Թուխ Մանուկ վանքի խաչքարի վրայի խաչը համայնքի բնակիչներն են տեղադրել 5 տարի առաջ. պատկան մարմիններն ասում են՝ անզոր ենք

Օրերս համացանցում տարածվեց Լուսագյուղի Թուխ Մանուկ վանքի դիմաց գտնվող խաչքարի լուսանկարը, որը դարձավ սուր քննադատությունների առարկա: Բանն այն է, որ խաչքարի վրա տեղադրված էր մարմարե սպիտակ խաչ: Մարդիկ նշում էին, որ եկեղեցու բակի խաչքարի մեջ մխրճված «գեշ ու ռաբիս» խաչը ապականել է կոթողը, որոշներն էլ խոսում էին նման երեւույթների տարածված լինելու մասին՝ ասելով, որ նման տգետ ու անճաշակ երեւույթները ընդամենը բարձիթողության եւ պատշաճ վերահսկողություն չլինելու հետեւանք են:

Լուսագյուղի համայնքապետ Քաջիկ Զաքարյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ խաչը կոթողի վրա են տեղադրել իրենց համայնքի բնակիչները: «Մեր գյուղի գերեզմանոցում հին դարի խաչ կար, ջարդված էր, դրա նման դեռ 5 տարի առաջ նորը սարքեցինք, տեղադրեցինք (խաչքարի վրա)»,- ասաց նա:

Հարցին՝ իսկ ինչո՞ւ է որոշվել խաչը տեղադրել կոթողի վրա, եւ արդյո՞ք ունեցել են թույլտվություն, համայնքապետը պատասխանեց. «Բա ոնց չենք ունեցել, խաչը դնելով՝ հանցագործությո՞ւն ենք արել: Հիմա ես չեմ հասկանում՝ խաչ դնելը վերացնե՞նք. մեր ազգը առանց այն էլ հին ավանդույթները չի պաշտպանում, մե՞նք էլ վերացնենք»:

Պատմական միջավայրի պահպանության Արագածոտնի մարզային ծառայության պետ Մանուկ Մանուկյանը (լուսանկարում ինքն է) էլ նշեց՝ խաչը ապօրինի է տեղադրված եղել 2015 թվականից:

«Կոթողը 5-րդ դարի խաչքարերի նախատիպ է, որովհետեւ մեր նախնիները խաչքարերից առաջ ունեցել են կոթողներ, որի վրա խաչեր են քանդակել: Կոթողի վրա երբեւիցե խաչ տեղադրված չի եղել: Ծակել են կոթողը, սպիտակ մարմարե նոր պատրաստված խաչի պոչը տեղադրել են կոթողի մեջ՝ վնաս պատճառելով եւ խաթարելով կոթողի ընդհանուր ճարտարապետական տեսքը»:

Մանուկ Մանուկյանը նշում է նաեւ, որ խաչի տեղադրումից հետո կոթողը վնասվել է.

«Կոթողը մի որոշ չափով փորել են, խաչի ներքևի հատվածը տեղադրել են կոթողի մեջ, բնականաբար, կոթողին վնաս պատճառելով»:

Մանուկ Մանուկյանի խոսքով՝ խաչի տեղադրումը վատ օրինակ է դարձել, եւ եկեղեցու հարակից տարածքում շարունակաբար տեղադրվել են նոր ոճի խաչեր ու խաչքարեր:

Հարցին՝ իսկ ի՞նչ հիմնավորմամբ է տեղադրվել խաչը, Մանուկ Մանուկյանը պատասխանեց, որ հիմնավորում չկա, բնակիչների խոսքով՝ իրենց գյուղի եկեղեցին է, ցանկացել են տեղադրել եւ տեղադրել են:

«Մեր գյուղի եկեղեցին է, դուրներս եկել է, ուզում ենք այդ եկեղեցու բակում խաչ տեղադրենք, այ դա է հիմնավորումը, ուրիշ ոչ մի բան: Մեր ժողովրդի մոտ ուղղակի մոդայիկ է դարձել հուշարձանների տարածքում կամ բլուրների վրա խաչեր տեղադրելը, ձեւապաշտություն է ընդամենը, ուրիշ ոչինչ»,- նշեց Պատմական միջավայրի պահպանության Արագածոտնի մարզային ծառայության պետը:

Մանուկ Մանուկյանը հավելեց նաեւ, որ հիմա այդ խնդրով են զբաղվում. քանի որ բավական վաղեմություն ունի, չեն հիշում՝ այդ խնդրով դիմել են ոստիկանություն, թե ոչ, բայց խաչը հանելու բանավոր պայմանավորվածություն ունեցել են տեղադրողի հետ, որը, սակայն, ոչ մի արդյունք չի տվել:

«2015 թվականից այդ խնդիրը մեր տեսադաշտում է: Բավական մեծ դժվարությամբ ենք կարողանում պայքարել նման երեւույթների դեմ. չունենք լծակներ, դիմում ենք ոստիկանությանը, ոստիկանությունն էլ գրեթե ոչինչ չի ձեռնարկում: Որ գնում էլ ենք, ասում ենք՝ պետք է հանվի, օրենքի խախտում է, տվյալ համայնքի բնակիչները միահամուռ ձեւով դեմ են լինում այդ ամենին, նույնիսկ ասում են՝ ի՞նչ եք առաջարկում, բերեինք, կիսալուսի՞ն տեղադրեինք, որ ձեր դուրը գա, մեր հուշարձանն է, խաչ ենք դրել, լավ ենք արել: Եվ մենք չենք կարողանում այդ բացասական երեւույթի դեմ պայքարել»,- ասաց նա:

Վայոց ձորի մարզի Քարագլուխ գյուղի Թուխ Մանուկ վանքի դիմաց եւս տեղադրվել է նմանօրինակ սպիտակ մարմարե խաչ, ինչը նույնպես համացանցում քննադատությունների տեղիք է տվել: Եղեգիս համայնքի ղեկավար Արթուր Ստեփանյանի խոսքով՝ վանքի դիմացի խաչքարը սովորական քարից քանդակել է գյուղի բնակիչներից Ապեր Դանողյանը, ով Հայրենական պատերազմի վետերան է։

Համայնքի ղեկավարը պատմում է, որ 95-ամյա ծերունին երազում տեսնում է եկեղեցին, գյուղից մեծ քար է գտնում, 50 սմ բարձրությամբ խաչ պատրաստում եւ տեղադրում վանքից մի փոքր վերեւ:

«Դա գյուղից վերցրած սովորական մեծ քար է. ուղղակի այդ մարդը սրտի ցանկությամբ ցանկացել է քանդակ դարձնել՝ իրենից որպես հիշատակ, գյուղից տարել-հասցրել է Թուխ Մանուկ, այլ ոչ թե Թուխ Մանուկի տարածքից խաչքար են վերցրել, պղծել են: Չկա նման բան. մարդը սովորական քարի վրա քանդակել է, խաչն էլ տեղադրել է: Կատարված ոչ մի վատ բան չկա, ուղղակի մարդը ցանկություն է ունեցել, տարել, տեղադրել է»,- ասաց նա:

Հ.Գ. Մանուկ Մանուկյանն ավելի ուշ նշեց, որ արխիվները նայելուց հետո պարզել են, որ բանավոր պայմանավորվածություն է եղել խաչը տեղադրողի հետ, ով խնդրել է իրեն որոշակի ժամանակ տալ, որպեսզի նա ԿԳՄՍՆ-ից թույլտվություն խնդրի խաչի մնալու հետ կապված, սակայն 5 տարվա ընթացքում գործընթացը տեղից չի շարժվել: Նրա խոսքով՝ եւս մեկ անգամ տեղադրողին կհիշեցնեն իր պարտավորության մասին, իսկ եթե դրանից հետո էլ կոթողը չազատի խաչից, անպայման կդիմեն ոստիկանություն՝ ոչ միայն այդ, նաեւ մնացյալ ապօրինի խաչերի ու խաչքարերի գործով: Սակայն Մանուկյանը եւս մեկ անգամ արձանագրեց, որ ոստիկանությանը ինչքան դիմել են, խնդիրը չի լուծվել, այս անգամ նորից կփորձեն, տեսնեն՝ ինչ կարող են անել: