Ապակենտրոնացման ուժը    

 Հոկտեմբերի 6-ին Հայստանում մեկնարկեց Տեղեկատվական Տեխնոլոգիաների Համաշխարհային ժողովը: Այն հիմնադրել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ծառայությունների դաշինքը, որը բաղկացած է շուրջ 83 երկրների տարբեր տեղեկատվական և հաղորդակցական ասոցիացիաներից՝ ներկայացնելով ոլորտի մոտ 90 տոկոսը: Կարելի է ասել, որ այս միջոցառումը ոլորտի ամենաթեժ համաշխարհային միջոցառումներից է:

1978 թվականից ի վեր, միջոցառումը անցկացվում է երկու տարին մեկ՝ տարբեր աշխարհամասերում: Այս միջոցառման ժամանակ ձեռնարկատերեր, ներդրողներ, օրենսդիր մարմնի ներկայացուցիչներ, կառավարության ներկայացուցիչներ, ոլորտի մասնագետներ և էնտուզիաստներ հանդիպում են և օգտագործում իրենց տրված հնարավորությունը համագործակցելու, ոլորտի մարտահրավերները քննարկելու, ոլորտում եղած խնդիրները գնահատելու և ոլորտի հետագա ուղին քննարկելու համար: Այսպիսի միջոցառումները ազդարարում են համագործակցության սկիզբ տեղական և միջազգային կազմակերպությունների միջև: Համաժողովի ամբողջական շոշափելի ազդեցությունը ոլորտի վրա գնահատելը իհարկե՝ բարդ է: Բայց, տեղեկատվության ու գիտելիքների փոխանակումը, միջազգային ՏՏ հանրության հետ ծանոթություն ձեռք բերելը և այդ ծանոթությունը հետագայում համագործակցության վերածելը միանշանակ հանգեցնում են ոլորտի զարգացմանն ու աճին:

Այս տարվա համաժողովի թեման է. «Ապակենտրոնացման ուժը. ակնկալիք եւ վտանգ»: Համաժողովի ընթացքում կքննարկվի, թե ինչպես են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները ազդում շահույթի, բարեկեցության, ապահովության և անվտանգության, ժողովրդավարության և մարդասիրության վրա:

Անհերքելի է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների դրական ազդեցությունը ժամանակակից կյանքի որակի և բարեկեցության վրա, բայց նաև պետք է նշել, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները իրենց հետ բերում են խնդիրներ, ինչպիսիք են՝ կիբերանվտանգությունը, արհեստական բանականության հետ առնչվող ռիսկերը, տվյալների կառավարումը, ապահովությունն ու գաղտնիությունը: Եւ իհարկե, այսպիսի համաժողովը լավ հնարավորություն է, որպեսզի ոլորտի առաջնորդներն ու մասնագետները գնահատեն ոլորտի ռիսկերն ու հասկանան հետագա մարտահրավերները:

Օրինակ՝ այսօր քննարկումներից մեկը արհեստական բանականության և ավտոմատացված համակարգերի՝ մարդկությանը պատճառած վնասի մասին էր: Արհեստական բանականությունը և ավտոմատացված համակարգերը ազատում են մարդկանց բարդագույն ֆիզիկական աշխատանքից, և այսօր արդեն շատ գործարաններ կարողանում են բարդ տեխնիկական, ֆիզիկական ուժ պահանջող աշխատանքները իրագործել ավտոմատացված համակարգերով և սարքավորումներով՝ գրանցելով առավել արդյունավետ արդյունքներ: Բայց նաև ֆորումի ժամանակ քննարկվեց այս ամենի արդյունքում մարդկությանը պատճառված վնասը: Ավտոմատացված սարքավորումները սպառնում են ավանդական աշխատուժին, գործարանի աշխատողներին և ինժեներներին թողնում առանց աշխատանք՝ բարձրացնելով գործազրկույթյան ցուցանիշը: Արհեստական բանականությունն ու ավտոմատացված համակարգերը նաև սպառնում են աղավաղել մարդկային որոշումներ կայացնելու գործընթացը և նվազեցնել մարդկային դատողության դերը:

Իհարկե, «Ապակենտրոնացման ուժը» խորագիրը սիմվոլիկ է, քանի որ 2018 թվականի հայկական հեղափոխությունը իրագործվեց հենց ապակենտրոնացումը որպես հիմնական մարտավարություն դարձնելով: Սակայն ավելի հետաքրքիր է, որ թեման ընտրվել է 2014 թվականինէ դեռևս համաշխարհային ժողովը Հայաստանում անցկացնելու հայտ ներկայացնելիս: Միջոցառման շրջանակներում ուղերձ հղվեց՝ շեշտվելով, որ կենտրոնում կարող է լինել յուրաքանչյուրը, եւ որ բոլորի ձայնը հասանելի է աշխարհին: Այսպիսով, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները փոխում են նաև կարծրատիպերը. գտնվելով աշխարհի ցանկացած ծայրում, հնարավոր է լինել կենտրոնում:

Հատկանշական է, որ 2018 թվականից հետո, այսպիսի համաշխարհային միջոցառումները ավելի մեծ ու արդյունավետ ազդեցություն են թողնում Հայաստանի տնտեսական միջավայրի վրա: Նախկինում, որքան էլ Հայաստանը հաջողություններ գրանցեր համաշխարհային ցուցանիշներում, միջազգային աշխատություններում և գիտահետազոտական նյութերում միշտ հիշատակվում էր Հայաստանի կոռուպցիոն տնտեսական ու բիզնես միջավայրի փաստը: Այսինքն, Հայաստանի մասնակցությունն ու ներկայությունը միջազգային հարթակներում լիարժեք չէր, քանի որ, միջազգային ներդրողների համար հավասար տնտեսական, հարկային պայմաններ ունենալը ներդրումների նպատակակետ ընտրելիս առաջնահերթություն է: Իսկ հիմա, միջազգային ներդրողները մեծ հետաքրքրությամբ են վերաբերվում Հայաստանին` որպես ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու համար եկամտաբեր և արդյունավետ երկիր: Նաև մեծ հետաքրքրություն կա արտերկրում բնակվող հայ հայրենակիցների շրջանակներում՝ Հայաստանում ներդրումներ անելու և ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու համար:

Հայաստանը զբաղեցնում է առաջատար դիրք տեխնոլոգիաների զարգացման բնագավառում և շարունակում է մնալ տարածաշրջանի ՏՏ և բարձրագույն տեխնոլոգհիաների առաջատար: Հայաստանում ՏՏ ոլորտը վերջերս աութսորսինգից վերափոխվել է R&D գեներացնող ոլորտի, որտեղ եկամուտների շուրջ 50%-ը գեներացվում է սեփական R&D-ի միջոցով, և այս ամենը արվել է ՏՏ ոլորտում գործող բանիմաց աշխատուժի շնորհիվ: ՏՏ ոլորտում, Հայաստանն ունի շուրջ 15.000 անգլերեն լեզվին տիրապետող մասնագետ: Այսպիսով, ունենալով ստաբիլ մակրոնտնտեսական միջավայր, գիտելիքներով լի աշխատուժ և կիրառելով բաց դռների քաղաքականություն միջազգային ներդրումների նկատմամբ, Հայաստանը դառնում է գայթակղիչ միջավայր ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու համար:

Մարիամ Փաշինյան