Այդ «ինժեներ բալաները» «ջոստիկներով» ջախջախեցին մեր բանակը. Հայկ Սարգսյան

Արցախյան պատերազմը ցույց տվեց, որ գիտությունը սկզբունքային մեծ դեր ունի պետության անվտանգության ապահովման հարցում, քանի որ անվտանգությունը էապես պայմանավորված է ժամանակակից տեխնոլոգիաներով: «Մեդիակենտրոնում» այսօր տեղի ունեցած քննարկման ժամանակ Ինժեներաֆիզիկական ինստիտուտի տնօրեն, Հայ-ռուսական համալսարանի, Սանկտ Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական համալսարանի կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի և նանոէլեկտրոնիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր Հայկ Սարգսյանը նշեց, որ գիտությունը ռազմավարական նշանակություն ունի պետության համար, եւ այսօր տեխնոլոգիաները նաեւ քաղաքական գործոն են դարձել:

Նրա խոսքով՝ եթե պետությունն ու հասարակությունը չվերանայեն կրթության և գիտության նկատմամբ իրենց վերաբերմունքը, հետագայում շատ լուրջ՝ նախևառաջ անվտանգային խնդիրներ կունենանք:

«Ցավոք սրտի, շատ հաճախ են խոսում, որ գիտությունը պրակտիկորեն ոչնչացված է, սակայն դա այդպես չէ: Ես կարող եմ ասել, որ Հայաստանը գիտության ոլորտում բավականին լուրջ դիրքեր ունի, ընդ որում՝ նախկին Խորհրդային Միության երկրներից ամենաբարձր ցուցանիշն ունի: Հայաստանում կան գիտական խմբեր, որոնք շատ ակտիվ գործում են՝ նախևառաջ իրենց անձնական կապերի և հաջողությունների շնորհիվ: Սակայն հետևողական պետական մոտեցում չի եղել այն աստիճանի, որ հնարավոր լինի համակարգված պահպանել այդ հաջողությունները և զարգացնել»,- նշեց նա:

Հայկ Սարգսյանի խոսքով՝ պատճառը թերֆինանսավորումն ու միջավայրի փոփոխություններն են. Խորհրդային Միությունից հետո տրանսֆորմացիա տեղի ունեցավ հասարակության հետ, որն իր ազդեցությունը ունեցավ կրթության և գիտության հետընթացի վրա:

«Խորհրդային Միության փլուզումից հետո կիրթ մարդը սկսեց վատ ապրել: Նա անմիջապես միջավայրը փոխեց, քանի որ դպրոցում սովորող երեխաները գիտելիք ստանալու մոտիվացիա չունեին, որովհետև գիտելիք ունեցող մարդը համարվում էր կյանքից հեռու մարդ: Կարող եմ ասել՝ այդ տեսանկյունից առաջին քայլը, որ արվեց, «Մեր բակ» ֆիլմն էր, երբ հասարակության մեջ ներմուծվեց «ինժեներ բալայի» կերպարը, որը տարիներ շարունակ այս երկրում հետապնդում էր կիրթ մարդկանց:

Այդ «ինժեներ բալաները», որոնց վրա միշտ ծիծաղում էին, ջոստիկներով ջախջախեցին մեր բանակը: Երեխաները շատ հստակ հասկացան, որ կիրթ լինելը բանալի չէ դեպի բարեկեցիկ կյանք: Դպրոցը դադարեց երեխաներին սովորեցնել երազել, զարմանալ, իսկ ուսուցչական կազմն էլ գիտեք՝ ինչ ցածր որակ ունի առայժմ: Ուստի ձևավորվեց այդ ֆորմալ դպրոցը, որտեղ, ընդ որում, ամեն ինչը քողարկում էին տարատեսակ կեղծ հայրենասիրական ելույթներով, ինչը երեխաների մոտ նույնպես առաջացնում էր տարակուսանք:

Բուհը վերածվեց մի համակարգի, որտեղ գործում էր մի կարևորագույն սկզբունք՝ դիպլոմ ստանալ. աղջիկները՝ օժիտի համար, փեսաները՝ տպավորություն թողելու: Այն դեպքում, երբ բուհը պետք է դառնար լուրջ գիտական կենտրոն: Որովհետև բուհը պետք է շուրջօրյա եռա, հետազոտություններ կատարվեն, գիտաժողովներ լինեն»,- ասաց նա, ապա խոսեց նաև ակադեմիական օղակների հետընթացի պատճառների մասին.

«Եթե Խորհրդային Միության ժամանակ գիտնականի, դասախոսի կերպարը հարգված էր հասարակության մեջ, ընկալվում էր չափազանց լուրջ, փլուզումից հետ ինչ-որ ժամանակ եկավ, երբ այդ աշխատանքը դարձավ ծայրաստիճան ոչ պոպուլյար, որովհետև թերֆինանսավորման պատճառով գիտնականը գումար չէր կարողանում վաստակել, իսկ պետության մոտ այնպիսի կարծիք էր, որ գիտությունը որոշակի բեռ է իր վրա: Եկեք անկեղծ լինենք. ինչպե՞ս են պատկերացնում մեր գիտնականներին այսօր՝ վատ հագնված, անընդհատ նվվացող, թե փող չկա: Այս է ձեւավորվել երկար տարիներ, դրա համար այսօրվա օրով մենք ունենք այս արդյունքը»:

Նրա խոսքով՝ տաղանդավոր երեխաներ մեզ մոտ շատ կան, սակայն համապատասխան միջավայրը գոյություն չունի.

«Ես կարծում եմ, որ մենք պետք է այդ միֆերից ազատվենք, մի անգամ սթափ նայենք, տեսնենք և հասկանանք՝ մենք ինչ վիճակում ենք գտնվում և փորձենք հասկանալ, որ մենք շատ ցածր սոցիալական զարգացման փուլի վրա ենք և պետք է քայլ կատարենք դեպի քաղաքակիրթ աշխարհ: Ես չեմ ուզում համեմատել եկեղեցու հետ, որովհետև նրա դերը շատ ավելի մեծ է մեր ողջ պատմության ընթացքում, բայց կրթությունն ու գիտությունը այժմ այսօր մի նման դեր պետք է ստանձնեն. դա պետք է լինի ազգային ռազմավարական ծրագիր, որը ուղղակի կերպով կապված է ազգի լինել-չլինելու հետ և պետության ապագայի հետ, եթե նման մոտեցում չլինի, անընդհատ խոսելու ենք ու էլ ոչինչ»,- ասաց նա:

Հայկ Սարգսյանի խոսքով՝ պատերազմից հետո, բնականաբար, փոխվել է վերաբերմունքը կրթության և գիտության հանդեպ, կան հանդիպումներ, սակայն աշխատանքը համակարգված չէ:

«Պետական մոտեցում պետք է լինի, պետք է լինի մագիստրալային շատ լուրջ ծրագիր, որը պիտի իրագործվի, օրինակ, 20-30 տարվա կտրվածքով, գիտությունը հանրամատչելիացնելով՝ հետևողականորեն գնալ այդ ուղղությամբ՝ սկսելով դպրոցից»,- ընդգծեց նա:

«Գիտուժ» նախաձեռնության անդամ, «Robomart» ընկերության համահիմնադիր և գլխավոր տեխնոլոգիական տնօրեն Տիգրան Շահվերդյանը, ևս կարևորելով գիտության դերը պետության անվտանգության հարցում, նշեց, որ պետությունն առաջին հերթին պետք է ստեղծի գիտական միջավայր ու համապատասխան ենթակառուցվածքներ:

«Մեզ մոտ հիմնականում տեղի են ունենում հիմնարար ֆունդամենտալ հետազոտություններ, ոչ թե որովհետև գիտնականները չեն ուզում զբաղվել կիրառական հետազոտություններով, այլ որովհետև մեր պետությունը այդպիսի պայմաններ է ստեղծել. Հայաստանում իրատեսական է զբաղվել միայն էժան, ֆունդամենտալ հետազոտություններով: Էլ չեմ ասում, որ ամբողջ շղթան ուղղակի քամված է, երիտասարդներ չկան, և միայն աշխատավարձը չէ պատճառը, այլև միջավայրի խնդիրն է՝ ինչ սարքավորումների վրա կարող են աշխատել, ինչ միջազգային լուրջ նախագծերի կարող են մասնակցել: Այսօր չկա երիտասարդ ներգրավելու այդ հնարավորությունը: Դրա պատճառով նաև մեր գիտաշխատողների քանակի կտրուկ անկում կա. մոտ 30 հազարից մնացել են 4 հազարը»,- նշեց Տիգրան Շահվերդյանը:

Խնդիրների լուծման համար նա առաջարկում է նաև օգտագործել սփյուռքի ներուժն ու հնարավորությունները՝ պայմաններ ստեղծելով նրանց համար, որպեսզի նրանք ևս ներգրավվեն աշխատանքների մեջ:

«Գիտուժ» նախաձեռնության անդամ, «Արմակադ»-ի հիմնադիր Խաչիկ Գևորգյանի խոսքով էլ՝ պետությունը նախևառաջ պետք է հասկանա առաջնահերթությունները և համապատասխան պատվեր իջեցնի գիտակրթական կառույցների վրա:

«Ես չգիտեմ՝ մեր պետական կառույցներից որեւէ մեկը կարողացա՞վ ի վերջո դուրս բերել մեր երկրի գիտական առաջնահերթությունը, որովհետև պետությունը պետք է և պարտավոր է բյուրեղացնել գիտության ոլորտների առաջնահերթությունները:

Այն կարիքները, որն ունի մեր սոցիումը, պետությունը համապատասխան պատվեր չի իջեցնում գիտական և կրթական կառույցների վրա, օրինակ՝ երբ ուսանողը սովորում է անվճար, նա սովորում է պետական կրթաթոշակով: Այսինքն՝ պետությունն ի սկզբանե վերևից պատվիրել է, որ այդ մասնագիտությունով պետք է ինչ-որ մասնագետներ ունենա, բայց այնքան թքած ունենալու վերաբերմունք է պետական պատվերին, որ ուսանողն էլ, որ սովորում է այդտեղ, չգիտի, որ պետական պատվեր ունի իր վրա իջեցված և չի գիտակցում, որ պետության կողմից պատվեր է կատարում»,- ասաց նա:

Տպել
1115 դիտում

Ընդմիշտ կհրաժարվենք «պոլիկլինիկա» նեգատիվ բառից․ առաջնային օղակում նոր բարեփոխումներ են սպասվում

Արտակ Ջումայանը հանդիպել է Վիենի քաղաքապետի հետ, եղել Լիոնի հիվանդանոցում

Վիեննայում կողմերը կրկին ընդգծել են պայմանավորվածությունը՝ շարունակելու կարգավորման գործընթացն առանց նախապայմանների

Դեսպան Տիգրան Մկրտչյանն ու Հունաստանի ՄԻՊ-ը անդրադարձել են Հունաստանում բնակվող ՀՀ քաղաքացիների իրավունքներին

ՄԱԿ-ում ՏԿԵ փոխնախարարը ներկայացրել է Հայաստանի ճանապարհային անվտանգության ոլորտում առկա մարտահրավերները

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել Անվտանգության խորհրդի նիստ

Տնտեսվարողներին տրամադրվող օժանդակության ժամկետը կերկարաձգվի

Վարչապետն ընդունել է Գերմանիայի տնտեսական համագործակցության և զարգացման դաշնային նախարարին

Շիրակի մարզում փրկարարները մարել են պատշգամբում բռնկված հրդեհը

Պետք է բոլորս Արթուր Վանեցյանից հետո հրաժարվեինք պատգամավորական մանդատից. Թագուհի Թովմասյանը պաշտոնից հրաժարական չի տա

Ազգային ժողովը պարզաբանել է, թե ինչու է հանվել ԱԺ շենքի ՀՀ պետական զինանշանը

Սյունիքում ազատել են ցանկապատի մեջ արգելափակված արջի քոթոթին

Դոլարն ու եվրոն երկար անկումից հետո աճել են. ՀՀ կենտրոնական բանկը հրապարակել է նոր փոխարժեքներ

Ընտրել ենք ժողովրդավարության ուղեգիծը, ինչը բացառում է իրավական արկածախնդրությունը. Արթուր Դավթյան

Մեկնարկել է Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների հանդիպումը

Գագիկ Ջհանգիրյանը հրաժարական է տվել ԲԴԽ անդամի պաշտոնից

Ամփոփվել է «Դասարան+Դասական» թատերական կրթական ծրագրի հերթական փուլը

Իրազեկման այց զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայության տարածքային ստորաբաժանում

Հայկ Մամիջանյանը, Թադևոս Ավետիսյանը և Արթուր Խաչատրյանը ԱԺ հանձնաժողովների փոխնախագահի պաշտոններից հրաժարվել են

ՇՄ նախարարը մասնակցել է «Ջանքերի միավորում՝ հանուն Սևանա լճի էկոհամակարգի պահպանման» միջազգային համաժողովին

Անձը ոչ սթափ վիճակում կոտրել է ԵՊՀ ֆակուլտետներից մեկի մուտքի դռան և մոտակայքում տեղադրված սուրճի ապարատի ապակիները

Մեկնարկում է անկանխիկ գործարքների դեպքում կենսաթոշակի և նպաստի 10% հետվճարի ծրագիրը

Կեսօրից հետո առանձին շրջաններում կդիտվի կարճատև անձրև. ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկայում

Արցախում նշվում է Քննչական կոմիտեի ծառայողի մասնագիտական տոնը (լուսանկարներ)

Կյանքիս ամենահուզիչ շնորհավորանքը․ Հարութ Փամբուկչյանը «Զինվորի տան» տղաների հետ փչում է ծննդյան մոմերը (տեսանյութ)

Քաջարանի համայնքապետ Մանվել Փարամազյանը մասնակցելու է առաջիկա ընտրություններին

Հայաստանի բասկետբոլի տղամարդկանց հավաքականը կիսաեզրափակչում է

Դատախազությունը վերջապես ունեցավ իր թանգարանը, շնորհավորում եմ պատմությունը կերտած աշխատակիցներին. Գոռ Աբրահամյան

Վահան Քերոբյանը ընդունել է «Մոսմետրոստրոյ» ընկերության գլխավոր տնօրենին

Մարդասիրական անխոնջ գործունեության համար Ակիրա Իշիյաման և Սալպի Ագարակյանը պարգևատրվել են ՀՀ վարչապետի շնորհակալագրով

Մարտուն Գրիգորյանը վերցնում է պատգամավորական մանդատը

Արմավիրում մեքենայով հետընթացի ժամանակ հայրն անզգուշաբար վրաերթի է ենթարկել իր 4-ամյա աղջկան

Արմեն Գևորգյանը հրաժարական է ներկայացրել հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնից

Պատժի անխուսափելիության սկզբունքը պետության կայացման կարևոր գործոն է. վարչապետը շնորհավորել է դատախազության աշխատողներին

Սնկային թունավորում Վանաձորում. հիվանդանոց են տեղափոխվել մայր ու աղջիկ

Վիճաբանություն և դանակահարություն Գյումրիում. 49-ամյա տղամարդ է ձերբակալվել

Ընդդիմությունը խորհրդարանում կհրաժարվի մյուս պաշտոններից. Իշխան Սաղաթելյան

Ժամկետային զինծառայող Հրաչիկ Փիլիպոսյանը հետմահու պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով

Հայաստանի երեք ներկայացուցիչ ՖԻԴԵ-ի դասակարգման աղյուսակում է

ԱՄՆ-ից, Մեծ Բրիտանիայից, Իտալիայից ուղարկված բեռներում հայտնաբերվել են տարբեր քաշերի և քանակի թմրամիջոցներ (տեսանյութ)