Հայ գիտնականները նախագծվել, պատրաստել ու փորձարկել են շենքերի վնասվածության աստիճանի որոշման սեյսմիկ համակարգ

ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտում նախագծվել, պատրաստվել ու փորձարկվել է շենքերի վնասվածության աստիճանի որոշման սեյսմիկ համակարգը: Բնական պայմաններում փորձարկումների միջոցով ստացվել են տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի շենքերի տատանման նոր ձևերը:

Այս աշխատանքներն իրականացվել են «Շենքերի և կառուցվածքների սեյսմիկ անվտանգության գնահատման և ապահովման դիստանցիոն մոբիլ համակարգ» թեմայով ծրագրի շրջանակներում՝ ՀՀ գիտության կոմիտեի ֆինանսավորմամբ, տեղեկացնում են ՀՀ ԳԱԱ տեղեկատվական-վերլուծական ծառայությունից:

«Հայաստանում սեյսմակայուն շինարարության գիտական դպրոցը զարգանում է երկու հիմնական ուղղություններով: Առաջինը՝ սեյսմակայունության տեսության կատարելագործմանն ուղղված հետազոտություններն են, թե որքանով են տեսական հաշվարկները, հաշվարկային սխեմաները համապատասխանում իրականությանը: Երկրորդը՝ շենքերի բնական պայմաններում փորձարկումներն են, որոնք հնարավորություն են տալիս պարզելու շահագործվող շենքի վարքը իրական երկրաշարժի վերաբերյալ: Բացի այդ, դա հնարավորություն է տալիս եզրակացություն անել շահագործվող շենքի իրական վիճակի մասին, գնահատել վնասվածության աստիճանը»,- ասել է գիտական աշխատանքների ղեկավար, ՀՀ ԳԱԱ Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի տնօրեն Ջոն Կարապետյանը:

Նա նշել է, որ շենքերը շահագործման ընթացքում ենթարկվում են բնական և տեխնածին ազդեցությունների: Դրա պատճառով շենքերում առաջ են գալիս որոշակի վնասվածության աստիճաններ, որոնք անհրաժեշտ է ժամանակի ընթացքում պարզել ու գնահատել: «Սպիտակի 1988 թ-ի աղետալի երկրաշարժի ժամանակ ավերվեցին բնակելի ֆոնդի տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի շենքեր, որոնք գտնվում էին տարբեր գրունտային պայմաններում: Սպիտակի երկրաշարժի մակրոսեյսմիկ դիտարկումների տվյալների համակողմանի վերլուծությունը ցույց տվեց, որ եղել են դեպքեր, երբ երկրաշարժի ժամանակ հին շենքերի երկրաշարժադիմակայունությունը եղել է ավելի բարձր, քան նոր կառուցված շենքերինը: Մինչ օրս իրականացվում են հետազոտություններ՝ պարզելու ավերվածությունների հնարավոր հիմնական պատճառները: Նմանատիպ շենքերն այսօր շահագործվում են նաև Հայաստանի մի շարք խոշոր բնակավայրերում, մասնավորապես՝ Երևան քաղաքում: Այդ պատճառով ներկայում հրատապ է համարվում իրականացնել լայնածավալ հետազոտություններ՝ պարզելու հին և նոր շենքերի վարքը երկրաշարժերի ժամանակ»,- ասել է Ջոն Կարապետյանը:

Այս համակարգը կիրառվում է շենքերի տեխնիկական վիճակի հետազննության, վարքի ուսումնասիրման, ախտորոշման նպատակով քաղաքաշինության, բնապահպանության, ռազմաարդյունաբերության ոլորտներում: Այն կարող է օգտագործվել ռեգիոնալ կայանների, երկրաշարժերից անմիջապես հետո օջախային գոտում օպերատիվ դիտարկումների կազմակերպման, ջրամբարների պատվարների վարքի ուսումնասիրման, վաղ ազդարարման համակարգերի մշակման նպատակով:

«Դժվար չէ նկատել, որ գիտական մշակումը ժամանակի ընթացքում դարձել է շոշափելի արդյունք, որն էլ ներդրվել է տնտեսության զարգացման գործում: Նմանօրինակ մշակումներ ունի Ռուսաստանի Դաշնությունը, կոչվում է «СТРУНА», ճապոնական հայտնի «OYO» ընկերությունը և այլ կազմակերպություններ: Սակայն դրանց ձեռքբերումը բավականին թանկ է»,- ասել է Ջոր Կարապետյանը:

Հետազոտությունների շրջանակներում ձեռք են բերվել մշակումների հեղինակային իրավունք, արդյունքները տպագրվել են Scopus գիտական շտեմարաններում ընդգրկված միջազգային հանդեսներում, այդ աշխատանքների վրա կան բավականաչափ միջազգային հղումներ: Մշակված համակարգի տվիչները միջազգային մասնագետների կողմից երաշխավորվում են մասսայական կիրառության, հատկապես շենքերի վիճակի ախտորոշման, վնասվածության աստիճանի գնահատման նպատակով:

«Նմանօրինակ մշակումներ, որոնք իրականացրել է ինստիտուտի գիտական խումբը, ունի մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք այսօր ի զորու է իրականացնելու միայն Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտը՝ իր գիտական պոտենցիալով ու ժամանակակից սարքավորումներով հագեցված լաբորատորիաներով»,- ասել է Ջոն Կարապետյանը:

Աշխատանքներում ներգրավված են եղել երիտասարդ մասնագետներ, որոնք իրականացրել են իրենց թեկնածուական աշխատանքները «Տարբեր կոնստրուկտիվ համակարգերի շենքերի դինամիկ բնութագրերի հետազոտությունները բնական պայմաններում փորձարկումներով» թեմայով, ստացել տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան:

Տպել
298 դիտում

Վրաստանի ՊՆ ներկայացուցիչներն այցելել են Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան

Ալեն Սիմոնյանն ընդունել է Գիտանաս Նաուսեդային. անդրադարձ է կատարվել տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներին

Վահագն Խաչատուրյանը հյուրընկալել Լիտվայի Հանրապետության նախագահին. նրանք հանդես են եկել հայտարարություններով (տեսանյութ)

ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը մասնակցել է ԵԽ նախարարների կոմիտեի նիստին (տեսանյութ)

Միացյալ Նահանգները լավ գործընկեր է ձեռք բերել՝ ի դեմս Հայաստանի կառավարության. Լին Թրեյսի

Ավտովթար Երևանի «Հայրենիք» կինոթատրոնի մոտակայքում. կա զոհ

Արարատ Միրզոյանը հանդիպում է ունեցել Յան Լիպավսկիի հետ. քննարկվել են միջազգային նշանակության հարցեր (տեսանյութ)

Առանձին գոտիներում երեկոյան ժամերին սպասվում է թաց ձյուն. առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը

Այսօր հենց քաղաքացին է Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարության առանցքային երաշխավորը. Նիկոլ Փաշինյան (լուսանկարներ)

Ես ժպտացի ու ողջունեցի նրանց. Անդրեասյանը՝ իրեն թուրք անվանած ակցիայի մասնակիցների մասին

Հաստատվել է վերապատրաստումներ իրականացնող կազմակերպությունների ցանկը. դրանք 19-ն են

Տավրոս Սափեյանը նշանակվել է Թալինի ղեկավարի պաշտոնակատար. համայնքում նոր ընտրություններ կլինեն

Հանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի են ունեցել հայ-լիտվական բարձր մակարդակի հանդիպումներ (տեսանյութ)

Պետություն-մասնավոր հատված համագործակցությամբ կվերականգնվի Չորաթանի՝ 13-րդ դարի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին

Ինչպես ՀՀ-ում բերել ենք ժողովրդավարություն, այնպես էլ բերենք խաղաղություն. վարչապետը համախմբման կոչ արեց

Ոստիկանությունը թմրամիջոցի մաքսանենգության դեպք է բացահայտել (տեսանյութ)

Ծրագիրն ուղղված է եղել քաղծառայության կարողությունների հզորացմանը. փոխվարչապետը մասնակցել է Եմ Թվինինգ ծրագրի ամփոփմանը

Թուրինում մեկնարկել են Եվրոպայի խորհրդի նախարարական 132-րդ նստաշրջանի աշխատանքները. ԱԳՆ

Աննա Մանուկյանի աշխատանքային պայմանագիրը լուծարվել է աշխատանքային կարգապահությունը խախտելու համար. պարզաբանում

Վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել ԱՄԷ նորընտիր նախագահին

Քննիչը սպանության համար մեղադրվող անձի ազատազրկումը նվազեցնելու համար նրա մորից ստացել է 40 հազար դոլար կաշառք. ԱԱԾ

Լիտվայի նախագահը հարգանքի տուրք է մատուցել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

Արդարադատության նախարարի նորանշանակ տեղակալի կենսագրությունը

ՀՀ ՄԻՊ-ն ու Հայաստանում ՌԴ դեսպանը քննարկել են երկրում տեղի ունեցող իրադարձություններն ու այլ հարցեր

«Դիմադրություն» շարժման անդամները հավաքվել են «Մարիոթ» հյուրանոցի դիմաց

Վարչապետի որոշմամբ՝ արդարադատության նախարարի նոր տեղակալ է նշանակվել

Նորք-Մարաշում 58-ամյա քաղաքացուն դանակահարել է նույն թաղամասի բնակիչներից մեկը. վերջինս ձերբակալվել է

Երեկվա հավաքների ու ցույցերի ընթացքում ակցիայի մասնակիցների ու ոստիկանների միջև միջադեպեր չեն եղել. ՄԻՊ

Քննչական կոմիտեում ինքնավար պաշտոն զբաղեցնող անձանց թեկնածությունների ցուցակի քննության հայտերի ժամկետը երկարաձգվել է

Պաշտպանության նախարարն այցելել է 3-րդ բանակային զորամիավորում և ռազմամարզական վարժարան (լուսանկարներ)

Ամենայն հայոց կաթողիկոսը վավերացրել է ԱՄՆ Հայոց Արևելյան թեմի առաջնորդի ընտրությունը

10 ժամ ջուր չի լինելու Աջափնյակ և Մալաթիա Սեբաստիա վարչական շրջաններում

Երևանում ավտովթարի հետևանքով հիվանդանոց է տեղափոխվել ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպանը

ՀՀ ձյուդոյի հավաքականը Վլադիկավկազում 11 օր ուսումնամարզական հավաք կանցկացնի. մեկնելու են միջազգային մրցաշարերի

ԱՄՆ Սենատը հավանություն է տվել Ուկրաինային 40 միլիարդ դոլար օգնության հատկացման փաթեթին

Իգոր Խաչատուրովը կալանավորվել է. ՔԿ-ն կասկածներ ունի, որ նա եղել է թմրամիջոցի ազդեցության տակ

Երևանում և ՀՀ գրեթե բոլոր մարզերում մի քանի ժամով հոսանքի անջատումներ են սպասվում

Աբովյանի ճանապարհին մեքենան 3 մետրից ընկել է ձորը. տուժածներ չկան

Լենինգրադյան փողոցից դեպի Ծիծեռնակաբերդի խճուղի տանող հատվածում փլուզում է եղել. ճանապարհը փակ է

Նախկին ու ներկա պատգամավորներից մինչև հոգևորական. ովքեր են հայ ժողովրդին անվանում թուրք