Որտեղ կա գաղտնիություն, այնտեղ կա կոռուպցիա. ԲՏԱ նախարարության շրջանառած նախագծերը միանշանակ չեն ընդունվել

ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը «Ի դրաֆթ» համակարգում օրեր առաջ որոշման նախագծեր է շրջանառել, որոնք ոչ միանշանակ են ընդունվել հանրության կողմից:  Նախագծերից մեկով  առաջարկվում է  e-gov.am  հարթակում այսուհետ չհրապարակել  պետական աշխատակիցների գործուղումների  նպատակի, քննարկված թեմաների, հանդիպումների, ելույթների, հանդիպման ժամանակ ընդունված որոշումների մասին տեղեկությունները։ Մյուս նախագծով էլ առաջարկվում է e-gov.am կայքից հեռացնել մեկ անձից իրականացված գնումների մասին տեղեկատվությունը:

 Նախագծերի հիմնավորումը հետեւյալն է՝ հաշվետվություններում ներկայացվող տեղեկատվությունը կարող է առաջացնել ռիսկեր ՀՀ պետական շահերի սպասարկման տեսանկյունից:

ԲՏԱ նախարարության իրավաբանության վարչության գլխավոր մասնագետ, վարչության պետի պարտականությունները կատարող Գոհար Մամյանը մեր զրույցում անդրադառնալով երկու նախագծերին, ընդգծեց՝ տվյալ հարցերը վերաբերում են ազգային անվտանգային ոլորտին:

«Խնդիրն առաջացել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի կողմից սանձազերծած պատերազմի պատճառով:  Պատերազմից հետո ուսումնասիրությամբ վերհանվել են ծավալուն նյութեր, որոնք վերաբերում են մի շարք պետական կայքերում առկա բաց եւ ուղիղ հասանելիությամբ տեղադրված տեղեկություններին: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ խնդրի լուծումը անվտանգային տեսանկյունից ավելի կարեւոր է, լիազոր գերատեսչությունների կողմից որոշում է կայացվել գնալ լուծման այս տարբերակին:

Այդ իրավական ակտերի հիման վրա հրապարակված տեղեկատվության ծավալից ընտրվել է այն անհրաժեշտ նվազագույնը, որպեսզի հնարավորինս չխախտվի պետական կառավարման համակարգի գործունեության հրապարակայնությունը եւ բացառվի ռիսկային, զգայուն տեղեկատվության հասանելիությունը»,- մանրամասնեց պաշտոնյան:

Դիտարկմանը՝ շատերը այս տեղեկությունները թաքցնելու մեջ կոռուպցիոն ռիսկեր են տեսնում, Մամյանը նկատեց. «Տեղեկությունները տալու վտանգավորության աստիճանը մասնագիտական գերատեսչությունների կողմից ավելի բարձր է գնահատվել, քան այդ ինֆորմացիայի փակ լինելը»:

Հարցին՝ արդեն 6 օր է նախագիծը հասանելի է հանրության համար, ի՞նչ արձագանքներ եւ առաջարկներ է ստացել նախարարությունը, իրավաբանական վարչության պետի պաշտոնակատարը հայտնեց, որ դեռեւս ժամկետ կա, եւ արդյունքները չեն ամփոփվել:

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի հիմնադիր նախագահ Շուշան Դոյդոյանն էլ մեր զրույցում  նախարարության շրջանառած նախագծերը վտանգավոր 

ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը «Ի դրաֆթ» համակարգում օրեր առաջ որոշման նախագծեր է շրջանառել, որոնք ոչ միանշանակ են ընդունվել հանրության կողմից:  Նախագծերից մեկով  առաջարկվում է  e-gov.am  հարթակում այսուհետ չհրապարակել  պետական աշխատակիցների գործուղումների  նպատակի, քննարկված թեմաների, հանդիպումների, ելույթների, հանդիպման ժամանակ ընդունված որոշումների մասին տեղեկությունները։ Մյուս նախագծով էլ առաջարկվում է e-gov.am կայքից հեռացնել մեկ անձից իրականացված գնումների մասին տեղեկատվությունը:

Նախագծերի հիմնավորումը հետեւյալն է՝ հաշվետվություններում ներկայացվող տեղեկատվությունը կարող է առաջացնել ռիսկեր ՀՀ պետական շահերի սպասարկման տեսանկյունից:

ԲՏԱ նախարարության իրավաբանության վարչության գլխավոր մասնագետ, վարչության պետի պարտականությունները կատարող Գոհար Մամյանը մեր զրույցում անդրադառնալով երկու նախագծերին, ընդգծեց՝ տվյալ հարցերը վերաբերում են ազգային անվտանգային ոլորտին:

«Խնդիրն առաջացել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի կողմից սանձազերծած պատերազմի պատճառով:  Պատերազմից հետո ուսումնասիրությամբ վերհանվել են ծավալուն նյութեր, որոնք վերաբերում են մի շարք պետական կայքերում առկա բաց եւ ուղիղ հասանելիությամբ տեղադրված տեղեկություններին: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ խնդրի լուծումը անվտանգային տեսանկյունից ավելի կարեւոր է, լիազոր գերատեսչությունների կողմից որոշում է կայացվել գնալ լուծման այս տարբերակին:

Այդ իրավական ակտերի հիման վրա հրապարակված տեղեկատվության ծավալից ընտրվել է այն անհրաժեշտ նվազագույնը, որպեսզի հնարավորինս չխախտվի պետական կառավարման համակարգի գործունեության հրապարակայնությունը եւ բացառվի ռիսկային, զգայուն տեղեկատվության հասանելիությունը»,- մանրամասնեց պաշտոնյան:

Դիտարկմանը՝ շատերը այս տեղեկությունները թաքցնելու մեջ կոռուպցիոն ռիսկեր են տեսնում, Մամյանը նկատեց. «Տեղեկությունները տալու վտանգավորության աստիճանը մասնագիտական գերատեսչությունների կողմից ավելի բարձր է գնահատվել, քան այդ ինֆորմացիայի փակ լինելը»:

Հարցին՝ արդեն 6 օր է նախագիծը հասանելի է հանրության համար, ի՞նչ արձագանքներ եւ առաջարկներ է ստացել նախարարությունը, իրավաբանական վարչության պետի պաշտոնակատարը հայտնեց, որ դեռեւս ժամկետ կա, եւ արդյունքները չեն ամփոփվել:

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի հիմնադիր նախագահ Շուշան Դոյդոյանն էլ մեր զրույցում  նախարարության շրջանառած նախագծերը վտանգավոր  որակեց:

-Տիկին Դոյդոյան, ինչպե՞ս կգնահատեք նախարարության շրջանառած նախագծերը, ո՞րն է վտանգավորությունը:

- ԲՏԱ նախարարության մանդատն է՝ ապահովել բարձր տեխնոլոգիաների գործարկման արդյունավետությունը եւ ապահովությունը: Նախարարությունը չի կարողանում իր գործը լավ կատարել, այսինքն՝ չի կարողանում ապահովել պաշտոնական կայքերի անվտանգությունը, ասում է՝ ավելի լավ է կայքերի ինֆորմացիան սահմանափակենք, որ հանկարծ արտահոսք չլինի, պետական շահի վնաս չլինի: Ես էլ առաջարկում եմ՝ եկեք բոլոր կայքերը փակենք, այդպես ավելի ապահով կլինի: Այստեղ կա թափանցիկության խնդիր: Սա այն ճանապարհը չէ, որով պետք է գնա տեղեկատվական ազատությունն ու թափանցիկությունը: Սա դեգրադացված մոտեցում է այն բոլոր առաջընթացներին, որ մեր երկիրն ունեցել է այս ոլորտում վերջին 20 տարիներին: Բացի դրանից՝ տեղեկատվությունը կարող է սահմանափակվել բացառապես օրենքով, եւ ոչ ենթաօրենսդրական ակտով, որը ներկայացրել է նախարարությունը:

- Նախարարությունը շեշտում է՝ առկա տեղեկությունների ստացման սահմանափակում չի իրականացվում, այլ փոխվում է դրանց ստացման ռեժիմը՝ համապատասխան տեղեկությունների ստացումը իրականացվում է հարցման եղանակով:

- Տեղեկատվության ազատության ցանկացած սահմանափակում պետք է անհրաժեշտ լինի ժողովրդավարությանը: Նախագծում ասվում է՝ հիմնավորեք, թե ինչու եք ցանկանում ստանալ այդ տեղեկատվությունը, եւ մենք կտրամադրենք: Այս գործընթացը հակասում է եւ՛ միջազգային նորմերին, եւ՛ մեր օրենսդրությանը: Այս նախագծի հեղինակը չի հասկանում, թե ինչ է նշանակում մարդու՝ տեղեկություն ստանալու սահմանադրական իրավունք:

- Մեկ անձից իրականացված գնումների մասին տեղեկատվությունը սահմանափակելու մասին նախագծի իրագործման դեպքում կոռուպցիոն ռիսկեր տեսնո՞ւմ եք:

- Տվյալ  նախագիծը դեմ է այս իշխանությունների հայտարարած կոռուպցիայի դեմ պայքարին: Նախագիծը թույլ չի տալիս, որ պետությունն առաջ գնա, թափանցիկություն ապահովի: Ստացվում է՝ իրենք ասում են՝ փակենք, որ հանկարծ չկարողանան լրագրողները, քաղաքացիական հասարակությունը բացահայտումներ անել ու առողջացնել այս ոլորտը: Եթե փակեն, այս ոլորտում կոռուպցիայի մեծ ռիսկեր են առաջանալու: Որտեղ կա գաղտնիություն, այնտեղ կա կոռուպցիա: Մենք հիմա ինչպե՞ս հավատանք, որ մեր պետությունն իսկապես ցանկանում է պայքարել կոռուպցիայի դեմ:

- Նախարարությունը որպես տվյալ նախագծի հիմնավորում՝ նշում է այն հանգամանքը, որ փոփոխությունը  նպատակ ունի կանխել վերջին պատերազմով պայմանավորված՝ անձնական եւ պետական տվյալների արտահոսքի հետ կապված նոր ռիսկերը:

- Այդ ով ասաց, որ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում միակ խնդիրը մեկ անձից կատարված գնումների մասին ինֆորմացիայի տրամադրումն էր: Չի կարելի այս ամենն այսքան պրիմիտիվացնել:

- Կարծում եք՝ կառավարությունն ինչ-որ բան ունի՞ թաքցնելու:

- Սա ավելի շատ փնթիության արդյունք է: Չեմ կարծում, թե այստեղ կա գլոբալ մի մեծ պրոցես, որ ինչ-որ մի բան թաքցնեն: Սրանով մարդկանց շեղում են կարեւոր օրակարգային հարցերից: Այս  հարցով արդեն դիմել եմ ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանին եւ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողովին:

Ես հորդորում եմ չեղարկել տվյալ նախագծերը, քանի որ նման տեղեկատվական սահմանափակումները հղի են կոռուպցիոն ռիսկերով, հակասում են ՀՀ օրենսդրությանը:

Երեկ կառավարության նիստից առաջ լրագրողների հետ զրույցում սույն նախագծերին է անդրադարձել նաեւ ԲՏԱ նախարարի պաշտոնակատար Հայկ Չոբանյանը եւ հայտնել՝ առաջիկա օրերին նախարարությունում տեղի կունենան մի շարք հանրային քննարկումներ: «Բոլոր կազմակերպությունները հնարավորություն ունեն այդ քննարկումներին մասնակցելու, ներկայացնելու իրենց մոտեցումը: Մենք էլ բոլորին պետք է լսենք եւ տանք ռացիոնալ լուծում»,- նշել  է Չոբանյանը:

Նախարարի պաշտոնակատարն անհամաձայնություն է հայտնել պնդումներին, որ նախագծերով ոտնահարվում է տեղեկատվության ազատությունը, եւ, որ դրանք դեմ են ժողովրդավարության սկզբունքներին. «Ոչ, ոչ, հակառակը»,- ասել է Հայկ Չոբանյանը:

ԲՏԱ նախարարության շրջանառած նախագծերի քննարկման ժամկետը մինչ հուլիսի 17-ն է: Նախագծերի շուրջ քննարկում իրականացնելուց հետո դրանք կամ կհայտնվեն կառավարության հերթական նիստերից մեկի օրակարգում, կամ չեն իրականացվի:

Անյուտա Աթանեսյան