Մեծերն են պահանջում. լինել բարի եւ ստեղծագործ

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի նոյեմբերի 24-ի համարում

Երեկ Ադրբեջանում Ֆրանսիայի դեսպանատան միջոցով տարածվել է ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների` նոյեմբերի 20-22-ին Երեւան եւ Բաքու կատարած այցերի արդյունքների  հիման վրա կազմված հայտարարությունը: «Համանախագահները հանդիպեցին նախագահներ Իլհամ Ալիեւի եւ Ռոբերտ Քոչարյանի, ինչպես նաեւ արտգործնախարարների հետ: Այս բաց եւ կառուցողական մթնոլորտում անցկացված հանդիպումների արդյունքում երկու նախագահները ընդունել են համանախագահների առաջարկությունը` հանդիպել հաջորդ շաբաթ Մինսկում անցկացվող ԱՊՀ ղեկավարների գագաթնաժողովի շրջանակներում»,- ասված է հայտարարության մեջ, որտեղ, սակայն, չի հստակեցվում, թե ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահներից միայն երկո՞ւսն են այս հայտարարության հեղինակը, թե՞ նրանց միացել է նաեւ ԱՄՆ համանախագահ Մեթյու Բրայզան:

Սակայն տվյալ դեպքում, իհարկե, դա արդեն այդքան կարեւոր չէ: Կարեւորն այն է, որ ֆրանսիացի եւ ռուս համանախագահներ Բեռնար Ֆասիեին եւ Յուրի Մերզլյակովին, այնուամենայնիվ, հաջողվել է հասնել իրենց այս այցի նպատակին, այն է` համաձայնություն ստանալ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահներից նոյեմբերի 28-ին Մինսկում ԼՂ հարցով բանակցություններ անցկացնելու վերաբերյալ: Ինչպես նշված է հայտարարության մեջ, երկու կողմի համաձայնությունը կա, եւ հանդիպումը կկայանա: Քոչարյան-Ալիեւի  վերջին երկու` Ռամբույեում եւ Բուխարեստում տեղի ունեցած անհաջող հանդիպումներից հետո Մինսկի հանդիպման հիմնական նպատակը թերեւս պետք է մեկը լինի` ղարաբաղյան հակամարտությունը կարգավորելու առումով այդքան «խոստումնալի» 2006 թվականը ավարտել քիչ թե շատ դրական նոտայով:

Այն գնահատականը, որ Մինկի հանդիպման ժամանակ համաձայնության մասին չի կարող խոսք լինել, թերեւս հավելյալ հիմնավորումների կարիք չունի: Նման հույսեր չունեն նաեւ իրենք` ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները, որոնք հայտարարության մեջ խոսում են նաեւ Մինսկի հանդիպումից իրենց ունեցած ակնկալիքներից: Դրանք բավական համեստ են: «Համանախագահները հույս ունեն, որ Մինսկում նախագահների եւ արտգործնախարարների հանդիպման ժամանակ մեկ քայլ առաջ կարվի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հիմնարար այն սկզբունքների շուրջ համաձայնության հասնելու ուղղությամբ, որոնք հաստատվել են Սանկտ Պետերբուրգում Մեծ Ութնյակի երկրների ղեկավարների հանդիպման ժամանակ»,- ասված է հայտարարության մեջ:

Այսինքն` այս պահին համանախագահները Քոչարյանից եւ Ալիեւից առանձնապես մեծ բան չեն պահանջում, ընդամենը մեկ քայլ առաջ: Մեկ քայլ առաջ ասելով` նրանք, իհարկե, կարող էին ի նկատի ունենալ սեղանին դրված շրջանակային համաձայնագրի ստորագրումը, սակայն կարծես թե սա այդ դեպքը չէ: Ընդամենը վերջերս Բրյուսելում  Օսկանյանի հետ հանդիպումից հետո Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը հայտարարել էր, թե այդ հանդիպումն իրենց օգնեց ավելի լավ հասկանալ այն հիմնարար սկզբունքները, որոնց շուրջ չեն կարողանում համաձայնության գալ: Այսինքն` այս պայմաններում փաստաթղթի ստորագրման մասին չի կարող խոսք լինել: Իսկ  մինչ օրս, ըստ բանակցողների հայտարարությունների, կողմերը չեն կարողանում համաձայնության գալ երկու սկզբունքի շուրջ` ԼՂ կարգավիճակի եւ Ադրբեջանի գրավյալ տարածքների վերադարձի:

Ի դեպ, նոյեմբերի 17-ին Վիեննայում մամուլի ներկայացուցիչների հետ կլոր սեղանի ժամանակ այս հարցին անդրադարձել է ԵԱՀԿ ՄԽ ամերիկացի համանախագահ Մեթյու Բրայզան: Նա հայտարարել է, որ ԼՂ հակամարտության կողմերը վերջին բանակցությունների ընթացքում առաջընթաց են արձանագրել հակամարտության կարգավորման երկու սկզբունքները համատեղելու ուղղությամբ իրենց խորհրդածություններում: Խոսքը ԼՂ  կարգավիճակի եւ Ադրբեջանի գրավյալ տարածքների վերադարձի սկզբունքների մասին է: Ըստ Մեթյու Բրայզայի, կողմերը ներկայումս խորհրդածում են այս հարցերի շուրջ: Ընդ որում` այդ խորհրդածություններում նրանք ցուցաբերում են ստեղծագործական եւ կառուցողական մոտեցում` հարգելով մեկը մյուսին:

Թերեւս հենց սա ի նկատի ուներ ՀՀ ԱԳ նախարար Վարդան Օսկանյանը, երբ Բրյուսելի հանդիպումից հետո հայտարարեց, որ համաձայնության ընդհանուր եզրեր են սկսել երեւալ: Այսինքն` որտեղ կա ստեղծագործական մոտեցում, այնտեղ կարող են լինել նաեւ առաջընթացներ, համաձայնության եզրեր եւ այլն: Եւ կարծում ենք` Մինսկում Ռոբերտ Քոչարյանի եւ Իլհամ Ալիեւի առաջ դրված խնդիրը հենց ստեղծագործական եւ կառուցողական այդ մթնոլորտի պահպանումն է: Համանախագահների համար կարեւոր է, որ 2006 թվականը այդ տրամադրություններով էլ ավարտվի: Մյուս կողմից` պատահական չէ նաեւ հայտարարության մեջ Մեծ Ութնյակի երկրների անունը շոշափելը: Սրանով համանախագահները փորձում են ճնշում գործադրել կողմերի վրա` սպասված «մեկ քայլ առաջն» ապահովելու համար: Այսինքն` չկռվել, իրար չվիրավորել, հանդիպման կեսից չհեռանալ, ուղղակի նստել եւ զրուցել` ցուցադրելով սեփական ստեղծագործական կարողությունները: Ռամբույեից եւ Բուխարեստից հետո դա իսկապես մեկ քայլ առաջ կլինի:  

Աննա Հակոբյան