Որ ռուսական տանկերը հանգիստ մտնեն Երեւան

Հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի շուրջ քննարկումները բազմաթիվ հարցեր են առաջացնում: Հոկտեմբերի 4-ին, երբ ԱԺ նիստի ժամանակ քննարկվում էր այս հարցը, հիմնական զեկուցող, պաշտպանության փոխնախարար Արտակ Զաքարյանը նախ՝ «ներքին ռազմական սպառնալիք» եզրույթը մեկնաբանելիս, տարբեր իրավիճակների շարքում թվարկեց նաեւ, որ այդ զորախումբը կարող է օգտագործվել նաեւ ահաբեկչական գործողությունների դեպքում: 

Քիչ անց, երբ արդեն «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Գեւորգ Գորգիսյանը Զաքարյանից հետաքրքրվում էր, թե ներքին ռազմական սպառնալիքներ ասելով կարելի՞ է ենթադրել, որ եթե Ռուսաստանում լինի Մայդանի պես ինչ-որ իրադարձություն, ուրեմն մենք պարտավոր ենք ինչ-որ կերպ միջամտե՞լ կամ եթե Հայաստանում «Սասնա Ծռերի» իրադարձության պես ինչ-որ մի բան է լինում, ապա ռուսական կողմը կարո՞ղ է միջամտել, Արտակ Զաքարյանը պատասխանեց, թե խոսքը քաղաքական ակցիաներին ու ներքաղաքական, ներքին կյանքին չի վերաբերվում, այլ ներքին ռազմական սպառնալիքների խնդիրն է դրված:

Գեւորգ Գորգիսյանը հետաքրքրվեց՝ եթե Չեչնիայում, օրինակ, զինված ապստամբություն լինի, հայկական կողմը միջամտելո՞ւ է եւ մյուս կողմից՝ եթե այդ զորախմբի կարիքը լինի, այդ դեպքում ինչպե՞ս, ի՞նչ ճանապարհով են այդ զորքերը գալու Հայաստան ու կան արդյո՞ք կոնկրետ սահմանված դեպքեր, որոնց դեպքում այդ զորքերը կկիրառվեն Հայաստանում։

«Մենք ենք որոշում, եթե անհրաժեշտություն լինի, ռուսական կողմից ո՞ր մասնագիտացված ստորաբաժանումներն են մասնակցելու, ի՞նչ տեխնիկա, ինչքա՞ն եւ այլն: Դա մեր ներքին որոշման արդյունքում է լինելու, մեր փոխարեն որեւէ մեկը չի գնահատելու սպառնալիքների աստիճանը։ Նույն տրամաբանությամբ զորախումբը կարող է նաեւ Հյուսիսային Կովկասում մասնակցել ինչ-որ գործողությունների»,- նշեց պաշտպանության փոխնախարարը:

Քննարկման վերջում ելույթով հանդես եկավ հարակից զեկուցող, ԱԺ պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Կորյուն Նահապետյանը:

Նահապետյանից եւս Գեւորգ Գորգիսյանը փորձեց ճշտել, թե արդյո՞ք ինչ է նշանակում ներքին ռազմական սպառնալիք, ու ինչպե՞ս պետք է երկու երկրների գերագույն գլխավոր հրամանատարները նստեն ու որոշեն, թե ինչ սպառնալիքի դեմ է կիրառվում այս զորախումբը: Գորգիսյանը նաեւ հիշեց Մարտի 1-ի իրադարձությունները ու հարցրեց՝ կոնկրետ այդ իրադարձությունները կարո՞ղ էին որակվել, որպեսզ ներքին ռազմական սպառնալիք ու այս զորախումբը կիրառվեր:

Կորյուն Նահապետյանն ուշագրավ պատասխան ձեւակերպեց. նշելով, թե, իհարկե, օրենքով չկա սահմանում, թե որն է ներքին ռազմական սպառնալիքը, բայց ամեն դեպքում երկու երկրների իրավասու մարմինները պետք է մեկնաբանեն եւ կիրառեն համապատասխան համաձայնագրի դրույթը:

Այսպիսով՝ ստացվում է, որ հայ-ռուսական միացյալ զորախումբը կարող է նաեւ որոշակի գործողություններ իրականացնել նաեւ Հայաստանում՝ օրինակ ներքին ռազմական սպառնալիքի դեպքում, իսկ թե ինչ է դա նշանակում, ոչ ոք չգիտի Հայաստանի ու Ռուսաստանի իրավասու մարմինները պետք է յուրովի մեկնաբանեն ու կիրառեն համաձայնագրի դրույթները: Ներքին ռազմական սպառնալիք կարող է լինել ահաբեկչական գործողությունը Հայաստանի նկատմամբ: Ու նաեւ նման դեպքերում հայկական կողմը պետք է գնահատի իրավիճակն ու որոշի, թե ռուսական կողմից ինչպիսի՞ մասնագիտացված ստորաբաժանում օգտագործի:

Մոդելավորեք նման մի իրավիճակ՝ արդեն իսկ տեղի ունեցած դեպքի օրինակով. որպես ամենաթարմ դեպք վերցնենք «Սասնա ծռերը»: Առավել եւս, որ այդ իրադարձության առաջին օրը «Սասնա ծռերի» գործողությունները, առնվազն հայտարարությունների մակարդակով՝ հենց ահաբեկչություն էին որակվում: Եթե այդ ժամանակ լիներ այս համաձայնագիրը, տեսականորեն ՀՀ ու ՌԴ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարները կարող էին որոշել, որ «Սասնա ծռերի» գործողությունները ահաբեկչություն են, առավել եւս որ «Սասնա ծռերն» իրենց գործողությունը բնորոշում էին, որպես զինված ապստամբություն: Հայաստանը կկարողանար դիմել միացյալ զորախմբի օգնությանը՝ ռուսական կողմից խնդրելով իրեն տրամադրել «մասնագիտացված ստորաբաժանում»: Այդ մասնագիտացված ստորաբաժանումը կարող էր լինել. օրինակ, հատուկ նշանակության ջոկատի տեսքով, ու ռուսական «Ալֆա»-ն, առանց որեւէ իրավական խնդրի, կհայտնվեր Խորենացի փողոցում... Էլ չասենք 2008 թվականի մարտի 1-ի օրինակը, երբ կիրառվեց բանակը: Այդ դեպքում Երեւանի փողոցներում հանգիստ կարող էին հայտնվել ոչ թե ՀՀ զինված ուժերի զրահամեքենաները, այլ նաեւ ռուսական տանկերը, որոնք «անառիկ կպահեին հայոց պետականության հիմքերը»:

Իհարկե, այս նախագծի հեղինակները վստահեցնում են, որ այս զորախումբը Հայաստանի ներքին ու ներքաղաքական կյանքում չի օգտագործվելու: «Այստեղ միակողմանի գործողություններ կամ ներխուժում կողմերից մեկի տարածք չի կարող լինել»,- մասնավորապես շեշտեց Արտակ Զաքարյանը: Բայց ի՞նչ իմանաս, մի քանի տարուց ի՞նչ կլինի: