Հայկական գնաճ. բենզինը ՀՀ-ում նորից թանկացավ, ՌԴ-ում՝ նույնն է. խմբագրական

Գնաճը Հայաստանում չի դադարում: Անցած հանգստյան օրերին մասնավորապես Երեւանի բենզալցակայաններում բենզինը կրկին թանկացավ 10 դրամով: Եվ դա այն դեպքում, երբ Ռուսաստանում, որտեղից ներկրվում է բենզինի հիմնական մասը, գնային փոփոխություններ չեն եղել, իսկ ակցիզային հարկի դրույքաչափի բարձրացումը չէր կարող այսպիսի ազդեցություն թողնել:  

Հայաստանում արձանագրված գնաճը ռեկորդային ցուցանիշներ ունի, եթե դիտարկենք այն այլ երկրների համեմատության մեջ: Օրինակ, նոյեմբերին, հոկտեմբերի համեմատ Հայաստանում կյանքը թանկացել է 2 տոկոսով, որը ամենաբարձրն է աշխարհում:

Այսպիսի տվյալներ է հրապարակել Ազգային վիճակագրական ծառայությունը: Ըստ այդմ, մասնավորապես Եվրամիությունում նոյեմբերին հոկտեմբերի համեմատ կյանքը թանկացել է միջինը 0.1 տոկոսով: Ամենաբարձր գնաճը արձանագրվել է Ռումինիայում եւ կազմել է 0.6 տոկոս: ԱՎԾ-ի հրապարակած տեղեկանքում բերված տվյալների համաձայն՝ այլ երկրներից ամենաբարձր գնաճը եղել է Թուրքիայում՝ 1.5 տոկոս եւ Վրաստանում՝ 1.1 տոկոս:

Դեկտեմբերի այս ցուցանիշը ԱՎԾ-ն դեռ չի հրապարակել, բայց կարելի է կռահել, որ այդ դեպքում մենք նույնպես կլինենք ռեկորդակիր:

Եվ իրոք, արձանագրվող գնաճը իրեն ամբողջ սրությամբ սկսեց դրսեւորել հենց անցած տարվա նոյեմբերից սկսած: Թե որն էր դրա պատճառը, մինչեւ հիմա պաշտոնապես  չի պարզաբանվել: Մեկ- երկու ապրանքների գծով, իհարկե, համաշխարհային շուկայում կտրուկ թանկացումներ եղան, բայց ընդհանրապես գների շատ կտրուկ փոփոխություններ անցած տարեվերջին չեն արձանագրվել:

Այս տարվա սկզբից արձանագրվող թանկացումները ԵՏՄ-ին անդամակցելով եւ Հարկային նոր օրենսգրքով բացատրելը միայն մասամբ է արտացոլում իրականությունը: Շատ ապրանքների գծով, օրինակ, ԵՏՄ-ին անդամակցելով՝ Հայաստանում կարող էր կտրուկ գնանկում արձանագրվել, ինչը տեղի չի ունենում: Լայն սպառման բազմաթիվ ապրանքներ ռուսաստանյան խանութներում 10-30 տոկոսով ավելի էժան են, քան Հայաստանում: Իսկ դա ուղղակիորեն հակասում է միասնական տնտեսական տարածքի բովանդակությանն ու էությանը: Իսկ դա խոսում է այն մասին, որ նույնիսկ ՌԴ-ից Հայաստան ներկրումների ոլորտը նույնպես մոնոպոլիզացված է, եւ այստեղ չեն գործում շուկայական կանոնները:

Հայաստանում արձանագրված գնաճի մասին պնդումներին իշխանության ներկայացուցիչները հակադարձում են, թե ճիշտ է, շատ ապրանքներ թանկացել են, բայց շատ ապրանքներ էլ կան, որ էժանացել են: ԱՎԾ-ն, ի դեպ, ներկայացրել է թե՛ էժանացած եւ թե՛ թանկացած ապրանքների ցանկը: Տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը վերլուծել էր այդ ցանկերը եւ հանգել եզրակացության, որ գործնականում գնաճը մեզ մոտ երկնիշ ցուցանիշ ունի:

Ո՞րն է խնդիրը: Օրինակ, ամենաշատ թանկացած ապրանքը, ըստ ԱՎԾ-ի, կարագն է, որը դեկտեմբերին, նախորդ տարվա դեկտեմբերի համեմատ, թանկացել է 41 տոկոսով: Բայց այդ մթերքի տեսակարար կշիռի մեր սպառման զամբյուղում մոտ 1.1 տոկոս է: Իսկ ահա ամենաշատ էժանացած ապրանքը խառը կանաչին է, որը էժանացել է 48.5 տոկոսով: Խառը կանաչիի տեսակարար կշիռը, սակայն, մեր սպառման մեջ ընդամենը 0.2 տոկոս է կամ 6 անգամ ավելի քիչ, քան կարագինը: Այլ կերպ ասած, եթե նույնիսկ խառը կանաչին էժանացած լիներ, ասենք, 5 անգամ, դա մեր ծախսերի էական նվազման չէր հանգեցնի:

Ամենաշատ ազդեցությունը մեզ վրա, ըստ ԱՎԾ-ի ցանկի, ունեցել է տավարի միսը, որը թանկացել է 17.1 տոկոսով, սակայն տեսակարար կշիռը ավելի քան 3.6 տոկոս է:  

Սխտորի ավելի քան 22 տոկոս էժանացումը շոշափելի որեւէ ազդեցություն թողնել չի կարող, քանի որ նրա տեսակարար կշիռը ընդամենը 0.04 տոկոս է: Բայց, ասենք, ձվի ընդամենը 10 տոկոս թանկացումը ավելի ծանր է մեզ համար, քանի որ դրա տեսակարար կշիռը 32 անգամ ավելի մեծ է մեր «զամբյուղում»՝ մոտավորապես 1.3 տոկոս է:

Մի խոսքով, թանկացել են այն ապրանքները, որոնք մենք ավելի շատ ենք սպառում, դրանց թանկացումը ավելի մեծ ազդեցություն է ունենում մեր դրամապանակի վրա, իսկ էժանացած ապրանքների վրա մենք առանց այդ էլ քիչ էինք ծախսում, եւ դրանց էժանացումը մեր ծախսերի նվազման գրեթե չի հանգեցնում:

Ըստ ԱՎԾ-ի, անցած տարվա դեկտեմբերին, նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ թանկացել են հետեւյալ ապրանքները.

ԱՊՐԱՆՔ                                          թանկացում (%)                         տեսակարար կշիռ(%)

Կարագ սերուցքային                                   41.0                                        1.082

Խոզի բուդ`թարմ, պաղեցրած                      38.3                                        0.122

Միս խոզի`թարմ, պաղեցրած                       36.9                                        0.513

Լոլիկ                                                            31.1                                        0.893

Միս գառան`թարմ, պաղեցրած                    28.9                                        0.057

Կարտոֆիլ                                                    28.0                                        0.938

Իշխան`թարմ կամ պաղեցրած                     23.4                                        0.507   

Միս տավարի և հորթի` ոսկորով                   17.1                                        3.656   

Ընկույզի միջուկ                                            16.1                                        0.166

Միս տավարի և հորթի`անոսկր (ֆիլե)         12.4                                        0.159

Պանիր կովի կաթից                                       12.3                                        1.299

Միս տավարի և հորթի` աղացած                   12.0                                        0.250

Հավի ձու                                                        10.1                                        1.312

Պանիր տնական                                             9.1                                          0.776

Գինի կիսաքաղցր                                             8.0                                          0.364

Սիգարետ ֆիլտրով (արտասահմանյան)       7.0                                         0.724

Ծխագլանակներ ֆիլտրով (տեղական)          6.0                                          1.002

Դիզելային վառելիք                                        18.9                                        0.040

Բենզին                                                            18.2                                        0.414

Վառելափայտ                                                  6.6                                          0.386

Իսկ էժանացած ապրանքները՝ սրանք են.

ԱՊՐԱՆՔ                                     թանկացում (%)                         տեսակարար կշիռ(%)

Խառը կանաչի                                  -48.5                                                  0.195

Խնձոր                                             -30.8                                                  0.686

Սխտոր                                             -22.2                                                  0.044

Հնդկացորեն                                     -21.9                                                  0.357

Կանաչ սոխ                                      -18.2                                                  0.125

Տաքդեղ (կանաչ, կարմիր)                 -12.1                                                  0.249

Ոսպ                                                    -11.9                                                  0.227

Ադամաթուզ                                      -10.7                                                  0.228

Կաղամբ                                            -8.9                                                    0.214

Շաքարավազ                                     -6.0                                                    0.868

Ոլոռ                                                  -5.1                                                    0.098

Բուսական յուղ արևածաղկի           -5.0                                                    0.997

Կակաո                                              -4.2                                                    0.063

Բրինձ                                                -4.0                                                    0.472

Մակարոն                                          -2.9                                                    0.335

Սմբուկ                                              -2.4                                                    0.325

Վերմիշել                                           -1.2                                                    0.189

Հավի միս                                          -1.1                                                   0.410

Ալյուր բարձր տեսակի                      -0.7                                                    1.262

Գազ սեղմված                                   -1.6                                                    0.200