Շարմազանովին հարցրեք՝ ու՞մ համար է լավ, ժողովրդի՞, թե՞ օլիգարխների. քաղաքագետ

Օրերս ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը լրագրողներ հետ ասուլիսի ժամանակ ամփոփեց տարին Էդուարդ Շարմազանովը նախ անդրադարձավ Սերժ Սարգսյանի՝ վարչապետի թեկնածու լինել-չլինելուն, Հայաստանի տնտեսական աճին և այլ թեմաների: Հայ-ռուսական հարաբերությունների մասին Էդուարդ Շարմազանովի հայտարարությունների շուրջ զրուցեցինք քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանի հետ:

-Պարոն Գրիգորյան, երկու օր առաջ Աժ փոխխոսնակ Էդուարդ Շարմազանովն ամփոփեց տարին: Ասուլիսի ժամանակ նա նշում է, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները որակում է դաշնակցային, և որ դրանք մեծ հնարավորություն ունեն գրեթե բոլոր ոլորտներում զարգանալու: Դուք ի՞նչ կասեք հայ-ռուսական հարաբերությունների մասին: 

-Ունե՞ն այդ հնարավորությունը զարգանալու, թե ոչ, չեմ խոսի: Միայն կասեմ, որ, դժբախտաբար, հայ-ռուսական հարաբերությունները հավասարը հավասարի չեն: Դա ակնհայտ է: Ինչպե՞ս են ասում իշխանությունները: Ռազմավարական գործընկե՞ր: Ռազմավարական գործընկերը քո թշնամուն մեծ քանակությամբ զենք չի ծախում: Օրինակ՝ զենքի վաճառքը Ադրբեջանին: Ի վերջո Ադրբեջանի հետ մենք այսօր թշնամական վիճակում ենք, դժբախտաբար: Մենք ունենք Ղարաբաղյան խնդիր, ու մինչև այդ հարցը չլուծենք, պարզ է, որ եթե դու զենք ես վաճառում Ադրբեջանին, դա ուղղվում է նաև մեր դեմ: Մենք էլ ստիպված ենք միլիտարիզացիայի գնալ: Ես մի օրինակ նշեցի, մյուս օրինակը կարող եմ բերել: Ասենք՝ էներգետիկայի ոլորտը: Ես այստեղ չեմ տեսնում հավասար երկու սուբյեկտների համագործակցություն: Ինչ-որ մի ստից երկու հարյուր միլիոն պարտքի դիմաց իրենք վերցնում էին մեր օբյեկտները, կամ երեք հարյուր միլիոնի դիմաց: Մինչդեռ նույն Ռուսաստանը վերջին ժամանակներս Սիրիայի, Կուբայի, Վենեսուելայի լրջագույն պարտքերը ներեց: Լրջագույն ասելով նկատի ունեմ հինգ, տասը միլիարդ դոլար: Հայաստանին չներեց հարյուր կամ երկու հարյուր միլիոնանոց պարտքը: Ուրեմն ես կասեմ՝ այո՛, կան հարաբերություններ, կա համագործակցություն մի շարք ոլորտներում, յադ թվում՝ ռազմական, բայց այդ հարաբերությունները ես չեմ համարում հավասարը հավասարի և դաշնակցական: Ի՞նչ ռազմավարական գործընկեր, եթե դու թելադրում ես գազի գինը ու շուկայականից մոտավորապես երկու անգամ ավելի թանկ ես վաճառում: 

-Էդուարդ Շարմազանովը նաև նշում է, որ մենք արդյունավետ համագործակցում ենք ԵԱՏՄ-ի հետ: Ձեր կարծիքով այս համագործակցության արդյունքը ո՞րը եղավ, գոնե վերջին շրջանում:

-Ինձ համար շատ կարևոր է, որ փաստերով խոսեն: Ի՞նչ են ցույց տալիս փաստերը: Ցույց են տալիս, որ Եվրասիական տնտեսական շրջանակներում մենք ունենք խնդիրներ: Օրինակ՝ մեր միջսահմանային մանր առևտուրը, ասենք՝ Վրաստան-Հայաստան, սահմանափակվեց: Մեր առևտուրը՝ նավթամթերքների հետ կապված, Իրանի հետ սահմանափակվեց: Վերջին աղմկոտ գործը՝ կապված աջ ղեկով մեքենաների հետ: Ես տեսնում եմ, որ ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում կյանքի կոչվող խաղի կանոնները հարվածում են կոնկրետ սովորական մարդկանց, ովքեր ինչ-որ եկամուտներ չունեն, երկու կոպեկ օրվա հացի համար են աշխատում: Եթե դա չնկատենք, ապա այո, նորմալ է, մտանք ԵԱՏՄ, ո՛չ դրական է, ո՛չ բացասական: Եթե անտեսում եք սովորական քաղաքացու իրավունքները և հետաքրքրությունները, ես էլ չեմ տեսնում բացասական: Բայց եթե նայում ենք հասարակ մարդկանց տեսանկյունից, պարզ է, որ այդ համագործակցությունը տվեց բացասական արդյունքներ: Շատ բան է կախված, թե ում տեսանկյունից ես դու նայում: Օլիգարխների տեսանկյունից ես ոչ մի վատ բան չեմ տեսնում, Շարմազանովի հետ անգամ համաձայն եմ: Ժողովրդի տեսանկյունցի՝ ԵԱՏՄ-ն գոնե այսօր իրեն չի արդարացնում: Ավելին ասեմ՝ օլիգարխիկ համակարգի համար ԵԱՏՄ-ի խաղի կանոնները շատ ձեռնտու են: Քանի որ այդ պայմանագրում էլ գրված է մոնոպոլիաների մասին, պետական այդ մենաշնորհների մասին, ուրեմն իրենք միայն կարող են շահել: 

-Արդյոք ԵԱՏՄ-ում մնալը կապ ունե՞ր վերջին շրջանի զգալի թանկացումների հետ:

-Միգուցե, բայց համոզված չեմ: Գուցե կապված էր, բայց նայած որ ոլորտում: Օրինակ՝ վերջին ժամանակներա մեզ մոտ և՛ բենզինի գինը բարձրացավ, և՛ նավթամթերքի: Այ սա ես ուղղակիորեն կապում եմ ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու հետ, քանի որ ԵԱՏՄ-ի չափորոշիչներին չի համապատասխանում իրանական նավթամթերքը: Եվ իրենք լուրջ սահմանափակեցին մեր առևտուրը՝ Իրանից նավթամթերք ձեռք բերելու հարցում: Կամ, որ մեր գյուղացիները այն փոքր տասը կգ լոլիկը բերում էին Վրաստանից ու վաճառում Հայաստանում, դադարեցվեց: Ի՞նչ է դա նշանակում: Նշանակում է, որ խոշոր ներմուծողները հիմա թելադրում են իրենց գները: Մեկ-երկու ոլորտ ասացի, որտեղ թանկացումները կապ ունեին ԵԱՏՄ-ի հետ, բայց, օրինակ, չեմ կարծում թե, մսի գնի թանկացումը սրա հետ է կապված: Դա կապված է այլ խնդրի հետ. չհարգելով սեփական երկրի մթերային անվտանգությունը, մեր կովերը, ոչխարները դուրս են բերվում ու դրսում վաճառում: Ցանկացած երկիր ունի անվտանգություն, չէ՞, համակարգ: Հիմա պատկերացնենք Հոլանդիան: Կաթնամթերքի արտադրանքի հարցում առաջինն է աշխարհում: Պատկերացնու՞մ եք, հիմա Հոլանդիայում մեկը ասի՝ բիզնես է, ու Հոլանդիայի բոլոր կովերին դուրս բերի, վաճառի դրսում: Ի՞նչ է լինելու այդ փայլուն երկրի հետ: Այստեղ սկսում են աշխատել պետական անվտանգության հարցերը, նաև մթերային: Մեզ մոտ դա ոչ մի բանով չի կարգավովում, ու ես կարծում եմ, որ մսի թանկացումը ԵԱՏՄ-ի հետ կապված չէ:

-Պարոն Գրիգորյան, ըստ Ձեզ ո՞րը եղավ ԵԱՏՄ-ի՝ զարգանալու համար մեզ տված հնարավորությունը, ինչպես Շարմազանովն է նշում իր ասուլիսում:

-Թող կոնկրետ խոսի, օրինակներով: Ես ասում եմ օրինակներ, թե ինչու է ԵԱՏՄ-ին անդամակցելը վատ, առանց հեքիաթներ պատմելու: Ուրեմն, իշխանությունն էլ չի հերքում այն փաստը, որ ԵԱՏՄ-ի խաղի կանոնների պատճառով սահմանափակվեց մեր միջսահմանային մանր առևտուրը Վրաստանի հետ: Մյուս բացասական երևույթը՝ Վերին Լարսը: Վերջապես մենք Ռուսաստանի հետ մեկ տնտեսական դաշտ ունենք: Դժվա՞ր է Վերին Լարսի այդ փոքր հատվածը վերանորոգել, կառուցել, որ անընդհատ չփակվի, մեր բեռները կանգնած չմնան: Հիմա էլ կանգնած են: Հաջորդ օրինակը այն է, որ Ռուսաստանը ոչ մի քայլ չի անում մեզ հետ կապը բարելավելու համար: Հիմա թող իրենք էլ կոնկրետ նշեն այդ դրական կետերը: Այո՛, ասում են՝ մեծ ներուժ է: Ամեն հարցում էլ կա մեծ ներուժ: Եթե մենք հիմա Եվրոպայի հետ պայմանագիրը ստորագրենք, դա էլ կլինի ներուժ: Բայց չենք օգտագործում այդ ներուժը: Ես ոչ մի դրական փոփոխություն չեմ տեսնում ԵԱՏՄ-ին անդամակցելուց: Եթե իրենք տեսնում են, թող ասեն:

-Տպավորություն է ստեղծվում, թե Հայաստանի տնտեսությունն արդեն լրիվ կայուն վիճակում է: Շարմազանովն անգամ հայտարարում է, թե մենք տնտեսական ակտիվության չափանիշներով առաջինն ենք տարածաշրջանում և անգամ Վրաստանից ենք առաջ անցել: Որքանո՞վ է սա մոտ իրականությանը:

-Ամեն մարդ իրավունք ունի ինչ-որ բան ասելու, եթե իհարկե մենք հարգում ենք ազատությունները: Շարմազանովն էլ իրավունք ունի: Հիմա ասել է, ի՞նչ ենք ուզում: Ես ասում եմ մեկ բան, շատ հասարակ. եթե վերելք կա, եթե տնտեսական աշխուժություն կա, ինչու՞ են հայերը շարունակում լքել երկիրը: Ինչու՞ արտագաղթը կանգ չի առնում: Ենթադրենք ես խելոք մարդ չեմ, ես չեմ հասկանում: Բացատրեք՝ ծաղկող, վերելք ապրող երկրից մարդիկ ինչու՞ են գնում: Այդ տենդենցներն ինչո՞վ են արտահայտվում: Մարդիկ աշխատատեղ են փնտրում, տրամադրությունները մի քիչ բարձրանում է, սոցիալական փաթեթը ուժեղանում է: Մենք դա տեսնու՞մ ենք: Մենք լսե՞լ ենք կառավարությունից, որ թոշակները բարձրացնում են, աշխատավարձերը բարձրացնում են, լսե՞լ ենքոր՝ նայեք, վերջին տարում կրճատվեց արտագաղթը: Ի վերջո ես իրենց թվերն եմ ասում, տնտեսագետ չեմ, սրանք իմ թվերը չեն, բայց ես կարդում եմ պաշտոնական տվյալները, որոնք ցույց են տալիս արտագաղթողների քանակը: Վերջին երեք տարվա ընթացքում, ԵԱՏՄ-ին անդամակցելուց հետո ներդրումների քանակը կտրուկ նվազել է: Հիմա եթե աճող տնտեսություն է, եթե դրական է, ինչու՞ ներդրումները պետք է փոքրանային: Այս տրամաբանությունը հուշում է հակառակը, որ պիտի մեծանային: Դե թող ցույց տան: Փնտրեք պաշտոնական տվյալները, ես հո ինձնից չեմ հորինում, իրենց թվերն եմ ասում: Ինձ համար գլխավորը, որ արտագաղթը թուլանա: Ինձ համար կարևոր է, որ ժողովրդի սոցիալական վիճակը լավանա: Դա արտահայտվում է կոնկրետ թվերով. թոշակները պիտի բարձրանան, սոցիալական փաթեթը պիտի լավանա: Ես հստակ գիտեմ, որ դրանք չեն եղել: Հիմա, եթե ասում են, որ աշխուժացավ, տեմպերը լավացան, և այլն, և այն, ո՞ր չափորոշիչներով է, որ դա տեսնում են: Կարող է մենք տարբեր լեզուներով ենք խոսում: Ասում են՝ առևտուրն այս ոլորտում լավացավ: Հետո նայում ես, այդ ոլորտում մի օլիգարխի համար ինչ-որ բան ստեղծեցին, ավելի ձեռնտու մոնոպոլիա: Ուրեմն մենք պետք է սկսենք իրար հասկանալ: Հրց տվեք նույն պարոն Շարմազանովին. էայդ ավելի լավը դուք ու՞մ նկատի ունեք: Ես ժողովրդի մասին եմ խոսում: Կարող է՝ իրար լավ չնք հասկանում: Ինքն ու՞մ նկատոի ունի: Հստակ ասում եմ՝ ԵԱՏ մտնելուց հետո շատ լավացան Հայաստանի մոնոպոլիստների գործերը: Իմ չափորոշիչը՝ լավ է ժողովրդի համար, թե ոչ:

-Պարոն Գրիգորյան, իսկ ի՞նչ եք կարծում, 2018 թվականին արդեն ԵԱՏՄ-ում մնալը և միևնույն ժամանակ ԵՄ-ի հետ համագործակցելը ի՞նչ արդյունք կտա: 

-Դժվարանում եմ ասել՝ հակասության մեջ որքան շուտ կմտնենք: Ես կարծում եմ, որ շանս կա հակասության մեջ չմտնելու: Բայց շատ կարևոր է սկսել իրականացնել ԵՄ պայմանագիրը: Հայաստան-ԵՄ համաձայնագիրն իր մեջ շատ հետաքրքիր բաներ է պարունակում, որոնք չեն հակասում ԵԱՏՄ-ին, և շատ կարևոր են:  Ասենք՝ տուրիզմի զարգացում, Հայաստանի շրջաններում գործարաններ կառուցել, մի շարք այլ ոլորտներում այլընտրանքներ ստեղծել: Դրանք էականորեն կփոխեն իրավիճակը, բայց պետք է սկսել իրականացնել: Ես, գոնե առաջին փուլում, ԵԱՏՄ-ի հետ հակասություն չեմ տեսնում: Կարծում եմ, եթե քաղաքական կամք ցուցաբերենք, հաջողելու շանս կլինի: 

ՀայԱրփի Բաղդասարյան

Տպել
9200 դիտում

Խոշոր վթար Լոռու մարզում. կա 1 զոհ, 3 վիրավոր (լուսանկարներ)

Երեւան-Բաթումի գնացքում հարբած տղամարդը հայհոյել ու քաշքշել է ուղեւորներին

Ստամբուլում բացվել է Հրանտ Դինքին նվիրված «հիշողության կենտրոն»

Հենրիխ Մխիթարյանի հարսանեկան ֆոտոշարքը The Daily Mail-ում

Ապամոնտաժվում են կամուրջների, վերգետնյա անցումների և ուղեանցերի անօրինական գովազդները

Կոտայքում 81-ամյա կինը ոստիկաններին հայտնել է, որ իր կիսաշրջազգեստի գոտու մեջից հափշտակել են մոտ 15 հազար դոլար

Խարկովում 18-ամյա հայ ուսանողին դուրս են նետել պատուհանից. կասկածյալներն ադրբեջանցիներ են

Խաղաղությունը եւ հանդուրժողականությունը Հայաստանում առաջնահերթ սկզբունքներ են. Միրզոյան

Քարագլուխ համայնքում բրուցելոզ հիվանդությունը չի նահանջում. վարակված են նաեւ մի քանի բնակիչներ (լուսանկարներ)

ՀՀ ՄԻՊ-ն ու ԵԽ գլխավոր քարտուղարի տեղակալը կարևորել են դատաիրավական բարեփոխումների իրականացմանն աջակցելը

Երեւանի Արգենտինայի հրապարակում կտեղադրվի Մանուել Բելգրանոյի կիսանդրին

Ապամոնտաժվում են Կոմիտասի պողոտայի շուկայի հարակից առևտրային տաղավարները (լուսանկարներ)

Ֆրանսիան կողմ չէ Եվրոպայի խորհրդից Ռուսաստանի դուրս գալուն

ԱԺ-ում քննարկվել են մշակույթի ոլորտի գնումներին առնչվող հարցեր. կձեւավորվի հատուկ աշխատանքային խումբ

Հենրիխ Մխիթարյանը լուսանկար է հրապարակել իր պսակադրությունից

Աղբահանության նորաստեղծ հիմնարկի տնօրենը կվարձատրվի այնքան, որքան քաղաքապետը՝ 850 հազար դրամ, հավաքարը՝ 200-300 հազար

Տեղի է ունեցել ՀՅԴ-ԲՀԿ կուսակցությունների հանդիպում

NTV-ն հրապարակել է Ջիգարխանյանի նախկին կնոջ եւ Էլինա Մազուրի ծեծկռտուքի ամբողջական տեսանյութը

Մահացել է Եգիպտոսի նախկին նախագահ Մուհամմեդ Մուրսին

ՃՏՊ Նորավան գյուղի մոտակայքում. կան տուժածներ