմանվի մասնակցության ձեւաչափը:

Նախատեսվում է, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը պետք է հանդես գա որպես նշված ծրագրի հյուրընկալող եւ տրամադրի հետեւյալ աջակցությունը՝ անվտանգության ապահովում, տրանսպորտային փոխադրումներ, աշխատուժի, գրասենյակային աջակցության տրամադրում եւ այլն: Նախագծերի իրականացման հիմնական սկզբունքները եւ կողմերի պարտավորությունները սահմանվելու են ՀՀ պաշտպանության նախարարության միջեւ կնքվելիք իրականացման մասին համաձայնագրով»,- նշվում է ՊՆ-ից ստացված պատասխանում:

Քանի որ համաձայնագիրը դեռեւս չի գործում, բնականաբար՝ դրանով նախատեսված ծրագրերը չեն մեկնարկել, բայց ՊՆ-ում նախատեսում են, որ մինչեւ տարեվերջ կավարտվեն վերոնշյալ իրավական գործընթացները եւ 2018թ. ընթացքում ծրագրերը կիրականացվեն:

«Հիմնադրամով նախատեսված երկու ծրագրերի իրականացման ընդհանուր արժեքը կազմում է 1.3 միլիոն եվրո: Ծրագրերի վերջնական համաձայնեցումից հետո պահանջվող գումարի չափը կարող է փոփոխվել: Փոփոխման կարող է ենթարկվել կատարվելիք աշխատանքների ծավալը, օրինակ՝ ոչնչացվող տեխնիկայի քանակը: Այս պահի դրությամբ՝ հաստատված է Վստահության հիմնադրամի ղեկավար երկիր ԳԴՀ կողմից շուրջ 1.1 միլիոն եվրոյի ֆինանսավորումը»,- armtimes.com-ին տեղեկացրել են ՊՆ-ից:

Հիշեցնենք, որ օրերս ԱՄՆ Կոնգրեսը հավանություն էր տվել կոնգրեսական Դեյվիդ Վալադաոյի առաջարկած նախաձեռնությանը, որով ԱՄՆ-ը 1,5 միլիոն դոլար հավելյալ գումար է հատկացնելու Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում ականազերծման հետագա աշխատանքների համար։

2000 թվականից Ղարաբաղի տարածքում ակնազերծման ծրագիր իրականացնող HALO TRUST կազմակերպության գնահատմամբ, մինչեւ 2020 թվականն Արցախի տարածքը ականներից ամբողջությամբ մաքրելու համար պահանջվելու է 8 միլիոն դոլար: