Ոստիկանության մասին նոր օրենքը սահմանափակում է մարդու իրավունքները. Հայկ Ալումյան

ԱԺ անցած քառօրյայում բուռն քննարկումների առիթ դարձած «Ոստիկանության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու մասին օրենքի նախագիծը ընդունվեց 57 կողմ 31 դեմ ձայներով։ Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում այդ օրենքը, եւ որքանո՞վ են խախտվում մարդու իրավունքները, մեր հարցերին պատասխանեց փաստաբանների պալատի անդամ, փաստաբան Հայկ Ալումյանը։

- Պարոն Ալումյան, անցած քառօրյայում ԱԺ-ն «Ոստիկանության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է ընդունել, որը բուռն քննարկումների առիթ է դարձել, քանի որ օրենքը թույլ է տալիս ոստիկանությանը տեսանկարահանող սարքեր տեղադրել ցանկացած տեղ։ Արդյո՞ք դա մարդու իրավունքների խախտում չէ։

- Գիտեք, մարդու իրավունքների խախտումը եւ մարդու իրավունքների սահմանափակումը տարբեր բաներ են, մարդու իրավունքների սահմանափակում, միանշանակ, հանդիսանում է։

- Իսկ խախտում չի՞ հանդիսանում։

- Մարդու իրավունքների խախտում հանդիսանում է, թե՝ չէ, միանշանակ դժվար է ասել, ցանկացած պետության մեջ երկու իրար հակադրվող մոտեցումներ գոյություն ունեն, մի կողմից հասարակական կարգը, յուրաքանչյուր անձի անվտանգությունը ապահովելու շահից ելնելով, պետությունը ձգտում է ամեն ինչ վերահսկել։ Մյուս կողմից մարդու իրավունքները, որը ձգտում է հակառակի՝ լինել հսկողությունից դուրս, ազատ, անվերահսկելի։ Եվ այս երկուսն էլ իրենցից ներկայացնում են բավականին բարձր արժեք, մի կողմից պետության եւ հասարակության անվտանգությունը, մյուս կողմից՝ անձի ազատությունը։ Պետությունը պետք է ճիշտ բալանսը գտնի այս երկուսի միջեւ, ոչ դարձնի բացարձակ անվերահսկելի, որպեսզի բոլոր մարդիկ ունենան ցանկացած իրավունք եւ ամեն ինչ դառնա անվերահսկելի, բայց ոչ էլ մարդկանց ամեն քայլը դառնա վերահսկելի։ Ես կարծում եմ, որ այս դեպքում բալանսը շեղվել է ի վնաս մարդու իրավունքների։

- Իսկ ի՞նչ է պետք անել այս դեպքում։

- Կոպիտ ասած, պետությունը, որը բացարձակ առավելություն է տալիս անվտանգության հարցերին, ինքը կարող է եւ ասել, որ արգելում եմ 22։00-ից հետո որեւէ մեկը դուրս գա փողոց: Այս դեպքում երեւի իդեալական կարգ կարելի է ապահովել, բայց դա կլինի մարդու իրավունքների շատ կոպիտ խախտում։ Բալանսը ամբողջությամբ կշեղվի։ Այս միջոցը, որ իրենք փորձում են իրականացնել, այստեղ կա խելամիտ բալանսի խախտում, պետությունը այստեղ կարող է ցանկացած մարդու ցանկացած տեղաշարժ, անձնական կյանքի ցանկացած դրսեւորում վերահսկել։

- Այսինքն՝ դա կարո՞ղ է լինել նաեւ առանց հիմքի։

- Հիմքը չի հարցը, հիմք կարող է լինել, հիմքը սա է՝ իրենք ուզում են անվտանգությունը ապահովել հասարակական վայրերում. սա կարող է համարվել հիմք։ Բայց հավասարակշռությունն է խախտում, այսինքն՝ հիմքը կարող է շատ վեհ գաղափարներով իրենք փորձեն ներկայացնել։ Հետապնդվող նպատակը եւ ձեռնարկվող միջոցները պիտի գտնվեն հավասարակշռվածության մեջ, որը այս դեպքում խախտված է։ Այս ձեւով է ցանկացած պետություն կամաց-կամաց դառնում ոստիկանական պետություն։

- Իսկ, երբ շեշտվում է, որ անվտանգության համար է, այդ անվտանգությունը ունե՞նք մեր երկրում։

- Սխալ կլինի մտածել, թե մեր երկիրը գտնվում է վատ վիճակում՝ կրիմինալ առումով։ Բոլոր մարդիկ կարողանում են ազատ դուրս գալ, ուշ ժամի գալ տուն եւ քիչ թե շատ վստահ ենք, որ ոչ մեկիս հետ ոչ մի բան չի պատահի։ Այդ առումով, իհարկե, անվտանգության հարցը վատ չի կազմակերպված։ Բայց մարդու իրավունքները ոչ պակաս կարեւոր արժեք են, ցանկացած երկրում կարելի է անվտանգությունը դարձնել բացարձակ արժեք, բացարձակ անվտանգություն ապահովել բոլորի համար՝ բացարձակապես մարդկանց զրկելով իրենց իրավունքներից։ Ամեն մեկի վրա մի հատ չիպ դնել, ամեն տեղ դնել տեսախցիկներ, կլինի բացարձակ անվտանգություն, բայց միաժամանակ էդ մարդկանց կյանքը կդառնա անհետաքրքիր։

- Իսկ ԵՄ անդամ երկրներում կա՞ն այդպիսի երկրներ, որտեղ գործում է այս օրենքը։

- Ես նման տվյալներ չունեմ, ես Եվրոպայում եղած ժամանակ տեսել եմ հասարակական վայրերում տեսախցիկներ, բայց միգուցե այնտեղ դա ավելի ճիշտ ձեւով է կանոնակարգված։ Այստեղի պաշտոնյաներն են սիրում տարբեր երկրների օրենքներից խոսել, երբ անգամ սեփական երկրի օրենքները լավ չգիտեն։

- Պարոն Ալումյան, ՄԻՊ-ն այստեղ գործառույթ ունի՞։

- Պետք է ճշգրիտ գնահատել, հավասարակշռությունը պահպանված է այդ երկու արժեքների միջեւ, սա իրականում բավականին բարդ խնդիր է։ Բացարձակ ասել, որ սա մարդու իրավունքների խախտում է եւ վերջ, դժվար է, մարդու իրավունքների սահմանափակում է, ես դրա հետ համամիտ եմ, բայց այդ սահմանափակումը հանգեցնում է մարդու իրավունքների խախտման միայն այն դեպքում, եթե հավասարակշռությունը խախտված է։

- Իսկ եթե մի բանը սահմանափակվում է, դա արդեն խախտում չի՞։

- Շատ պարզունակ միգուցե թվա, բայց ասեմ, եթե ինձ արգելում են ինչ-որ տեղով փողոցը անցնել, դա իմ իրավունքի սահմանափակում է, բայց դա իմ իրավունքի խախտում չի, որովհետեւ հետապնդվող նպատակը իմ կյանքը ապահովելն է, վարորդների երթեւեկությունը ապահովելը։ Այդ նպատակը արդարացնում է այդ միջոցը։ Այսինքն՝ մենք այսօր գտնվում ենք սահմանափակումների աշխարհում, բայց սահմանափակում կա, որը հետապնդում է խելամիտ նպատակ եւ համաչափ է այդ նպատակին, եւ կա սահմանափակում, որը խելամիտ նպատակ է հետապնդում, բայց անհամաչափ մեծ սահմանափակում է, այսինքն, այդ նույն նպատակին կարելի է հասնել ավելի մեղմ միջոցով։

- Փաստորեն, ինչպես ԱԺ-ում օրինակ է բերվել, կարող են մեկի դիմացի հարեւանի տնից այդ մեկի տունը նկարահանել, այդպես է ստացվո՞ւմ։

- Գիտեք, այ հենց այդ ծայրահեղություններն է պետք բացառել։ Պետք է բացառել տոտալ վերահսկումը, որովհետեւ տոտալ վերահսկման ժամանակ հնարավոր է ապահովել մարդկանց բացարձակ անվտանգություն, բայց դրա հետ միաժամանակ մարդկանց կյանքը կկորցնի իր իմաստը։

                                                                                                         Նիկոլայ Ավետիսյան