Մաքսայինն աշխատում է առանց ընդմիջման. ինչ խախտումներ, ձեռքբերումներ ու տնտեսվարողի կյանքը թեթևացնող նախագծեր կան

2019 թ. պետական մարմիններն ունեցել են մաքսային մուտքերի աճ (նույնիսկ եթե չեզոքացնենք ավտոմեքենաների մաքսատուրքի ազդեցությունը մաքսային մուտքերի վրա), 2020 թ. ակնկալում ենք մոտ 15 տոկոս և ավելի մաքսային տուրքերի աճ. այս մասին այսօր ասուլիսում նշեց ՊԵԿ նախագահի տեղակալ Շուշանիկ Ներսիսյանը: Մի շարք ուղղություններով նա նշեց ձեռքբերումները և այն նախագծերը, որոնք նախատեսվում են ներդնել այս ոլորտում՝ տնտեսվարողների համար փաստաթղթերի պատրաստումն ու բեռների զննումը՝ ներմուծման-արտահանման գործընթացը դյուրին դարձնելու համար:

Նրա խոսքով՝ մաքսային միջնորդները, որ նախկինում 50-60-ն էին, վերջին 1.5 տարվա ընթացքում ավելացել են երկու անգամ, ինչը վկայում է շուկայի ազատականացման մասին, սակայն մաքսային միջնորդների ծառայությունների մատուցման որակի հետ կապված խնդիր կա, և 2020-2021 թթ. պետությունը նախատեսում է պարբերաբար դասընթացներ կազմակերպել այդ խնդիրները չեզոքացնելու համար:

2018-2019 թթ. Հայաստան մտնող բեռների ֆիզիկապես զննումը 22 տոկոսից իջել է 12 տոկոսի, մշակվող նախագծով մոտ մեկ ամսվա ընթացքում փոփոխություն տեղի կունենա, ու ցուցանիշը կնվազի ևս 4-5 տոկոսով:

Նախկինում բոլոր բեռներն անցնում էին սքանավորում: Այժմ ներդրվել է պիլոտային ծրագիր մեկ մաքսակետում, և սահմանը հատած բեռների ընդամենը 38 տոկոսն է սքանավորվում: 1-2 ամիս անց այս մեթոդը կգործի նաև մյուս անցակետերում:

Երկար փաստաթղթավորման ճանապարհը բավական դյուրացվել է նաև այլ առումներով՝ էական փոփոխություններ բերելով շուրջ 3500 տնտեսվարողների համար: Նաև պարտաճանաչ տնտեսվարողների համար հատուկ պահման պայմանների անհրաժեշտություն ունեցող բեռների (դեղեր, սնունդ) պարագայում կթույլատրեն բեռները պահել իրենց տարածքներում:

Մեկ տարվա ընթացքում Մաքսային մարմիններում երեք անգամ եղել է թափուր հաստիքների մրցույթ (այդ թվում՝ վարչության պետի տեղակալ). նախկինում կամ տարեկան մեկ մրցույթ է եղել կամ ընդհանրապես չի եղել:

Նաև, ընդմիջումը, որպես այդպիսին, չկա: Աշխատում են լողացող գրաֆիկով՝ անընդմեջ սպասարկելով քաղաքացիներին:

Միակ անցակետը, որ չի արդիականացել, Մեղրիի անցակետն է, թեպետ այդ անցակետով սահմանահատումներն ավելացել են մոտ 2 անգամ՝ դառնալով շուրջ 23 հազար ավտոմեքենա: Կետի թողունակությունն այլևս թույլ չի տալիս սպասարկել համապատասխան որակով: Արդեն կատարված են նախագծա-նախահաշվարկային աշխատանքները, 2023 թ. վերջում նախատեսվում է արդիականացված կետը հանձնել շահագործման:

Նախատեսվում են նաև օրենսդրական փոփոխություններ: Օրինակ՝ այսօր փոստային եղանակով որևէ դեղ ներմուծել չի կարելի. փոքր քանակով օդային եղանակով դեղ ներմուծելու խնդրանքով դիմել են օրենսդիր մարմին՝ հատուկ նշելով, որ միայն անձնական օգտագործման նպատակով կարող է կիրառվել այդ դրույթը:

Նախատեսվում է Արտաքին տնտեսական գոտիներ կենտրոններ ունենալ: Հաստատ կգործի Գյումրիի ԱՏԳ-ն: Ռիսկերի գնահատման սկզբունքների կիրառմամբ բեռների հիմնական զննումները կլինեն սահմանում, միայն կարմիր ուղիով անցնող մոտ 7-8 տոկոս բեռները կգան մաքսակետ՝ զննման: Սկսած 2014-ից՝ ԱՏԳ-ով տնտեսվարողների թիվը եղել է մոտ 5000, 2018 թ. կեսերից եղել է զգալի աճ, և այսօր 12.300 տնտեսվարող է, որ նշանակում է ավելի քան 120 տոկոս աճ:

Նախատեսվում է, որ բոլոր փաստաթղթերը կդիտարկվեն օնլայն տարբերակով: Ծրագիրը ներդրման փուլում է: Մեկ դիմումով հնարավոր կլինի ստանալ մի քանի գերատեսչության թույլտվություն, և այս ծրագրի իրականացման արդյունքում տնտեսվարողները ֆիզիկապես այլևս որևէ գերատեսչությունում լինելու խնդիր չեն ունենալու:

Պատասխանելով մաքսային մարմինների արձանագրած ամենատարածված խախտումների մասին հարցին՝ նա նշեց, որ դրանք Չինաստանից ստացվող բեռների հետ են կապված լինում. հաճախ պարզվում է՝ տնտեսվարողը մի ապրանք հայտարարագրել է, մի այլ ապրանք է գալիս: Երկրորդ ամենատարածված խախտումը բեռի քաշի տարբերությունն է: Հետաքրքիր էր նկատել, որ Չինաստանից մի տնտեսվարող ամեն օր մեր երկրից մի բեռ բժշկական դիմակ է գնում: