Ճանապարհ, հայ համայնք եւ առեւտուր. ի՞նչ հարցեր կքննարկվեն Վրաստանի վարչապետի հետ Երեւանում

Այսօր՝ մարտի 2-ին Հայաստան է ժամանել Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Մարգվելաշվիլու գլխավորած պատվիրակությունը: Վրաց վարչապետի այցը Հայաստան պետք է տեղի ունենար դեռեւս անցած տարվա դեկտեմբերի մեկին, սակայն հետաձգվել էր վրացական կողմի խնդրանքով՝ կապված Վրաստանի խորհրդարանի կողմից երկրի կառավարության կազմը հաստատելու հետ: Ներկայացնում ենք «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» հկ-ի տարածած տեղեկանքը հայ-վրացական հարաբերությունների մասին:

Վրաստանում, ինչպես եւ Հայաստանում, անցում է կատարվում կառավարման նախագահական համակարգից խորհրդարանականի, սակայն ի տարբերություն Հայաստանի, Վրաստանում արդեն իսկ վարչապետն ունի շատ ավելի լայն լիազորություններ, եւ Գեորգի Կվիրիկաշվիլու այցը, փաստացի, Վրաստանի առաջին դեմքի այցն է Հայաստան:

Վրաստանը Հայաստանի հարեւան միակ քրիստոնեական երկիրն է, որի հետ նաեւ չկան որեւէ սկզբունքային տարաձայնություններ կամ չկարգավորված խնդիրներ: Ըստ այդմ, Հայաստանի երկկողմանի շփումները Վրաստանի հետ շատ ավելի ակտիվ են, քան որեւէ այլ երկրի հետ:

Այդ մասին են վկայում նաեւ փոխայցելությունների հաճախականությունը: Ըստ ՀՀ արտգործնախարարության կայքի հրապարակած տվյալների՝ ՀՀ բոլոր նախագահներն այցելել են Վրաստան, սակայն ՀՀ նախագահի առաջին այցը եղել է 1996 թվականի հունիսին՝ երկու երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումից չորս տարի անց: Այն ժամանակ Վրաստան էր այցելել ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը:

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի օրոք արդեն այցերը խիստ հաճախանում են: Քոչարյանը, մասնավորապես, Վրաստան է այցելել յոթ անգամ, փաստացի, 2000-ից 2007 թվականների ընթացքում ՀՀ նախագահը Վրաստան է այցելել ամեն տարի:

Սերժ Սարգսյանը Վրաստան է այցելել ընդամենը վեց անգամ՝ 2008-ին, 2010-ին, 2011-ին, 2014-ին, 2015-ին եւ 2017-ին:

Վրաստանի առաջին նախագահ Էդուարդ Շեւարդնաձեն Հայաստան է այցելել 1993 թվականին՝ որպես Վրաստանի Պետության ղեկավար եւ Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ: Հետագայում, նախագահի կարգավիճակով, Շեւարդնաձեն Հայաստան է այցելել նաեւ 1997, 1999 (երկու անգամ) եւ 2001 թվականներին:

Վրաստանում իշխանափոխությունից հետո՝ 2004 թվականի մարտին առաջին անգամ Հայաստան է այցելում վրաց նոր նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին, ով հետագայում այցելում է Հայաստան եւս 5 անգամ՝ 2005, 2006, 2007, 2009 եւ 2011 թվականներին:

Վրաստանի գործող նախագահ Գեորգի Մարգվելաշվիլին Հայաստան է այցելել 2014 թվականի փետրվարին: Նույն տարվա օգոստոսին Հայաստանում է եղել երկրի վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին, իսկ արդեն դեկտեմբերին՝ այն ժամանակ դեռեւս փոխվարչապետ եւ էկոնոմիկայի ու կայուն զարգացման նախարար Գեորգի Կվիրիկաշվիլին:

Ըստ ՀՀ ԱԳՆ կայքի, 2013 թվականին Հայաստանը Վրաստան է արտահանել 86,1 մլն ԱՄՆ դոլարի ապրանք, իսկ ներմուծել՝ 65,8 միլիոնի: Համաձայն նույն աղբյուրի՝ Հայաստանը Վրաստանից ներմուծում է հիմնականում գյուղմթերք, ավտոմեքենաներ, հանքային ջրեր, քիմիական արտադրանք եւ դեղամիջոցներ, իսկ արտահանում լեռնարդյունահանող սարքավորումներ, բուսաբուծական եւ թռչնաբուծական ապրանքներ, գյուղմթերք եւ սննդի արդյունաբերության արտադրանք:

Վրաստանը Հայաստանի համար բացառիկ կարեւորություն ներկայացնող երկիր է: Վրաստանի տարածքով է անցնում Հայաստանը Ռուսաստանի հետ կապող միակ ճանապարհը՝ տխրահռչակ Վերին Լարսի անցակետով: Սույն ճանապարհին այլընտրանք գտնելու հարցը հայ-վրացական բանակցությունների առանցքային թեմաներից է: Վրաստանի նավահանգիստներով Հայաստանը նաեւ ամենամոտ ելքն է ստանում դեպի ծով:

Ըստ Վիքիպեդիայի տվյալների՝ Վրաստանում ներկայումս բնակվում է շուրջ 350 հազար հայ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Ջավախքում, որտեղ կա կոմպակտ հայ բնակչություն, եւ մայրաքաղաք Թբիլիսիում: Հայերն ավանդաբար մեծ դեր են խաղացել Վրաստանի սոցիալ-տնտեսական եւ հասարակաքաղաքական կյանքում: Ներկայում հայերը ներկայացված են վրաց խորհրդարանում երեք պատգամավորներով՝ Հենզել Մկոյան, Սամվել Մանուկյան եւ Ռուսլան Պողոսյան: