«Մենք չէինք գնացել փողով հայրենիք պաշտպանելու». Նոյեմբերյանի ջոկատի կամավորները դրամական խրախուսանքը փոխանցել են բանակին

Նոյեմբերյանի կամավորական ջոկատը, որը կազմված էր 9 հոգուց, Արցախի նախագահի հրամանագրով արժանացել է պարգեւների՝ Ասկերանի շրջանի Սարուշեն գյուղի պաշտպանության և մղած մարտական հաջող գործողությունների համար։

Ջոկատի 8 անդամները պարգեւատրվել են «Մարտական ծառություն», իսկ հրամանատար Յուրա Հարությունյանը՝ «Արիության» մեդալներով: Տղաները խրախուսվել են նաև դրամական պարգևով՝ յուրաքանչյուրը՝ 200-հազար դրամով։ Ամբողջ այդ գումարը, սակայն, 1 միլիոն 800 հազար դրամ, նվիրաբերել են բանակին: «Մենք չէինք գնացել փողով հայրենիքը պաշտպանելու»,- ասում է հրամանատարը:

«90-ական թվականներին մենք չորս ընկերներով ստեղծեցինք Նոյեմբերյանի կամավորական ջոկատը։ 20-22 տարեկան էինք: Դրանից հետո մեզ միացան ուրիշ տղերք Բագրատաշենից, Կոթիից և այլն: էդպես վեր կացանք ու գնացինք»,- պատմելով Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ ջոկատի կազմավորման մասին՝ կարճ ու կտրուկ սկսում և ավարտում է ջոկատի հրամանատարը, ապա հավելում, որ այդ տարիներին ոչ միայն Արցախի համար մղվող մարտերին են մասնակցել, այլ նաև Հայաստանի հյուսիսարևելյան հատվածի՝ Տավուշի սահմանների պաշտպանությանը:

Արցախյան վերջին՝ սեպտեմբերի 27-ին սկիզբ առած պատերազմի լուրն առնելուն պես առաջին պատերազմին մասնակից Յուրա Հարությունյանը շտապում է զինկոմիսարիատ՝ կամավորագրվելու և ռազմաճակատ մեկնելու: Սակայն զինկոմիսարիատից ասում են, որ կկանչեն, երբ անհրաժեշտ լինի: Որոշ ժամանակ հետո նորից է դիմում, բայց՝ ապարդյուն. նույն պատասխանն են տալիս:

Հոկտեմբերի 21-ին անսալով վարչապետի կոչին, որով նա դիմում էր բոլորին ստեղծել կամավորական ջոկատներ և զինվորագրվել հայրենիքի պաշտպանությանը՝ Յուրա Հարությունյանը ստանձնում է 9 հոգուց բաղկացած ջոկատի հրամանատարությունը և մեկնում ճակատ:

«Լսելով վարչապետի կոչը՝ որոշեցինք, որ, վերջ, գնալու ենք, չնայած նրան, որ մեզ ահագին խանգարեցին, որ չգնանք, օրինակ՝ մեր մարզպետը»,- ասում է նա և մանրամասնում. «Երբ մենք գնում էինք Ղարաբաղ, մեր երիտասարդները իրենց «Ֆեյսբուքի» էջերում գրում էին, որ Յուրայենք գնում են ճակատ, ցանկացողները կարող են միանալ: Մարզպետը կապվում է դա գրող մի երիտասարդի հետ, ասում՝ էդ նյութը հեռացրու: Երիտասարդը չի հեռացնում, հետո էլի է ասում: Դրանից հետո նրան կանչում են ոստիկանություն ու ասում, որ պետք է հեռացնի, նա էլ պատասխանում է. «Չեմ հեռացնում, եթե մեղք եմ գործել, ինձ կալանավորեք»»,- մեջբերում է երիտասարդի խոսքերը Յուրա Հարությունյանը՝ հավելելով, որ մինչ օրս մարզպետն ու ոստիկանները չեն հիմնավորում, թե ինչու պիտի հեռացվեր այդ գրառումը:

Այնուամենայնիվ, հոկտեմբերի 23-24-ին Յուրա Հարությունյանի հրամանատարությամբ ջոկատը հասնում է Արցախ: Ջոկատի կազմում ընդգրկված անդամներից 5-ը Արցախյան առաջին պատերազմով անցած ազատամարտիկներ էին, 4-ը՝ երիտասարդներ:

«Սարգսաշեն գյուղում պիտի միանայինք տեղացիներին և մեր գործը անեինք: Մի քանի օր հետո հասկացանք, որ, բացի մեզնից, տեղացի չկա: Նորից գնացի Ստեփանակերտ՝ Արայիկ Հարությունյանի մոտ, ասացի, որ մարդ տա մեզ, որ գյուղն առանց մի կրակոցի հանձնում ենք: Արայիկ Հարությունյանը հանձնարարեց գեներալ Վարդան Բալայանին (եթե ճիշտ եմ հիշում անունը), որ զբաղվի էդ հարցով: Բալայանն ասաց, որ նորից գնամ գյուղ, մեզ սպասողներ կան գյուղում: էնտեղ հանդիպում եմ սարգսաշենցիներին: Վրդովված մի քանի բան եմ ասում, որ փախել են: Հետո սկսում ենք դիրքավորվել, ու ընդամենը 30-40 րոպե հետո անհասկանալի խուճապ է տարածվում, որ նահանջենք. 2-3 հազար թուրք է հարձակվում: Փորձում էի հանգստացնել գյուղացիներին, բայց չկարողացա. լքեցին գյուղը»,- պատմում է Յուրա Հարությունյանը: Նաև առաջարկում՝ իր այս պատմածներից հետևություններ անենք՝ դրանք հաստատում են վարչապետի՝ դավադրություններին վերաբերող պնդումները, թե ոչ:

Սարգսաշեն գյուղի ընկնելուց հետո Յուրա Հարությունյանի գլխավորած ջոկատը ստանձնում է Սուրաշեն գյուղի պաշտպանությունը, որի պաշտպանության համար էլ տղաները պարգևատրվում են մեդալներով և խրախուսվում դրամական պարգևներով:

Նա դժվարանում է նախորդ և այս կռիվների միջև համեմատականներ անցկացնել, ասում է՝ ոչ մի կռվի ժամանակ էլ չամիչ չեն բաժանում, բայց այս կռվի ժամանակ ավելի շատ բացեր ունեինք։ «Եթե հրամանատարները նորմալ համակարգեին էս կռիվը, երևի էս ելքը չունենայինք: Հետո մարդկային ուժի պակաս ունեինք էս կռվի ժամանակ»,- նկատում է Յուրա Հարությունյանը:

Նրա համոզմամբ, սա մեր վերջին պատերազմը չէր, որովհետև մենք դատապարտված ենք ապրելու այնպիսի հարևանների կողքին, որոնք մարդկային լեզու չեն հասկանում. «Ես չէի էլ ուզենա, որ սա մեր վերջինը լինի. մենք դեռ պետք է հաղթենք»,- վստահորեն պնդում է նա:

Հետպատերազմական ներքաղաքական իրադարձություններին Յուրա Հարությունյանը շատ չի ուզում անդրադառնալ, բայց, այնուամենայնիվ, նշում է, որ թավիշը մեր տունը քանդում է, որ պետք է դրան վերջ դրվի. «Ես ծիծաղով եմ նայում 17-ի գործողություններին, արհամարհում եմ, դրանք ով են, որ ես իրենց հետևեմ, ողորմելիներ են: Ուղղակի էս թավիշ-մավիշը պիտի վերանա, էս թավիշն է մեր տունը քանդում: Վարչապետը մի բան պետք է անի անպայման՝ թավիշին վերջ տա: Ոչ թե պետք է խնդրեր, որ պատերազմ գնային, դրանք էլ ասեին՝ չենք կարող, կինս չի թողնում, այլ պիտի վզներից բռներ, ասեր՝ գնացեք ձեր հայրենիքը պաշտպանեք: Հիմա էլ ուշ չէ. փողոցում գոռացողների վզներից պետք է բռնել»:

Զրույցն ավարտում ենք՝ խոսելով տավուշյան սահմանային իրավիճակից: Հարությունյանը հեգնանքով ասում է՝ մամուլից են իմանում, որ Տավուշից օրը մի գյուղ «հանձնում են», հետո վստահորեն պնդում, որ նման բան չկա ու երբեք էլ չի կարող լինել. «Պետք է տոկերն էլ անջատեն, «Ֆեյսբուքն» էլ, մեր պապերի ճշտով ապրենք, թե չէ հիմա ինչ է, տեղից հելնողը լայվ է մտնում, կոչ է անում»,- ասում է նա՝ ծիծաղելով նաև նշում, որ ինքն էլ է «Ֆեյսբուքում» վերջերս գրանցվել:

Յուրա Հարությունյանի նշած երիտասարդի՝ Սուրեն Անանյանի հետ նույնպես կապ հաստատեցինք՝ հասկանալու, թե ինչ խոսակցություն է տեղի ունեցել նրա և մարզպետի միջև: Մեզ հետ զրույցում նա ևս հաստատեց Հարությունյանի արած պնդումները, որ մարզպետն իրեն դիմել է՝ գրառումը ջնջելու համար:

«Ջոկատի Արցախ մեկնելուց հետո ես անվանումներով գրառում արեցի, որ էս մարդիկ մեկնել են սահման: Գրառման մեջ ասվում էր, որ ստեղծված խմբով կոթեցի Յուրա Հարությունյանը և Էդիկ Էվինյանը, բագրատաշենցի Սևակ Կիրակոսյանը, Արթուր Հարությունյանը և Յուրա Բաբաջանյանը, այրումեցի Ռաշիդ Սարուխանյանը արդեն մեկնեցին Արցախ՝ հաղթելու։ Կամավորագրումը շարունակվում է: Էս գրառումը մինչև հիմա դեռ կա: Դրանից հետո ինձ հետ կապ է հաստատում մարզպետը, ասում, որ ջնջեմ: Ես իրեն բացատրում եմ, որ դա վարչապետի կոչն է, եթե օրենք չեմ խախտել, ինչու պիտի ջնջեմ: Դրանից հետո ինձ կանչում են ոստիկանություն՝ ընկերական զրույցի, ասում, որ ջնջեմ գրառումը»,- մանրամասնում է Անանյանը:

Այն հարցին, թե փորձել է պարզաբանումներ ստանալ մարզպետից՝ ինչու է նման պահանջ ներկայացնում, նշեց. «Մարզպետի պարազաբանումն էն էր, որ իրեն էլ էին խնդրել, որ ասի՝ ջնջեմ»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ ոստիկանությունն էլ պարզաբանում չի ներկայացրել:

Այն հարցին էլ՝ իր և մարզպետի միջև անձնական խնդիրներ կան, թե ոչ, նա պատասխանեց, որ չկան նման խնդիրներ. «Անձնական հարցեր մարզպետի հետ չկան, միգուցե ջոկատի հետ է իր խնդիրը, չեմ կարող ասել: Բայց եթե նույնիսկ ջոկատի անդամների կամ իմ հետ մարզպետը ունի անձնական խնդիր, շատ ցավալի է, որ Տավուշի մարզպետը պատերազմական օրերին անձնական ճղճիմ հարցերը ավելի է կարևորում, քան Արցախի պաշտպանությունը»,- եզրափակեց տավուշցի երիտասարդը:

Տավուշի մարզպետ Հայկ Չոբանյանն էլ մեզ հետ զրույցում ասաց, որ իրեն հենց ջոկատի անդամներից են խնդրել, որ նա դիմի, և այդ գրառումը հեռացվի: «Այդ հրապարակման հետ կապված ջոկատի կազմում ընդգրկված անձանցից մեկը կամ պատասխանատուներից մեկը խնդրեց ինձ, շատ մարդ կար այդ օրը, չեմ հիշում՝ ով էր, որպեսզի ես դիմեմ՝ հանեն հրապարակումը, և ես ուղղակի դիմել եմ: Որքան հիշում եմ, մինչև հիմա էլ չի հանվել այդ գրառումը: Բայց քանի որ դա խիստ առարկայական խնդիր չի եղել, ես հետագայում հետևողականություն չեմ ցուցաբերել»,- ասաց Հայկ Չոբանյանը:

Դիտարկմանը՝ գրառման հեղինակն ասում է, որ պատերազմից հետո չի կարողացել հանդիպել իր հետ և պարզաբանումներ ստանալ, մարզպետը պատասխանեց. «Մեկ անգամ մենք խոսել ենք հանդիպման հետ կապված, բայց առարկայական դետալներ չենք քննարկել: Իմ տեղը բոլորին հայտնի է, կարող են գալ և ինձնից պարզաբանումներ ստանալ»,- եզրափակեց նա՝ նաև նշելով, որ վերջին շրջանում ինքնամեկուսացած է եղել, քանի որ վարակված է եղել կորոնավիրուսով: