Շուրջպար. 15 րոպեանոց միասնություն

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2005 թվականի մայիսի 31-ի համարում

Մայիսի 28-ի երեւանյան  լուսաբացը տարբերվում էր մայրաքաղաքի մնացած լուսաբացերից: Այդ օրը քաղաքում իսպառ բացակայում էր երեք բան՝ ոստիկան, «Գազել» եւ ապարանցի: Բոլոր ճանապարհները տանում էին դեպի Արագած՝ «Միասնության շուրջպարի»: Պարելու գնացողներն անգամ կատակում էին, թե իշխանափոխություն անելու համար ընդդիմությունն ավելի հարմար օր գտնել այլեւս չի կարող: Ավելի ուշ, արդեն ժամը 16.30-ին, երբ բոլոր պարերն ավարտված էին, «Նիգ-Ապարան» հայրենակցական միության նախագահ, ՀՀ գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանը մեզ ասաց, որ «Միասնության շուրջպարը» կայացել է, եւ անգամ Մյունհաուզենը նման գեղեցիկ բան կազմակերպել չէր կարող:

Իսկ «Միասնության շուրջպարի» շտաբի պետ Արամ Կարապետյանն էլ երեկ տեղեկացրեց, որ չորս ուղղաթիռներից նկարված շուրջպարի ամբողջական պատկերն արդեն ստացված է, ու իրենք տեսանյութը, համապատասխան փաստաթղթերի հետ, ուղարկելու են Լոնդոն՝ Գինեսի ռեկորդների կենտրոնական գրասենյակ: Ըստ կազմկոմիտեի, շուրջպարին մասնակցել է պահանջված 169 հազարից շատ ավելի մարդ. «Երեւակայությունից դուրս բան է կատարվել: Շրջանն ամբողջացնելու համար մեզ պետք էր ընդամենը 110 հազար մարդ, սակայն ոստիկանության տրամադրած տվյալներով մասնակիցների թիվն անցել է 300 հազարը»,- ասում է շուրջպարի կազմկոմիտեի անդամ, պատգամավոր Լյովա Խաչատրյանը:

Եւ չնայած ըստ ականատեսների, որոշ հատվածներում հնարավոր չի եղել շրջանն ամբողջացնել, սակայն շտաբի պետ Արամ Կարապետյանը երեկ վստահեցնում էր, որ չորս ուղղաթիռներով տարբեր անկյուններից ստացված պատկերը վկայում է, որ շրջանն ամբողջացած է: Այդուհանդերձ, եթե անգամ եղել էլ են փոքրիկ բաց հատվածներ, ապա կազմկոմիտեի նախագահ Աղվան Հովսեփյանը դրանում որեւէ ողբերգություն չի տեսնում եւ իր երազանքը համարում է իրականացած, քանզի տարածքների մեծ մասում էլ մարդիկ պարում էին ոչ թե մեկ, այլ մի քանի շարքերով: Ի դեպ, այն տարածքում, որտեղ բարձրաստիճան այլ պաշտոնյաների հետ խրոխտ պարում էր նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, շուրջպարը յոթ շարքանի էր:

Ուստի, եթե աշխատանքները ճիշտ կազմակերպվեին, ապա Արագածի օղակը հաստատ կարելի էր փակել: Ինչ վերաբերում է շուրջպարի թողած հետքերին, ապա դեռ երեկվա  դրությամբ Արագածի շուրջբոլորը կեղտ ու աղբ էր, չնայած պատգամավոր Լյովա Խաչատրյանը վստահեցնում է, որ մինչեւ երեկո ողջ աղբը հավաքվելու է:  Ինչեւէ, դժվար է ասել, թե ինչի՞շուրջ էր Միասնության այդ շուրջպարը, բայց որ պարելու եկած տասնյակ հազարավոր մարդիկ ակնհայտորեն ոգեւորված ու խանդավառված էին, փաստ է: Մեր բոլոր զրուցակիցները փաստում էին, որ 1988-ից այս կողմ նման միասնականություն իրենք չէին տեսել, եւ պարզվեց, որ գոնե մի ինչ-որ հարցում՝ թեկուզ պարելու, հայերը դեռ ունակ են լինել միասնական.

«Ով էլ կազմակերպած լիներ այս ակցիան, գալու եւ գոնե մի անգամ այսպես լիցքաթափվելու էինք: Թող դատախազը չաներ, աներ մեկ ուրիշը. միեւնույն է, ժողովուրդը գալու էր, որովհետեւ քաղաքական ինտրիգներն այնպես են հասարակությանը բաժանել  ճամբարների, որ մեզանից յուրաքանչյուրի մեջ գոնե 15 րոպեով բարի ու հանդուրժող լինելու ներքին մեծ ցանկություն կա: Այս պարը ցույց տվեց, որ հայերը միայն կռվի գնալուց չէ, որ ունակ են համախմբվելու»,- մեզ հետ զրույցում ասաց շուրջպարի մասնակից, հոգեբույժ Արտակ Խնկոյանը: Այդուհանդերձ, չնայած ժողովրդի անթաքույց ոգեւորությանը, մենք պարզապես չէինք կարող այդ ակցիայի հոգեւոր հայր, ՀՀ գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանին չհարցնել, թե ինչու, երբ նույն այս մարդիկ 2004-ի ապրիլի 12-ին մոտավորապես նույն երաժշտության տակ ու շատ ավելի ոգեւորված պարում էին Բաղրամյան պողոտայի վրա, նրանց պարը ճնշվեց մահակներով, էլեկտրաշոկով եւ ջրցան մեքենայի սառը դուշով.

«Որովհետեւ հակասահմանադրական էր»,- գրեթե շշուկով պատասխանեց դատախազը: Իսկ արդյո՞ք «Միասնության շուրջպարը», որը մի քանի ժամ խցանել է միջպետական մայրուղիները, օրենքի սահմաններում է եւ չի հակասում զանգվածային միջոցառումներ անցկացնելու կարգի մասին խորհրդարանի ընդունած օրենքին. «Միանգամայն օրենքի սահմաններում է, եւ այդ մասին ձեզ դատախազությունը կուղարկի համապատասխան տեղեկանք»,-ավելի ցածրաձայն ասաց դատախազն ու այլեւս հրաժարվեց պատասխանել որեւէ հարցի: Մեզ հետ զրույցից հետո, ըստ ականատեսների, նա նստեց ուղղաթիռն ու արդեն վերեւից էր նայում, թե ինչպե՞ս են իր տասհազարապետերն ու հազարապետերը կատարում իրենց գործը: 

Վերջիններս էլ, որոնք հիմնականում ԱԺ պատգամավորներ, դատախազության ու մարզպետարանների աշխատակիցներն էին, ջանք ու եռանդ չէին խնայում իրենց հատկացված կիլոմետրաժներն ապահովելու համար: Ու մինչ դատախազն ինքն էլ չգիտեր, թե արդյո՞ք «Միասնության շուրջպարին» մասնակցելու է ՀՀ նախագահը, ժամը 14.30-ին Արագածի  փեշին վայրէջք կատարեց  սպիտակ մի ուղղաթիռ, եւ ժողովրդի բուռն օվացիաների տակ ուղղաթիռից իջան ՀՀ եւ ԼՂ նախագահները, տարածքային կառավարման եւ պաշտպանության նախարարները, ՀՀ ոստիկանապետն ու Երեւանի քաղաքապետը: Իշխանություններից մշտապես դժգոհ ժողովուրդն այնպիսի հրճվալից ծկլթոցներով դիմավորեց հայաստանյան քաղաքական էլիտային, որ վերջիններս ակնհայտորեն շփոթվել էին նման հրճվանքից:

Իսկ շուրջպարից 10 րոպե առաջ Ռոբերտ Քոչարյանը, անտեսելով պրոֆեսիոնալ պարուսույցներին, ինքը սկսեց կարգադրել. «Դե լավ, հավաքվեք, սկսում ենք»: Մեր հարցին, թե այստեղ էլ ե՞ք դուք պարացնելու, նախագահը պատասխանեց. «Ստաժ ունեմ»: Ուղիղ ժամը 15.00-ին Արագածի ողջ փեշերով տեղադրված բարձրախոսներով  հնչեց երաժշտությունը, ու բոլորը՝ թե՛ 2004-ի ապրիլի 12-ին մեկ այլ տեղում ժողովրդի պարը դուբինկաներով ջարդած իշխանությունը, թե՛ գյուղացու պարարտանյութն ու սերմացուն գողացած մարզպետն ու գյուղապետը, թե՛ Երեւանը մաս-մաս վաճառած քաղաքապետարանի ղեկավարությունը, թե՛ անպաշտպան քաղաքացու գլխին ամեն օր գործ սարքող իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչներն իրենց վերադասներով՝ ժողովրդի հետ պարում էին ուս-ուսի տված ու 15 րոպե թշնամի չէին: Բայց՝ ընդամենը 15 րոպե:

Նաիրա Զոհրաբյան