Քարոզարշավը շեղված է ծրագրային պայքարից, իսկ ծրագրերն էլ լուրջ տպավորություն չեն թողնում. քաղաքագետ

Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրութունների քարոզարշավի, քաղաքական ուժերի շանսերի եւ նրանց կիրառած հնարքների շուրջ «Հայկական ժամանակ»-ը զրուցել է քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանի հետ:

- Պարոն Սաֆարյան, այսօր քարոզարշավի 10-րդ օրն է, ինչպե՞ս եք գնահատում ընթացքը:

- Ես չեմ կարող սա անվանել երազանքի քարոզարշավ եւ դա ունի օբյեկտիվ ու սյուբեկտիվ պատճառներ: Օբյեկտիվն այն է, որ ԸՕ-ի փոփոխությունները չընդունվեցին՝ ՀՀԿ-ի ջանքերի շնորհիվ: Գործ ունենք ավելի ապաքաղաքական վարքագծերի հետ եւ սկսած թեկնածուների քաոսից, վերջացրած քարոզչության քաոսով: Այսպես կարող ենք բնութագրել տեղի ունեցածը:

Քաղաքական հնարքները շատ կարեւոր են քարոզչության ընթացքում եւ «Իմ քայլը» չպետք է տրվեր այն բոլոր սադրանքներին, որոնք տրվում էին հակառակորդի կողմից, չպետք է լեգիտիմացնեին այդ սադրանքը: Որոշակի վրիպումներ նրանք թույլ տվեցին: Քարոզարշավը բավականին շեղված է ծրագրային պայքարից, իսկ ծրագրերն էլ լուրջ տպավորություն չեն թողնում: Հստակ խնդիրների լուծման տեսլականներ նշված չեն, դրան էլ գումարվում են սյուբեկտիվ սխալները եւ քարոզարշավը վերածվում է փոխհրաձգության:

Քաղաքական միջավայրն ինձ բացարձակապես դուր չի գալիս նշված պատճառներով: Կարող ենք ասել, որ իշխանություններն ընտրությունները կեղծելու պատճառներ եւ ցանկություններ չունեն, ոչ էլ այդ տեսակն են՝ նույն ինքը վարչապետը: Խորհրդարանը կլինի լեգիտիմ, որովհետեւ չենք ունենա այն խախտումները, որոնք եղել են նախկին ընտրությունների ժամանակ:

- Սա գաղափարակա՞ն քարոզարշավ է, ընտրող հասկացա՞վ, թե  քաղաքական ուժերն ինչ ծրագրեր են ներկայացնում:

- Ընտրողը չի կարող հասկանալ: Պատկերացրեք մի ընտրող, որի տարածքում 11 քաղաքական ուժ առաջադրել են 60-70 թեկնածու: Ընտրողը ինչպե՞ս պետք է տեղյակ լինի բոլորի ծրագրերից, թեկնածուների անձնական որակներից: Դրա համար ասում եմ՝ ունենք թեկնածուների քաոսից մինչեւ ծրագրային քաոս, որն ընտրողին չի դրել լավագույն վիճակում:

- Այս ընտրութունների ժամանակ կարծես թե ձեւավորվել է բանավեճի ինստիտուտը, ի՞նչ եք կարծում սա ընտրողին օգնո՞ւմ է, թե խանգարում է:

- Ընտրությունը մենախոսություն չի, դա մրցակցություն է, որը պետք է ուղղորդվի գաղափարական բախումներով: Շատ կարեւոր էր, որ վարչապետը խոսեց բանավեճը օրենսդրորեն ամրագրելու մասին: Մենք նախկինում ունեցել ենք իրավիճակներ, երբ քաղաքական ուժը հրաժարվել է բանավեճերին մասնակցելուց: Օրինակ, 2017 թվականին ՀՀԿ-ն հայտարարեց, որ իրենք չեն մասնակցելու բանավեճերին:

Հիմա իրավիճակը փոխվել է, բայց բովանդակային մասով չի փոխվել: Ականատես ենք լինում տղայական կամ ոչ քաղաքական մենամարտի եւ բնականաբար այդպիսի ֆորմատը չի կարող ընտրողին տալ այն, ինչը նա ուզում է լսել: Միգուցե կան մարդիկ, որ սուր կրքերի սիրահար են, բայց սա երկրի կառավարման տեսլականի բանավեճ չէ: ՀՀԿ-ն ունի մեկ նպատակ՝ գիտի, որ ընտրություններին չի կարող հավակնել մեծամասնության, առավելագույնը 5 տոկոսը հաղթարելն է եւ գիտի, որ իշխանությունը հանձնելու է: Նա բանավեճերին նման կերպ իրեն պահելով՝ ցանականում է իշխանության հանձնումը սեւացնել: Փորձում է ընտրությունը տգեցացնել: 

- Դեկտեմբերի 9-ից հետո ինչպիսի՞ խորհրդարան կունենանք: Կարծիքներ են հնչում, որ սա անցումային խորհրդարան է, նախադրյալներ կա՞ն, այն անցումային համարելու:

- Եթե ասենք, որ ձեւավորված մարմինը քիչ քաղաքական կլինի ռեյտինգային թեկնածուների առումով, որովհետեւ տարածքային թեկնածուին ընտրելիս ընտրողի որոշումն այնքան էլ քաղաքական չէ: Սա իր հերթին անկայունության ռիսկեր է պարունակում, որովհետեւ, եթե ԱԺ-ի եւ ընտրողի կապը ծրագրային հեռանկար չունի, ապա այդպիսի կապը շատ թույլ է լինելու: Եթե հասարակության մեջ տրամադրություններ փոխվեն, ապա պարզ չի, թե դա ինչպես կազդի խորհրդարանի կայունության վրա: Սա չերեւացող մի ռիսկ է: Որպես կանոն ապաքաղաքական վարքագծերով ընտրված մարդիկ քաղաքական հստակություններ չեն ունենում: Դա եղել է ՀՀՇ-ի, ՀՀԿ-ի ժամանակ: Այն՝ ինչ մենք անվանել ենք առնետավազք դա նման վարքագիծ ունեցող մարդկանց ներկայության պատճառն է եղել ԱԺ-ում:

- Ոչ իշխանական ուժերը հավակնում են խորհրդարանում 2-րդ տեղը զբաղեցնել: Ի՞նչ եք կարծում, նրանցից որի՞ մոտ դա կստացվի՝ հաշվի առնելով քարոզարշավն ու իրենց ներկայացրած ծրագիրը:

- Դժվար է ասել: Ես շարունակում եմ պնդել, որ այս ընտրությունները ռեսուրսատար ընտրություններ են: Մեծ ռեսուրս ունի «Իմ քայլը» դաշինքը, նաեւ քաղաքական ռեսուրս՝ ի դեմս թավշյա հեղափոխության: Երկորդ մեծ ռեսուրս ունեցողը ԲՀԿ-ն է, երրորդը՝ ՀՀԿ-ն է, որը 20 տարի ժամանակ է ունեցել ռեսուրսներ ձեռք բերել: Մնացածը շատ համեստ են իրենց ռեսուրսներով, ինչը քչացնում է նրանց շանսերը՝ խորհրդարանում հայտնվելու հարցում: Այս կտրվածքով ասել, թե ով կլինի 2-րդ կամ 3-րդ ուժը, դա շատ անշնորհակալ գործ է: Շատ կարեւոր է նաեւ այն, թե որ կուսակցության որ թեկնածուն իր որակների հաշվին որքան քվե կարող է բերել:  

- Այս ընտրութունների ինտրիգն այն է, թե՝ արդյո՞ք ՀՀԿ-ն կհավաքի անցողիկ շեմն անցնելու տոկոսները: Այս պահի դրությամբ նրանք ի՞նչ շանսեր ունեն:

- ՀՀԿ-ն իր ռեսուրսների առումով առավելություն ունի մյուս կուսակցությունների նկատմամբ, բայց միեւնույն ժամանակ նրանց նկատմամբ հանրային բացասական վերաբերմունքը չես համեմատի մյուս փոքր կուսակցությունների վերաբերմունքի հետ: ՀՀԿ-ն ռեսուրսների հաշվին հնարավորություն ունի հաղթահարել հինգ տոկոսը:

- ՀՀԿ-ն հայտարարում է, որ իշխող ուժը օր օրի վարկանիշ է կորցնում: Նիկոլ Փաշինյանի ռեյտինգի անկում նկատվո՞ւմ է: Նաեւ կանխատեսվում է, որ «Իմ քայլը» դաշինքը 70 տոկոսից ավելի քվեներ է ունենալու: ՔՊ-ի իրականացրած քարոզարշավն ու ծրագիրը հաշվի առնելով՝ ինչպե՞ս կգնահատեք նրանց շանսերը:

- Ես վստահ եմ, որ «Իմ քայլը» մեծ տոկոսներ է ունենալու, առաջատար քաղաքական ուժն է լինելու: Թե որքան տոկոս կունենա՝ ես ինձ թույլ չեմ տա տոկոսների մասին պնդումներ անել: