Վերջին տարիներին ՀՀ-ում երեխայի բռնաբարության 25 դեպք է գրանցվել. ովքեր և ինչու են դիմում նման քայլի և ինչպես պաշտպանվել

Վերջին 5 տարիների ընթացքում Հայաստանում անչափահասների բռնաբարության 25 դեպք է արձանագրվել: Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի գրավոր հարցմանն ի պատասխան՝ հայտնեցին ՀՀ ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչությունից:

Եթե դասակարգենք ըստ թվականների՝ ապա կստանանք հետևյալ պատկերը. 2017 թվականին՝ 9, 2018-ին՝ 4, 2019-ին՝ 2, 2020-ին՝ 8, 2021-ին՝ 2:

Սրանք գուցե անհանգստացնող թվեր չեն, սակայն ապացուցում են, որ մեր երկրում մանկապղծություն երևույթը, այնուամենայնիվ, առկա է: Հոգեբան Աննա Բադալյանը մեզ հետ զրույցում ընդգծում է՝ մանկապղծությունը տարիներ առաջ շատ տարածված էր մեզ մոտ, հիմա նման դեպքեր հազվադեպ են:

Նրա խոսքով՝ երեխային բռնաբարության ենթարկած մեծահասակները շատ հաճախ ունենում են հոգեբանական լուրջ խնդիրներ, որի հետևանքով էլ դիմում են նման քայլերի. «Բռնարարն ինչո՞ւ է որոշում գնալ այդ քայլին, որովհետև աղճատված հոգեբանություն ունի ու այդ ամենն արտահայտում է մանկապղծությամբ: Հնարավոր է նաև, որ ժամանակին նա էլ է ենթարկվել բռնության: Բռնաբարության ենթարկված անչափահասը կարող է փոխվել երկու տարբերակով. կորցնել զգալու կարողությունը, զգացմունքներն ու ապրել, բայց ոչինչ չզգալով: Մյուս կողմից, նա կարող է դառնալ ագրեսիվ, հետագայում նաև՝ գուցե բռնարար»:

Անչափահասներին բռնաբարելը բռնարարների համար ինքնահաստատվելու միջոց է: Հոգեբանի խոսքով՝ որպեսզի նման երևույթները կանգ առնեն, պետք է գտնել ի սկզբանե եկող օջախը, որը դրդել է նրան նմանատիպ վարքագիծ դրսևորել: Երեխաներին այս ամենից հեռու պահելու համար ծնողները պետք է առանձնակի ուշադրություն դրսևորեն: Կարևոր է, որ երեխան իր քայլերը համաձայնեցնի նրանց հետ:

«Այս ամենը կանխարգելելու ու դրանից պաշտպանվելու միջոցներն իրազեկելը շատ կարևոր է: Շատ հաճախ բռնության են ենթարկվում այն երեխաները, որոնք անտեսված են, կամ ծնողները պատշաճ ուշադրություն չեն դարձնում: Նրանց առօրյան բարձիթողի վիճակում է: Երեխան պետք է հասկանա, որ ուշ ժամին զբոսնելը կարող է վտանգավոր լինել իր համար, կամ փողոցում անծանոթների հետ շփումն ինչի կարող է հանգեցնել»,- նկատում է մասնագետը:

Իրեն հանդիպած դեպքերից Բադալյանը երկուսն է առանձնացնում: Առաջինը, երբ 14-ամյա երեխան 23:00-ի սահմաններում դուրս է եկել զբոսնելու, և մեծահասակը նրան բռնաբարել է: Եղել է դեպք, երբ երեխային բռնաբարել է հարևանը. մայրը նրա խնամքը վստահած է եղել հարևանին: 48-ամյա տղամարդն էլ փոքրիկ աղջկա նկատմամբ սեռական ոտնձգություններ է կատարել:

«Այդ ամենի միջով անցած երեխայի հետ երկարատև աշխատանք է պետք տանել: Նա հոգեբանի հետ խոսելիս նորից վերապրում է նույն էմոցիաներն ու հույզերը, որոնք զգացել է: Երեխայի հետ աշխատելիս պետք է դրսևորել մասնագիտական բարձր որակներ: Բռնաբարված անչափահասը կարող է երբեմն ինքնասպանության դիմել: Եթե մասնագիտական ճիշտ աջակցություն լինի, նա դա հիշելիս այլ վերաբերմունք կունենա, այսինքն՝ ոչ թե կատի իր անձը, այլ կհասկանա, որ ուժեղ է ու պետք է հաղթահարի»,- մանրամասնում է հոգեբանը:

Բռնարարին հանդիպելիս ու վտանգի մեջ գտնվելիս կարևոր է, որ երեխան կարողանա հաղորդակցվել այդ պահին շրջապատում գտնվող անձանց հետ և փորձի նրանցից օգնություն խնդրել: Այստեղ կարևոր է, որ նա տիրապետի այն նշաններին, որոնք անձը ցուցաբերում է, երբ վտանգի մեջ է գտնվում: Դեպքի մասին լռել ու մասնագետին չդիմելը շատ բարդ հետևանքներ կարող է ունենալ, ասում է Բադալյանը:

«Նման դեպքերում ծնողները պետք է համակերպվեն պատահածի հետ և դիմեն մասնագետներին՝ հիշելով՝ նրանք նույնպես գաղտնիություն են ապահովում»,- շեշտում է նա:

Հոգեբանի կարծիքով՝ եթե Հայաստանն ունենա համապատասխան օրենք մանկապիղծների համար, ապա դա ևս կնպաստի այդօրինակ դեպքերի նվազմանը: «Այդ օրենքի խստությունը գուցե մանկապիղծներին զերծ պահի նման օրինակ արարքներից: Օրինակ՝ Չինաստանում մանկապիղծները մահապատժի են ենթարկվում»,- հիշեցնում է Բադալյանը:

Մերի Խաչատրյան