Ներկայացումից հետո դերասանը մատուցող է աշխատում այն մարդու մոտ, որը մեկ ժամ առաջ ծափահարում էր իրեն. Ռաֆայել Երանոսյան

Հանկարծակի աշխարհին պատուհասած ճգնաժամը իր հետքը թողեց ամենուր, որից անմասն չմնաց նաև մշակութային աշխարհը: Ամիսներ շարունակ չէին գործում թատրոնները, կինոթատրոնները, չէին նկարահանվում ֆիլմեր, տեսահոլովակներ, թոք շոուներ և այլն: Ինչպիսի խնդիրների առաջ կանգնեցրեց կորոնավիրուսը մշակույթի գործիչներին, ինչպես են նրանք փորձում հաղթահարել այդ խնդիրները. այս և այլ հարցերի՝ դերասան դառնալու ընտրությունից մինչև ամուսնություն, բարեգործական ծրագրերի և առաջիկայում սպասվող նորությունների մասին զրուցել ենք դերասան, հումորիստ, շոումեն Ռաֆայել Երանոսյանի հետ: 

- Ռաֆայել, թերևս մեր զրույցը սկսենք նրանով, թե ինչպե՞ս եղավ, որ դարձար դերասան: ժառանգակա՞ն են հատկանիշները:

- Ես ծնվել և մեծացել եմ հողագործությամբ զբաղվող սովորական գյուղական ընտանիքում: Ոչ հարազատ հորեղբայրներիցս մեկը եղել է կինոռեժիսոր, որը մի կարճ ժամանակահատված աշխատել է «Հայֆիլմում», բայց չեմ կարծում, թե սա կարելի է համարել, որ ժառանգական է: Ընտանիքումս, մեր ազգում չեն եղել մարդիկ, որոնք զբաղվել են բուն դերասանական արվեստով: Դերասանին բնորոշ հատկանիշները, տաղանդը դեռ վաղ տարիքից են նկատվել մոտս. փոքր հասակում ձեռքս էի վերցնում ավելը, կանգնում աթոռին ու նվագում, նմանակումներ անում: Տարիների ընթացքում այս ամենը ձգվեց, աճեց, ու դարձա դերասան:

- Եթե չդառնայիր դերասան, ապա ի՞նչ մասնագիտություն կընտրեիր:

- Անկեղծ ասած՝ ես ինձ որևէ այլ տեղ չեմ պատկերացնում: Օրինակ՝ երբեք չեմ կարող զբաղվել բժշկությամբ, որովհետև շատ եմ վախենում արյունից: Ես անգամ առաջին օգնություն չեմ կարող ցույց տալ, ուր մնաց՝ մարդ վիրահատեմ: Շինարար էլ չէի կարող լինել, որովհետև ես սովորական վարդակ անգամ չեմ կարողանում նորոգել, բացի այդ, հոսանքից էլ եմ շատ վախենում: Միակ բանը, որ փոքր-ինչ հնարավոր էր, կարող էի դառնալ ոսկերիչ, թեպետ գուցե քանդակագործ էլ կարողանայի լինել: Երևակայությունս շատ ուժեղ է:

- Տարբե՞ր է բեմում և կյանքում Ռաֆայել Երանոսյանը:

- Բնականաբար, չես կարող նույնը լինել. բեմում դու կերպար ես մարմնավորում, իսկ կյանքում՝ ապրում: Թեև չունենալով ոչ մի ընդհանրություն մարմնավորածս կերպարների հետ՝ ես դրանց իմ ձագուկների պես սիրել եմ: Մարմնավորածդ կերպարը ևս ապրում ես, բայց այնպես, ինչպես այդ կերպարն է պահանջում: Ասեմ, որ կերպար մարմնավորող ու որպես կյանքում ապրող անձ Ռաֆայել Երանոսյանների միջև կա մի ընդհանրություն. երկուսն էլ անմիջական են:

- Որոշ ժամանակ առաջ առողջապահության նախարարի խորհրդական Աշոտ Սարգսյանը գրառում արեց, որով տեղեկացնում էր, որ 5000 դոլար գումար ես նվիրաբերել «Նորք» ինֆեկցիոն կլինիկային՝ վերանորոգման համար: Գրառման մեջ նա չակերտներում նշել էր, որ քո նշանդրեքի համար նախատեսված գումարից ես հատկացրել: Իսկապե՞ս հենց այդ գումարից էր, թե՞ հումոր էր:

- Երբ «Յութուբով» և «Ինստագրամով» «Սիրո խոստովանություն» նախագիծն էինք անում, ընկերոջս հետ որոշեցինք ինչ-որ թեմա առաջարկել, ի դեպ, սա աշխարհում ընդունված բան է. երբ բլոգերը թեմա է առաջարկում, և գումար են փոխանցում, մենք էլ որոշեցինք, որ «նշանդրեքիս» համար այդ գումարը հատկացնեն: Իհարկե, սկզբում մտածում էինք, որ մեկ ամսվա ընթացքում 200-300 դոլար հազիվ թե փոխանցեն, որն էլ նախագծի ծախսերի համար կօգտագործենք: Առաջին օրը, երբ լայվը վերջացավ, ընկերս ասաց, որ 900 դոլար գումար է հավաքվել: Սկզբում, իհարկե, ես էլ չհավատացի, բայց իրոք փոխանցել էին այդքան: 10 օրվա ընթացքում 3500 դոլարի չափով մեզ գումար փոխանցեցին, և այդպես շարունակ: Դա արդեն պատասխանատվություն էր, և ես չէի կարող այդ գումարը ծախսել: Ոչ միայն «Նորք» ինֆեկցիոնին ենք այդ գումարից հատկացրել, այլև չորս ամսվա ընթացքում 6000 դոլար էլ նվիրաբերել ենք «Երբ բոլորը հավասար են» աուտիզմ ունեցող երեխաներով զբաղվող կենտրոնին: Քաղաքապետարանի հետ համատեղ մոտ 80 հատ օրթոպեդիկ ներքնակներ ենք տրամադրել «Նորքի տուն-ինտերնատին» և 30 ներքնակ էլ՝ միայնակ ծերերին, որոնք ունեին դրա կարիքը, գրեթե 1000 դոլարի էլ՝ տակդիրներ մեծահասակներին: 500 դոլար էլ հատկացրել ենք մի զորամասի՝ զինվորների կառուցած մատուռի գմբեթի ավարտման համար: Հիմա քանի որ այլևս լայվեր չենք անում, գումարներ չեն փոխանցում, բայց կան մարդիկ, որոնց հետ ես ծանոթացել եմ, և ամսվա կտրվածքով ինչ-որ չափով էլի գումար են փոխանցում, ես էլ դրա վրա իմ հնարավորության չափով ավելացնում եմ և նվիրաբերում մանկատներին, ծերանոցներին:

- Ռաֆայել, թերևս քո երկրպագուներին հուզող ամենակարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ե՞րբ ես ամուսնանալու: Անընդհատ խոսակցություններ են շրջանառվում, որ նշանադրվել ես, ամուսնացել, բայց կուզեմ հենց դու խոսես այդ մասին:

- Չգիտեմ՝ ինչպես են այդ խոսակցությունները տարածվում, բայց ես դեռ չեմ նշանվել, առավել ևս՝ ամուսնացել, իհարկե, պատրաստվում եմ, բայց հստակ չեմ կարող ասել՝ երբ կլինի: Երբ լինի, բոլորը կիմանան այդ մասին: Ինքս էլ հասկանում եմ, որ ժամանակն է ունենալ սեփական ընտանիք, հնարավոր է՝ անցել է, բայց ոչ մեկը դրա համար ժամանակ չի սահմանել, որ այսինչ ժամանակ պարտադիր պիտի ամուսնանաս: Ամուսնությունն ինձ համար զուտ պարտականություն չէ, որ պետք է արվի, ես պիտի բոլոր առումներով պատրաստ լինեմ դրան: Ես չեմ ուզում դա անեմ զուտ նրա համար, որովհետև հանրությունը պահանջում է:

- Ինչպե՞ս անցկացրիր կարանտինային օրերը, ինչո՞վ էիր զբաղվում այդ ընթացքում:

- 2001 թվականից ընտանիքիս հետ այդքան երկար ժամանակ չէի անցկացրել, որքան այդ ժամանակաշրջանում, երբ ամբողջ աշխարհը տներում փակված էր: Կարելի է ասել՝ հանգստանում էի, վայելում ընտանիքիս, հարազատ մարդկանց ներկայությունը: Այդ օրերին նաև «The Raffik Show»-ն էի տեղափոխել առցանց հարթակ՝ «Յութուբ», և փորձում էի տներում փակված մարդկանց օրը մի փոքր լցնել դրական էմոցիաներով, դրանք նաև նպաստում էին, որ ինքս էլ դեպրեսիվ իրավիճակում չհայտնվեմ: Այդ օրերին գրվեց նաև մի ներկայացում, որի պրեմիերան կանենք, երբ անցնենք բնականոն կյանքի, այսինքն՝ լեփ-լեցուն դահլիճներում:

- Կորոնավիրուսից առաջ և հիմա տարբերություն նկատո՞ւմ ես հանդիսատեսի մոտ:

- Արդեն մեկ ամիս է՝ մենք ներկայացումները խաղում ենք բացօթյա, և այն էներգիան, որը զգում ես դահլիճում, չես կարող զգալ բաց երկնքի տակ: Հանդիսատեսը գոհ է, կարոտել է ներկայացումները, դու էլ խաղում ես այնպես, ինչպես խաղացել ես, բայց, ինչպես նշեցի, էներգետիկ դաշտը փակ դահլիճում լրիվ այլ է: Հնարավոր է՝ բաց երկինքը անմիջապես տանում է վերև այդ էներգիան և ծափերը, և զգում ես, որ ինչ-որ բան այն չէ: Բայց այս պայմաններում էլ մենք փորձում ենք անել հնարավորը, որ թատրոնը ապրի:

- Առանցքային ինչպիսի՞ խնդիրներ կան այսօր ձեր ոլորտում:

- Խնդիրներ իսկապես կան, և ես դրանք տեսնում եմ: Հիմա հեծանիվ չեմ հայտնագործի, որ ասեմ, այո՛, մշակույթը մեր զենքն է: Բանակից հետո մենք պետք է ունենանք ամուր, գեղեցիկ մշակույթ, բայց, ցավոք, այսօր մատների արանքով են նայում մեր մշակույթին, թատրոնի դերասանին, նկարչին, երաժշտին, քանդակագործին: Մի փոքր ուշադրության դեպքում անգամ թատրոնի դերասանն իրեն գնահատված, պարտավորված է զգում, խոսքը ոչ միայն ֆինանսական ուշադրության մասին է, այլ առհասարակ վերաբերմունքի: Այսօր թատրոնի դերասանի աշխատավարձը ամոթալի ցածր է, և դրա համար այդ դերասանը ներկայացումից հետո գնում է և մատուցող աշխատում այն մարդու մոտ, որը մեկ ժամ առաջ նստած այդ դերասանի խաղն էր նայում, ծափահարում նրան: Գոնե դերասանին այնքան վարձատրեն, որ նա ստիպված մատուցող չաշխատի: Մեր դահլիճները լեփ-լեցուն են, այսօր կա թատրոնի պահանջարկ, բայց լավ ներկայացում բեմադրելու համար պետք են ֆինանսական միջոցներ: Գրեթե 4 ամիս իմ գործընկերներից շատերը ոչ մի տեղ չեն աշխատել, այս ընթացքում գոնե մեկ անգամ կարելի էր հանդիպել այդ մարդկանց: Պետական աջակցություն է հարկավոր թատրոններին, որպեսզի հնարավոր լինի հանդիսատեսին մատուցել որակյալ ներկայացումներ:

- Ի՞նչ ծրագրեր ունես առաջիկայում: Անակնկալներ սպասվո՞ւմ են հանդիսատեսին:

- Շուտով պատրաստվում եմ նոր տեսահոլովակ թողարկել, մոտավորապես՝ մեկ շաբաթից: Շատ գեղեցիկ մի երգ եմ ձայնագրել, մեր երջանկահիշատակ Վահե Դավթյանի երգերից մեկն է: Վահեն անցած տարի քաղցկեղից մահացավ: Երգը ներկայացնելու եմ «քավր» տարբերակով: Հուսույթը ամբողջությամբ փոխանցելու եմ նրա ընտանիքին: Որոշել եմ մի ծրագրով հանդես գալ, որտեղ որպես գիդ՝ ներկայացնելու եմ մեր մայրաքաղաքը՝ սրանով փորձելով նպաստել տուրիզմի զարգացմանը: Մեծ ֆիլմ նկարահանելու գաղափար կա նաև, բայց դա դժվար թե այս տարի լինի, կախված է իրավիճակից:

- Ունե՞ս կարգախոս, որով առաջնորդվում ես:

- Որպես այդպիսին՝ չունեմ կարգախոս, ես ուղղակի ուզում եմ, որ մարդիկ մի քիչ թեթև ապրեն, չչարանան, չչարախոսեն, առհասարակ լավ վերաբերվեն կյանքին, որովհետև շատ կարճ է մեր կյանքը: Յուրաքանչյուրը մտածի՝ այսօր վերջին օրն է, որ տեսնում է արևը: Ես ուզում եմ, որ յուրաքանչյուրն իր արևը վայելի: Հոգսերը, խնդիրները միշտ կան, բայց ժպտացեք: