«Ինստագրամ»-ը սկսել է ընդգծել պետությունների կողմից վերահսկվող էջերը. ինչ նպատակ ունի այն՝ պարզաբանում է մեդիափորձագետը

Շաբաթ օրը «Meta» («Մետա») ընկերությանը պատկանող «Ինստագրամ» սոցիալական ցանցը սկսեց առանձին նմուշով ցուցադրել ռուսական ԶԼՄ-ների ու այլ հաղորդումների էջերը՝ շեշտելով, որ դրանք վերահսկում է Ռուսաստանի Դաշնությունը:

Մուտք գործելով այդ էջեր՝ նկատելի է՝ «это издание контролируется государством Россия»: Սեղմելով գրության վրա՝ «Ինստագրամ»-ը բացատրում է, որ այդ էջը, ըստ իրեն, մասամբ կամ ամբողջությամբ վերահսկում է ՌԴ կառավարությունը: Այդպիսի գրություններ այժմ առկա են, օրինակ, «Ռիա Նովստի» և «Սպուտնիկ News» լրատվական կայքերի էջերում:

Մեդիափորձագետ Արթուր Պապյանը «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում պարզաբանեց՝ «Ինստագրամ» սոցիալական ցանցը նման քաղաքականություն մշակում էր դեռևս 2020 թվականից: Բանն այն է, որ 2016 թվականին տեղի ունեցած ԱՄՆ նախագահի հերթական ընտրությունների ժամանակ ամերիկացիները ՌԴ-ին մեղադրում էին «ընտրություններում մասնակցություն ունենալու համար»:

«Ամերիկացիները ՌԴ-ին մեղադրեցին «Ֆեյսբուք»-ում մեծ ծավալի գովազդներ տեղադրելու համար, որպեսզի ընտրությունների նկատմամբ վստահությունը նվազի: Դրանից հետո հետաքննություններ սկսվեցին, «Մետա» ընկերության ներկայացուցչին կանչեցին ԱՄՆ կոնգրես: Ընկերությունը սկսեց մտածել այն մասին, որ ստեղծի մեխանիզմներ՝ նման քարոզչությունից ու կեղծիքներից պաշտպանվելու համար՝ թե՛ «Ֆեյսբուք»-ում, թե՛ Ինստագրամ»-ում»,- նկատեց զրուցակիցը:

Պապյանի խոսքով՝ նման դեպքեր 2020-ին նկատվում էին «Յութուբ»-ում, «Թվիթեր»-ում, երբեմն նաև՝ «Ֆեյսբուք»-ում: «Ինստագրամ»-ում հիմա այդ քաղաքականության տրամաբանական շարունակությունն է: Այդ սոցցանցը նախկինում լուրջ քարոզչական ուժ չէր նկատվում, քանի որ մի քանի տարի առաջ տեղեկատվական տարածման առումով ավելի հզոր հարթակներ էին «Թվիթեր»-ն ու «Ֆեյսբուք»-ը: Սակայն անցած եռամսյակի ընթացքում առաջին անգամ «Ֆեյսբուք»-ում օգտատերերի քանակի նվազում նկատվեց, իսկ «Ինստագրամ»-ում՝ աճ:

Արդյոք «Ինստագրամ»-ի այս քաղաքականությունը կապվա՞ծ է նաև ռուս-ուկրաինական ռազմական գործողությունների հետ, որոնք ընթանում են արդեն մի քանի օր: Մեդիափորձագետի խոսքով՝ սա ուղղակի կապել դրա հետ չի կարելի, սակայն բացառել՝ նույնպես:

«Արևմուտքում խոսվում է, որ պատերազմն ուղեկցվում է ապատեղեկատվության մեծ հոսքով: Չնայած ապատեղեկատվություն տարածվում է երկու կողմից էլ, սակայն խոսքը ավելի շատ ՌԴ-ի կողմից արվող ապատեղեկատվության հետ է կապված: Դրա համար հիմա այդ քաղաքականության հիմքում աչքի են ընկնում ռուսական էջերը: Որոշ երկրներում դրանք նաև արգելափակվում են: Օրինակ՝ ուկրաինական տարածքում արգելափակվել են ռուսական յութուբյան ալիքները»,- նշեց Պապյանը:

Սոցցանցի այս քաղաքականությունը կպահպանվի նաև ռազմական գործողություններից հետո, կարծում է մեդիափորձագետը: Այն կտարածվի այլ երկրների ինստագրամյան և ֆեյսբուքյան էջերի վրա: Նման քաղաքականություն «Meta»-ն («Մետա») ամենայն հավանականությամբ կկիրառի նաև ՀՀ-ի էջերի ու ալիքների դեպքում:

Այս ամենին զուգահեռ «Meta»-ն («Մետա») ընկերությունն արգելում է ռուսական ԶԼՄ-ների մոնետիզացիան ու զրկում գովազդի հնարավորությունից: Նույն պատժամիջոցները կիրառում են նաև «Գուգլ»-ն ու «Յութուբ»-ը: Պապյանի խոսքով՝ այս ամենից կտուժեն ռուսական անկախ լրատվամիջոցները, նույնիսկ՝ բլոգերները, որոնք «Յութուբ»-ում գովազդի միջոցով վաստակում են որոշակի գումար:

«Մոնետիզացիան այն է, երբ «Յութուբ»-ում տեսանյութ են տեղադրում, և դրա ներքևի հատվածում կամ տեսանյութի վրա որևէ բան է ցուցադրվում գովազդի տեսքով: Այդ ամենի միջոցով որոշակի գումար են վաստակում թե՛ լրատվամիջոցները, թե՛ բլոգերները: Կամ կայքում բաներային գովազդ է ցուցադրվում: «Ֆեյսբուք»-ի դեպքում դա արվում է վիդեոկոնտենտի վրա կամ գովազդային հոլովակներ ցուցադրելով: Այժմ «Յութուբ»-ն ու «Գուգլ»-ը հայտարարեցին, որ պատրաստվում են արգելափակել ՌԴ տարածքում գովազդային ծառայությունները: Սա ֆինանսական խնդիր կստեղծի»,- ասաց նա:

Բացի այս, ՌԴ-ի դեմ կիրառված ԵՄ պատժամիջոցներով ԵՄ տարածքում կսահմանափակվի ռուսական պետական «Ռոսիա Թդեյ» և «Սպուտնիկ» լրատվական կայքերի և նրանց դուստր ձեռնարկատիրությունների գործունեությունը:

Պապյանի կարծիքով՝ այս պատժամիջոցների հետևանքով գուցե տուժի նաև ՀՀ-ում գործող «Սպուտնիկ» ընկերությունը, քանի որ նախադեպեր եղել են: Օրինակ՝ 2019 թվականին ՌԴ-ի դեմ կիրառված որոշ պատժամիջոցների հետևանքով արգելափակվել էին «Սպուտնիկ»-ի ֆեյսբուքյան էջերն ու ռեսուրսները:

 Մերի Խաչատրյան