Երևան
12 °C
«Եթե կորցնենք Արցախը, ապա մենք կշրջենք հայոց պատմության վերջին էջը», «Արցախն իմ առաջին պայքարը չէ, և վստահ եմ՝ վերջինը չի ըլլա»,- Մոնթեի այս խոսքերը որպես զգաստացման կոչ էին հնչում ժամանակին ճակատում կռվող մարտիկների ու ամբողջ հայության համար։ Նա անփոխարինելի դեր կատարեց հայկական առաջին ինքնապաշտպանական ուժերը կազմակերպելու և ապա նաև կանոնավոր բանակ ստեղծելու գործում:
1957 թվականին Կալիֆոռնիայի Վիսեյլիա քաղաքում, ցեղասպանությունը վերապրած ընտանիքում ծնվեց Մոնթեն: Տեղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ծնողների հետ ճամփորդեց աշխարհի 41 երկրում: Ճամփորդություններից շատ բան սովորեց, բայց նրա կյանքը շրջադարձ ապրեց երկու կարևոր իրադարձությունից հետո. երբ իմացավ իր ով լինելը և այցելեց իր պապերի երկիրը:

Մի անգամ ուսուցչուհին նրան հարցրեց՝ ի՞նչ ազգություն ունես: Մոնթեն անմիջապես պատասխանեց, որ ամերիկացի է: Ուսուցչուհին էլ, թե՝ ամերիկացի լինելով՝ պետք է նաև ազգություն ունենաս: Մոնթեն շտապեց տուն և իր ազգային պատկանելության մասին հարցրեց ծնողներին: Հայ էր: Մոնթեն սկսեց ծանոթանալ՝ ովքե՞ր են հայերը և որտե՞ղ են ապրել իր պապերը: Հարցերի պատասխաններն ստանալու ակնկալիքով նա այցելեց պապերի երկիր՝ այժմյան Թուրքիա: Սկզբում չէր հասկանում, թե ինչու են իրենք այդքան հեռու ապրում հայրենիքից: Հարցի պատասխանն ստացավ հայրենիքի պատմությունն ուսումնասիրելուց հետո։
1980 թվականից անդամագրվելով Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակին՝ կարճ ժամանակում դարձավ նրա ղեկավարներից մեկը։ 1981 թվականին նրա մասնակցությամբ կազմակերպվեց հայտնի «Վան» ռազմագործողությունը: 1981 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ֆրանսիայի Օռլի օդանավակայանում Մոնթեն ձերբակալվեց կեղծ անձնագիր և ատրճանակ կրելու մեղադրանքով։ Նա սկզբում դատապարտվեց 4 ամսվա ազատազրկման, իսկ ավելի ուշ դատարանը որոշեց վտարել նրան Ֆրանսիայից։ Դատարանում Մոնթեն հայտարարեց՝ «Բոլոր հայերը կեղծ անձնագրեր են կրում՝ ֆրանսիական, ամերիկյան: Դրանք կեղծ կլինեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ հայկական չեն...»։ 1985 թվականին նա նորից կեղծ անձնագրով ժամանեց Ֆրանսիա և մի քանի ամիս անց նորից ձերբակալվեց «ահաբեկչություն» կազմակերպելու մեղադրանքով։ Մոնթեն բանտից դուրս եկավ 1989 թվականի հունվարի 16-ին։

Առաջին անգամ Հայաստան այցելեց 1990 թվականին: Մոտ մեկ տարի նա զբաղվեց գիտական աշխատանքով, հետո իմացավ Շահումյանում լարված դրության մասին ու «Ավո» կեղծանվամբ մեկնեց Արցախի հյուսիսային դարպաս:
Ղեկավարեց Մարտունու, Քելբաջարի (Քարվաճառ), Աղդամի ազատագրական ռազմական գործողությունները: Նրա ղեկավարած ամենափայլուն գործողություններից է Օմարի լեռնանցքի նվաճումը։
Մոնթեն և՛ զինվոր էր, և՛ հրամանատար: Մարտական ընկերները պատմում են, որ Մոնթեն խստապահանջ էր, անզիջում՝ կարգազանցների, վախկոտների հանդեպ: Մարտունեցիները պատմում են, որ նաև հոգատար էր զինվորների նկատմամբ։ Ընկերները, հարազատները հագուստ, անհրաժեշտ այլ բաներ էին ուղարկում՝ ինքը չէր վերցնում ոչինչ. տալիս էր մյուսներին։ Հաճախ լվանալ ու կարկատել էր տալիս իր հնամաշ հագուստները՝ նորից հագնելու համար։

1991 թ.-ին Մոնթեն ամուսնանում է լիբանանահայ ուսանողուհու՝ Սեդայի հետ, որի հետ ծանոթացել էր Լիբանանում, երբ Սեդան 15 տարեկան էր, Մոնթեն՝ 21: 1983 թվականին Մոնթե Մելքոնյանը հեռախոսով էր սեր խոստովանել Սեդային, ու այդ օրվանից նրանք անբաժան էին.
«Այո՛, դժվար էր, մենք դժվարին ուղի էինք ընտրել: Հազվադեպ ենք միասին եղել, սակայն դա նշանակություն չունի: Ես երջանիկ եմ, որ ամուսինս Մոնթեն էր, նրա նմանը չկա»,- ասել է Սեդան իր ամուսնու՝ Մոնթեի մասին:
1993 թվականի հունիսի 12-ին հերոսն ընկավ Աղդամի շրջանի Մարզիլի գյուղում:
Հասարակ ժողովրդից մինչև զինվոր ու հրամանատար սիրում էին Մոնթեին: Տեղեկություն կա, որ նրա մահից հետո մարտունեցիները չէին թողնում Մոնթեի դին այնտեղից տանեն, որովհետեւ Մոնթեն իրենցն էր...

Միրզոյան-Բայրամով հեռախոսազրույց է տեղի ունեցել․ մտքեր են փոխանակվել տարածաշրջանային զարգացումների շուրջ
Գյումրեցիների քվեները գողանալու «պատիվն ունեցած» Գրիգորյանը կծվարի իր քաղաքական նախահայր Ծառուկյանի թևի տակ
Չեմ մասնակցելու առաջիկա ընտրություններին, ՔՊ վարչության որոշմամբ իմ թեկնածությունը չեղարկվել է․ Դանիելյան
Երևանում տնակ է այրվել․ տուժածը հոսպիտալացվել է
Արարատ Միրզոյանն ու ԱՄԷ ԱԳ նախարարը մտահոգություն են հայտնել Մերձավոր Արևելքում իրավիճակի կապակցությամբ
Գորիսում նոր պոլիկլինիկա կառուցելու միտքը փոխել ենք բժշկական նոր կենտրոն կառուցելու առավել հավակնոտ նպատակով
Խամենեիի որդին ինձ համար անընդունելի է, ես անձամբ պետք է մասնակցեմ Իրանի հաջորդ առաջնորդի ընտրությանը․ Թրամփ
Տեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստ. այն վարել է Նիկոլ Փաշինյանը. տեսանյութ
Մեկն ուժեղ տղա է, մեկը տապան է սարքում. Մոսկվայից ասել են՝ ձայնը կտաք Քոչարյանին. Առաքելյան
ՀՀ տարածքում կրակոցներ, պայթյուններ չեն արձանագրվել և չկան․ ՊՆ
Գորիսի տարածաշրջանում թույլ ձյուն է տեղում
Միրզոյանը Լատվիայի ԱԳ նախարարի հետ հեռախոսազրույցում անդրադարձել է Մերձավոր Արևելքում ստեղծված իրավիճակին
Զերծ մնալ նամակագրության մեջ մտնելուց․ ՔՊԿ դոմեյնին նման դոմեյնով էլ.փոստ են բացել, նամակներ են ուղարկվում
Թե ինչպես մի գիշերում Սերժի Մարտունը դարձավ Ծառուկյանինը․ էդ մարդուն ասա, թե Գյումրիում քեզ ոնց են վերաբերվում
Լրիվ անվճար վիրահատվել ենք, հոյակապ է. քաղաքացիները բուժզննում են անցնում, պետությունը՝ վճարում. տեսանյութ
Ադրբեջանը դադարեցրել է Իրանի հետ սահմանով բեռնատարների երթևեկությունը
Մասնագիտական քննարկում՝ քաղաքաշինության ոլորտի առաջնահերթություններն արտացոլող ռազմավարության մշակման համար
Իրանը հերքել է Ադրբեջանի ուղղությամբ որևէ արկ արձակելու լուրերը․ Արաղչի-Բայրամով հեռախոսազրույց է կայացել
Ադրբեջանը փակել է Իրանին հարակից օդային սահմանը
Մարտի 6-ին Մասկատ-Երևան թռիչքի տոմսեր ունեցողներն անվճար կտեղափոխվեն Աբու Դաբիից և Դուբայից․ ինչպես գրանցվել
Սամվել Կարապետյանը կմնա տնային կալանքի տակ
Արարատ Միրզոյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Բահրեյնի Թագավորության ԱԳ նախարարի հետ
Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել Անվտանգության խորհրդի նիստ․ վարչապետը հանձնարարականներ է տվել
Մարտունը և Թևանյանը կան, մնում է Վարդանիկն էլ միանա ռուսաստանցի գործարարին, որ իրենց ձևով մոլորեցնեն ժողովրդին
Քննարկվել են Հայաստանում «Ռոսատոմ»-ի հետ համագործակցության ընթացքը և հետագա քայլերը
Դավիթ Խուդաթյանն ու Ժաննա Անդրեասյանը մարզպետների մասնակցությամբ խորհրդակցություն են անցկացրել
Արմլիզինգի պարտատոմսերը՝ բորսայում. տեղաբաշխողը Կոնվերս Բանկն է
Արփինե Սարգսյանը լավ լուր է հայտնել էլեկտրամոբիլների սեփականատերերի համար
Մարտուն Գրիգորյանը որոշել է ԱԺ ընտրություններին մասնակցել Գագիկ Ծառուկյանի «Առաջարկ Հայաստանին» ծրագրով
Պապիկյանն ու Դըկոտինյին քննարկել են պաշտպանության ոլորտում Հայաստան-Ֆրանսիա համագործակցությանն առնչվող հարցեր
Առնակ Ավետիսյանն ազատվել է պետգույքի կառավարման կոմիտեի ղեկավարի պաշտոնից, նշանակվել այլ կառույցում
Իրանը ահաբեկչական գործողություն է իրականացրել. Ալիևը նման որակում է տվել ու ԱԽ նիստ հրավիրել
Հյուսիս-հարավի կառուցման շրջանակում մի շարք համայնքների 88 հողամաս հանրային գերակա շահ կճանաչվի
Որևէ բան չի խանգարում, որ նա ուղիղ եթեր մտնի, կարող ենք հեռախոսը, անգամ ինտերնետն ու չիպն ապահովել. Փաշինյան
Արշակ Խաչատրյանի խափանման միջոցը փոխվել է. դատախազությունն արձագանքել է
Կիրականացվեն կլաստերային դպրոցներ տանող ճանապարհների հիմնանորոգման և միջին նորոգման աշխատանքներ
Փոխվել է էլեկտրամոբիլների գույքահարկի հաշվարկման մեթոդաբանությունը
Հարձակումն անպատասխան չի մնա. Ադրբեջանի ՊՆ-ն հանդես է եկել հայտարարությամբ
Բա 135-ամյա Դաշնակցությունը կգնա կմտնի 71-ամյա Քոչարյանի թևի տա՞կ. Կոնջորյանը՝ ընդդիմադիր պատգամավորներին
Ադրբեջանական կողմն Իրանից պահանջում է սեղմ ժամկետներում պարզաբանել ԱԹՍ-ների հարձակման հանգամանքները. Բայրամով
© 2026 Հայկական ժամանակ
Website by MATEMAT